- Thưa ông, nguy cơ lớn nhất đối với việc triển khai cấp nước an toàn trên địa bàn thành phố hiện nay là gì ?
Lãnh đạo Công ty CP Cấp nước Hải Phòng và Công ty TNHH MTV khai thác công trình thủy lợi An Hải kiểm tra nguồn nước sông Rế năm 2019.
- Nguy cơ lớn nhất đối với cấp nước an toàn hiện nay là việc kiểm soát nguồn nước. Nguồn nước thô sử dụng cho sản xuất nước sạch sinh hoạt của người dân thành phố hiện nay gồm: sông Rế, sông Đa Độ, sông Chanh Dương, sông Giá. Tuy nhiên, nguồn nước từ các sông này đang ngày càng ô nhiễm. Kết quả kiểm tra 1.700 mẫu nước thô của CP cấp nước Hải Phòng trong năm 2019 cho thấy, các chỉ tiêu hợp chất hữu cơ, amoni, nitrit, mangan, vi khuẩn… không đạt QCVN 08 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về chất lượng nước mặt phục vụ sản xuất nước sinh hoạt. Đáng chú ý, hàm lượng mangan tại sông Rế có thời điểm lên đến hơn 5000 mg/l, cao gấp hơn 2 lần tiêu chuẩn cho phép. Theo đánh giá của công ty, trên sông Rế có hơn 40 điểm nguy cơ ô nhiễm; sông Đa Độ có hơn 20 điểm, sông Giá hơn 30 điểm, sông Chanh Dương là gần 10 điểm.
Bên cạnh đó, nguồn nước thô phục vụ sản xuất nước sinh hoạt cũng đang cạn kiệt, xâm nhập mặn do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Điển hình nhất là tình trạng xâm nhập mặn xảy ra trong tháng 11 vừa qua. Kết quả đo đạc năm 2019, có thời điểm, độ mặn trên sông Rế là 140 mg/l, sông Giá là 100 mg/l, sông Chanh Dương là 395 mg/l, sông Đa Độ là 486 mg/l… So với trung bình những năm trước, độ mặn trên các sông tăng cao gấp hơn 10 lần. Nước sinh hoạt nhiễm mặn tuy không gây ảnh hưởng sức khỏe người tiêu dùng, song cũng là hiện tượng bất thường, lần đầu xảy ra, khiến các đơn vị sản xuất nước sạch vất vả ứng phó.
- Trước những nguy cơ ô nhiễm nguồn nước ngày càng gia tăng, các ban, ngành thành phố và công ty có những giải pháp gì?
- Trong những năm qua, công tác bảo vệ nguồn nước ngọt luôn được các cấp chính quyền thành phố quan tâm. Từ năm 2013 đến nay, thực hiện Nghị quyết 23 của HĐND thành phố về mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp bảo vệ nguồn nước ngọt tại sông Rế, sông Giá, sông Đa Độ, sông Chanh Dương, kênh Hòn Ngọc và hệ thống thủy nông Tiên Lãng, thành phố xây mới 22 đập, cống điều tiết, 1 trạm bơm ngăn, chuyển nguồn nước thải ô nhiễm từ các khu dân cư ra các sông cung cấp nước thô. Các công ty khai thác công trình thủy lợi trực tiếp quản lý nguồn nước thô tổ chức cắm mốc giới hành lang bảo vệ nguồn nước trên hơn 224 km kênh, mương các loại. Các ban, ngành thành phố kiểm tra, hướng dẫn, đôn đốc lập hồ sơ giấy phép nước xả thải vào nguồn nước cho hơn 200 tổ chức, doanh nghiệp trên địa bàn… Tuy nhiên, những giải pháp này cũng chỉ hạn chế phần nào tình trạng ô nhiễm tại các sông.
Do đó, để bảo đảm kế hoạch cấp nước an toàn, công ty bổ sung các giải pháp công nghệ, vật liệu mới xử lý nước tại các nhà máy nước như: cát bọc mangan kết hợp ôxy hóa, than hoạt tính dạng bột, KmnO4…; xây dựng các bể lọc sinh học tiếp xúc (uBCF) xử lý triệt để chất hữu cơ, amoni, nitrit, mangan… Tăng cường kiểm soát chất lượng nước đầu ra thông qua các hệ thống cảnh báo tự động; xây dựng phòng xét nghiệm đạt tiêu chuẩn ISO 17025:2005, kiểm soát hàng ngày, hàng giờ các chỉ tiêu nước sạch. Theo kết quả phân tích chất lượng nước năm 2019 của Sở Y tế, 100% mẫu nước đô thị đạt tiêu chuẩn ăn uống, sinh hoạt theo Quy chuẩn 01 của Bộ Y tế.
- Những giải pháp nêu trên liệu đã đủ bảo đảm việc cấp nước an toàn trong thời gian tới ?
- Sự cố bất thường trong năm 2019 vừa qua là bài học để công ty tiếp tục cập nhật và bổ sung kế hoạch cấp nước an toàn trên địa bàn thành phố trong năm 2020. Trong đó, tăng cường phối hợp với các đơn vị khai thác công trình thủy lợi, lắp đặt thêm các điểm quan trắc trên các sông lấy nước để phát hiện bất thường sớm và có biện pháp xử lý; xây dựng kịch bản xử lý khủng hoảng nguồn nước và tổ chức diễn tập khắc phục sự cố cấp nước an toàn. Hoàn thành việc đấu nối hệ thống truyền dẫn giữa các vùng, kịp thời luân chuyển ngước từ các nhà máy khác bổ sung cho các khu vực bị sự cố về nước. Phối hợp các địa phương tăng cường tuyên truyền, nhất là tại các khu dân cư gần nguồn cấp nước thô về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc bảo vệ nguồn nước đối với sức khỏe của chính bản thân và gia đình.
Hiện nay, nguồn nước sản xuất nước sạch dùng chung với hệ thống thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp. Do chưa thống nhất hàng lang bảo vệ nguồn nước theo mục đích nào nên việc giảm thiểu tác động gây ô nhiễm nguồn nước còn nhiều hạn chế. Đề nghị thành phố sớm hoàn thành việc cắm mốc hành lang bảo vệ nguồn nước phục vụ sản xuất nước sạch và hoàn thành xây dựng 12 trạm quan trắc tự động trên các nguồn nước theo Nghị quyết 23 của HĐND thành phố. Sở Xây dựng triển khai quy hoạch nguồn nước liên tỉnh, liên khu vực để bảo đảm an ninh nguồn nước. Các ngành tăng cường công tác nghiên cứu, tổng kết, dự báo về tác động của biến đổi khí hậu để có giải pháp lâu dài ứng phó với những sự cố bất ngờ đối với nguồn nước ngọt.
Nguyễn Dương - Ảnh: Hoàng Phước
