Hầu hết các trung tâm ủy quyền dịch vụ xe máy chỉ dừng lại ở việc bảo dưỡng, làm sạch ống xả khí, chưa thể kiểm tra được chất lượng khí thải.
Theo đề xuất của Bộ Giao thông- Vận tải, các loại xe mô-tô bắt buộc phải kiểm tra khí thải định kỳ và được dán tem kiểm định. Thời gian kiểm định định kỳ được căn cứ theo thời điểm mua xe lần đầu. Phương tiện sử dụng càng lâu, thời gian giữa hai lần kiểm định càng ngắn. Như vậy, việc kiểm tra định kỳ khí thải đối với xe mô-tô có thể chia thành 2 nhóm, gồm phương tiện mới đăng ký, kiểm định lần đầu và những phương tiện kiểm định lại sau một thời gian hoạt động. Hiện, trên địa bàn thành phố Hải Phòng có hơn 1,26 triệu xe mô-tô (không tính số phương tiện được người dân địa phương khác mang theo khi học tập, làm việc tại thành phố). Trong đó, 6 tháng đầu năm 2020, số lượng xe máy đăng ký mới là 22.853 chiếc, chiếm hơn 1,8%. Như vậy, có hơn 70% số phương tiện có thời gian vận hành hơn 5 năm.
Anh Nguyễn Cường, quản trị diễn đàn Luật Giao thông cho rằng: Việc bắt buộc kiểm định khí thải đối với mô-tô, xe máy sẽ giúp giảm ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, biện pháp này cũng có thể sẽ gây phiền hà nhất định đối với người dân khi thực hiện. Thậm chí, nếu không bố trí đầy đủ hệ thống các cơ sở kiểm định khí thải định kỳ cho mô-tô, xe máy, còn có thể dẫn tới phát sinh tiêu cực, do người dân muốn giải quyết kiểm định nhanh, hoặc đối với các phương tiện hoạt động nhiều năm, chất lượng xe xuống cấp nhưng chủ phương tiện muốn đơn vị kiểm định “bỏ qua” thực tế chất lượng khí thải không bảo đảm tiêu chuẩn cho phép.
Phương án triển khai kiểm định khí thải đối với xe máy được đề xuất thông qua hình thức xã hội hóa với sự tham gia của các đại lý ủy quyền, trạm bảo dưỡng của các nhà cung cấp dịch vụ có uy tín, được thẩm định. Tuy nhiên, qua khảo sát thực tế tại một số cơ sở đại lý độc quyền của các hãng xe lớn như Honda, Yamaha, hiện nay chưa được trang bị hệ thống thiết bị kiểm định đối với khí thải của xe máy. Chị Đinh Thị Hường, đại diện Head Honda Ngọc Phát (quận Hồng Bàng) cho biết: Việc xử lý bộ phận thải khí của các loại xe mô-tô được tích hợp trong quy trình bảo dưỡng phương tiện. Theo đó, khi nhận xe, nhân viên kỹ thuật của trung tâm chỉ nổ máy, sử dụng máy chuyên dụng cắm thẳng vào ống xả để làm sạch hệ thống ống xả. Như vậy, các đại lý xe máy chính hãng hiện chỉ dừng lại ở bảo dưỡng chứ chưa thể kiểm tra chất lượng khí thải thoát ra của mô tô, xe máy.
Để tránh phát sinh các tranh chấp, khiếu nại trong quá trình triển khai, cơ quan chức năng cần có kế hoạch cụ thể xây dựng hệ thống điểm kiểm định đúng quy chuẩn, được niêm yết công khai danh sách cũng như có chế độ hậu kiểm đối với chính những cơ sở được cấp phép kiểm định khí thải mô-tô, xe máy.
Nếu thực hiện quy định này, do số lượng phương tiện mô-tô, xe máy khá lớn, cần có lộ trình kiểm định khí thải phù hợp. Trước mắt, nên tập trung vào những loại phương tiện mô-tô, xe máy có niên hạn sử dụng hơn 10 năm. Đây là những phương tiện cũ, có thời gian hoạt động lâu và có nguy cơ xả khí thải lớn hơn. Luật sư Vũ Đình Thức, Văn phòng Luật sư SH Legal cho rằng: Việc thực hiện theo lộ trình này cũng sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho công tác giám sát việc chấp hành kiểm tra định kỳ khí thải của chủ phương tiện, bảo đảm tính khả thi khi luật ban hành. Bởi thực tế, nhờ hệ thống pháp luật quy định chặt chẽ việc đăng ký phương tiện nên hầu hết mô-tô, xe máy trong 20 năm trở lại đây đều được cấp đăng ký phương tiện ngay sau khi mua. Do đó, lực lượng chức năng có thể căn cứ theo thời điểm cấp giấy đăng ký xe để xác định niên hạn của phương tiện. Từ đó, xác định phương tiện có thuộc nhóm bắt buộc phải kiểm tra định kỳ khí thải hay không để có biện pháp xử lý phù hợp.
Bài và ảnh: Minh An
