(HPĐT)- Hiện, Hải Phòng có khoảng 2.000 cơ sở phát thải, trong đó gần 150 cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm lớn, cần được giám sát chặt chẽ. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, việc huy động doanh nghiệp tham gia bảo vệ môi trường là yêu cầu cấp thiết. Tuy nhiên, để doanh nghiệp thực sự chủ động ứng dụng công nghệ sản xuất thân thiện với môi trường vẫn còn nhiều rào cản cần tháo gỡ.
Lợi ích và thách thức
Tại hội thảo “Thành phố Hải Phòng tiên phong với chuyển đổi xanh” tổ chức ngày 31-3- 2025 tại Cát Bà, ông Bruno Jaspert, Tổng giám đốc Tổ hợp Khu công nghiệp (KCN) DEEP C, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam cho biết: “KCN DEEP C là ví dụ cho thấy tăng trưởng kinh tế có thể đi đôi với phát triển bền vững. Chúng tôi thúc đẩy mô hình khu công nghiệp sinh thái, sử dụng tài nguyên hiệu quả, kết hợp sản xuất sạch và cộng sinh công nghiệp”.
Chiến lược phát triển của DEEP C xoay quanh bốn trụ cột: con người, thiên nhiên, hiệu quả kinh tế và hợp tác. Các doanh nghiệp trong khu công nghiệp cũng đang thực hiện chuyển đổi xanh rõ nét. Chẳng hạn, Công ty TNHH Pegatron Việt Nam (KCN DEEP C 2A) đã đạt chứng nhận ISO14064 về kiểm soát phát thải khí nhà kính. Cảng Container Quốc tế Hateco Hải Phòng (HHIT) hoạt động theo tiêu chí Xanh - An toàn - Hiện đại - Thông minh. Tuy nhiên, số lượng doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi xanh tập trung ở doanh nghiệp có quy mô lớn. Số lượng doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ ứng dụng công nghệ sản xuất hiện đại, thân thiện môi trường còn ít. Nguyên do, để ứng dụng chuyển đổi xanh, chuyển đổi số cần chi phí đầu tư lớn. Đầu tư lớn sẽ làm tăng giá thành sản phẩm, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ nguồn lực kinh tế không lớn. Bên canh đó, những đối tác kinh doanh chủ yếu ở thị trường nội địa, những yêu cầu về tiêu chuẩn về môi trường không lớn. Do đó, doanh nghiệp sẽ không có nhiều những “ràng buộc” cần thay đổi công nghệ sản xuất. Những quy định pháp luật về chuyển đổi xanh trong sản xuất mới dừng ở việc khuyến khích, hỗ trợ.
Phó trưởng Phòng Quản lý môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường) Đỗ Thị Hương cho biết, nhận thức về phát triển bền vững còn hạn chế ở một bộ phận doanh nghiệp. Nhiều đơn vị vẫn đặt lợi nhuận lên trên trách nhiệm môi trường, đầu tư hệ thống xử lý chất thải chỉ mang tính đối phó. Riêng năm 2024, Sở Tài nguyên và Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) xử phạt hành chính 32 tổ chức vi phạm với số tiền gần 1,9 tỷ đồng. Cảnh sát môi trường phát hiện 211 vụ việc vi phạm, xử phạt hơn 4,7 tỷ đồng. UBND các quận, huyện cũng xử phạt hơn 20 doanh nghiệp với tổng số tiền gần 2 tỷ đồng.
Doanh nghiệp không thể đứng ngoài cuộc
Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đề cao vai trò người dân, doanh nghiệp là vị trí trung tâm đối với hoạt động bảo vệ môi trường. Để đạt hiệu quả, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luật phù hợp với điều kiện Việt Nam và xu hướng quốc tế; thúc đẩy vai trò kiến tạo của Chính phủ trong hỗ trợ doanh nghiệp gắn sản xuất với bảo vệ môi trường; nâng cao nhận thức về hạch toán vốn tự nhiên, áp dụng kinh tế tuần hoàn và tiếp cận nguồn vốn xanh. Các doanh nghiệp lớn trong và ngoài nước cũng cần chung tay lan tỏa các mô hình tốt, hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ thay đổi công nghệ, hướng tới sản xuất sạch.
Theo Phó trưởng Phòng Quản lý môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường) Đỗ Thị Hương, một trong những biện pháp quan trọng hiện nay là nâng cao nhận thức và trách nhiệm của doanh nghiệp. Chủ nguồn thải phải hiểu rõ nguyên tắc "người gây ô nhiễm phải trả tiền". Không chỉ cần đầu tư công nghệ xử lý chất thải, doanh nghiệp còn phải coi bảo vệ môi trường là điều kiện tiên quyết để phát triển bền vững. Để tạo chuyển biến mạnh mẽ, cần sự kết nối giữa chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp. Thành phố có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận nguồn vốn xanh, công nghệ sản xuất sạch, năng lượng tái tạo. Các chương trình truyền thông, tuyên truyền nâng cao nhận thức cần được đẩy mạnh để khơi dậy trách nhiệm xã hội trong kinh doanh. Sở Nông nghiệp và Môi trường tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm môi trường; đồng thời nâng cao năng lực giám sát của người dân và chính quyền cơ sở. Bên cạnh đó, sở tiếp tục rà soát và sàng lọc danh mục các dự án đầu tư, loại bỏ sớm các dự án có nguy cơ cao gây ô nhiễm. Trong bối cảnh hội nhập, các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế và người tiêu dùng sẽ vừa là áp lực, vừa là động lực để doanh nghiệp buộc phải thay đổi. Hành trình hướng tới phát triển xanh không chỉ là trách nhiệm, mà còn là cơ hội để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.
