Thực hiện Đề án Sân khấu truyền hình: Hồi sinh nghệ thuật truyền thống

Vở “Đức vương Ngô Quyền” được Đoàn Cải lương Hải Phòng trình diễn trong khuôn khổ Đề án.  

Khắc phục tình trạng thiếu nhân lực

Theo kế hoạch năm 2021, Sở Văn hóa và Thể thao tăng chương trình, vở diễn lên 2 số/tháng; tăng tương tác với người xem bằng cách tăng số lượng chương trình truyền hình trực tiếp. Các chương trình, vở diễn có nội dung bám sát chủ đề tư tưởng theo yêu cầu theo đề án và chia theo dòng chảy lịch sử và các nhóm chủ đề: Lịch sử, dân gian huyền thoại, hiện đại, dàn dựng các tác phẩm kinh điển của thế giới và Việt Nam, các tác phẩm đoạt giải cao trong các kỳ liên hoan, hội diễn…

Trưởng Đoàn Chèo Hải Phòng Vũ Huy Thành cho rằng: Với nguồn nhân lực hiện tại, các đoàn nghệ thuật khó thực hiện các chương trình, vở diễn lớn tương xứng mức độ quan tâm và vị thế của thành phố. Bởi, biên chế của 5 đoàn nghệ thuật giảm qua từng năm, hiện chỉ còn 110 người. Trước khó khăn đó, các đoàn phải huy động lực lượng diễn viên của nhau, đặc biệt như vở diễn “Hào khí Bạch Đằng giang”, Đoàn Chèo phải huy động hơn 100 diễn viên từ những đơn vị nghệ thuật chuyên và không chuyên khác, nên ảnh hưởng nhiều đến chất lượng nghệ thuật và tính chủ động trong hoạt động biểu diễn của các đoàn.

Phó trưởng Đoàn Cải lương Hải Phòng Vũ Gia Thùy cho rằng: Tuổi đời trung bình diễn viên của đoàn khá cao so với vai diễn, nhưng đoàn không tuyển được diễn viên trẻ, tài năng do yêu cầu tinh giản biên chế và chưa có cơ chế đặc thù để thu hút tài năng. Vì vậy, có những vai “công chúa”, nhưng diễn viên đã ở tuổi… “hoàng hậu”. Cũng vì đó, năm 2020, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức 3 cuộc thi tài năng trẻ diễn viên chèo, kịch nói và cải lương, nhưng hiện tại đoàn chèo, kịch nói không có diễn viên đủ điều kiện tham gia. Thời gian tới, thành phố nên tạm dừng thực hiện hợp nhất các đoàn nghệ thuật truyền thống thành Nhà hát sân khấu truyền thống và sáp nhập Đoàn Kịch nói vào Trung tâm Văn hóa thành phố; đồng thời quan tâm tăng cường đầu tư kinh phí, cơ sở vật chất và biên chế (xin giữ biên chế của 5 đoàn như năm 2015 là 151 người). Trên cơ sở đó, các đoàn nghệ thuật tiếp tục nỗ lực, khắc phục khó khăn, xây dựng các chương trình, vở diễn lớn theo Đề án và phục vụ nhiệm vụ chính trị nhân dân, vì sự phát triển của thành phố.

Để có nguồn kịch bản phong phú, chất lượng cao, Sở Văn hóa và Thể thao đề xuất thành phố cho phép thực hiện đặt hàng các tác giả, đạo diễn có uy tín trong nước và quốc tế như: Tiến sĩ Trần Đình Ngôn, Vũ Huy Thành, Trần Tuấn Tiến, NSND Ngọc Phương, Ngọc Thu, NSƯT Lê Chức sáng tác, dàn dựng các tác phẩm sân khấu theo đúng nội dung, tư tưởng, chủ đề đặt ra. Cùng với đó, tăng thành viên Hội đồng Nghệ thuật thành phố, trong đó có các nhà chuyên môn về sử học để thẩm định các tác phẩm bảo đảm chính xác, rõ ràng, khách quan của lịch sử trong mỗi vở diễn.

Tăng kinh phí thực hiện đề án

Được biết, ngày 25-3-2020, Đề án Sân khấu truyền hình chính thức được thành phố phê duyệt, với 20 tỷ đồng từ nguồn ngân sách để triển khai. Theo đề án, các chương trình, vở diễn phải thực hiện quy trình đặt hàng, tức thực hiện vở diễn trước, ký hợp đồng, trả kinh phí sau. Tuy nhiên, theo phản ánh của các đoàn nghệ thuật khi thực hiện chương trình sân khấu truyền hình, các đoàn đều không có đủ kinh phí ban đầu để thực hiện, trong khi phải tạm ứng cho tác giả, đạo diễn, họa sĩ, mua sắm đạo cụ, phục trang, bồi dưỡng tập luyện. Có đoàn phải vay tạm để thực hiện. Đến nay, mới có vài đoàn nghệ thuật được thanh toán kinh phí.

Trước thực tế này, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Trần Thị Hoàng Mai đề xuất, do đặc thù ngành nên các đoàn nghệ thuật không thể thực hiện theo quy trình đặt hàng mà thành phố nên giao kế hoạch, kinh phí cấp trực tiếp về các đơn vị thực hiện. Có như vậy, các đơn vị mới có điều kiện hoàn thành vở diễn bảo đảm chất lượng. Ngoài ra, kinh phí hỗ trợ chương trình lưu diễn  25 triệu đồng/lần là thấp. Trong khi đó, việc huy động xã hội hóa hoạt động lưu diễn khó khăn, ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng nghệ thuật của các tác phẩm. Do đó, từ năm 2021, thành phố xem xét nâng mức hỗ trợ lưu diễn lên 50 triệu đồng/buổi; tăng kinh phí dàn dựng thêm 300 triệu đồng/tác phẩm và cấp bổ sung trang thiết bị phục vụ hoạt động biểu diễn âm thanh, ánh sáng, xe ô tô cho các đoàn.

Có thể khẳng định, Đề án Sân khấu truyền hình bước đầu tạo được thành công và tiếng vang nhất định trong làng sân khấu Việt Nam. Biết rằng, thành phố thực hiện đề án này còn nhiều khó khăn, nhưng với sự quan tâm, ủng hộ của thành phố, đam mê, tâm huyết, tài năng của các nghệ sĩ Hải Phòng, sân khấu Hải Phòng có cơ hội “cất cánh” góp phần làm đa dạng, phong phú đời sống tinh thần của người dân tương xứng với tầm vóc phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.