Trục lợi bảo hiểm thất nghiệp
Ngay sau khi nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp, anh Nguyễn Văn Thiện, sinh năm 1984, Công ty TNHH HT Solar Việt Nam (xã Hồng Phong, huyện An Dương) có việc làm mới. Tuy nhiên, anh Thiện không thông báo cho Trung tâm dịch vụ việc làm thành phố (nơi làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp) để nhận lại hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp. Theo hồ sơ đề nghị, anh Thiện hưởng trợ cấp thất nghiệp 3 tháng, từ ngày 29-5-2017 đến ngày 28-8-2017, nhưng từ tháng 4-2017 anh Thiện tìm được việc làm. Đến khi anh Thiện đi làm, đóng BHXH ở nơi làm việc mới, BHXH thành phố mới phát hiện ra anh Thiện không đủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp, BHXH thành phố đưa ra yêu cầu dừng chi trả trợ cấp thất nghiệp và thu hồi số tiền chi trả. Còn trường hợp của anh Nguyễn Thế Dự, 25 tuổi, công nhân Công ty Cổ phần luyện thép cao cấp Việt Nhật không hề bị gián đoạn công việc, sau khi nghỉ ở công ty cũ anh tìm được công việc mới, song vẫn làm hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp. Thời gian đóng BHXH của anh Dự đồng thời với thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Đó là những trường hợp vừa đi làm, vừa nhận trợ cấp thất nghiệp. Nhiều trường hợp khác, người lao động quên hoặc cố tình giấu, không thông báo tình trạng có việc làm khiến cơ quan chức năng rất khó phát hiện. Phó giám đốc BHXH thành phố Nguyễn Thị Lộc cho biết: Hiện, cơ quan BHXH gặp nhiều khó khăn trong việc phát hiện người lao động có trục lợi trợ cấp thất nghiệp hay không. Bởi người lao động đang trong thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp đã tìm được việc làm nhưng đơn vị sử dụng lao động không làm thủ tục báo tăng đóng BHXH kịp thời. Khi hết thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp, đơn vị sử dụng lao động mới làm thủ tục báo tăng và truy thu BHXH từ thời điểm đi làm nên cơ quan BHXH khó phát hiện.
 |
| Người lao động đăng ký hưởng trợ cấp thất nghiệp tại Trung tâm dịch vụ việc làm thành phố. |
Bên cạnh đó, có trường hợp người lao động đang trong thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp đã tìm được việc làm nhưng khi đơn vị sử dụng lao động làm thủ tục báo tăng đóng BHXH kê khai theo số chứng minh thư nhân dân mới (không khớp với số chứng minh thư nhân dân khi làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp), cơ quan BHXH cũng khó phát hiện. Không những thế, đối với những trường hợp hưởng sai quy định phải thu hồi trợ cấp thất nghiệp, nếu họ thay đổi nơi ở, thay đổi số điện thoại hoặc các thông tin cá nhân khác thì cơ quan BHXH không liên lạc được và rất khó thu hồi số tiền hưởng sai quy định.
Quản lý chặt, kiểm tra kỹ
Theo số liệu của Trung tâm dịch vụ việc làm thành phố, đến tháng 10-2017, toàn thành phố có 11.111 người hưởng trợ cấp thất nghiệp với số tiền gần 142 tỷ đồng. Phó giám đốc Trung tâm dịch vụ việc làm thành phố Đặng Thị Mai cho biết: Nếu người lao động có việc làm mới, theo quy định sẽ chấm dứt ngay hưởng trợ cấp thất nghiệp; số tháng hưởng trợ cấp thất nghiệp còn lại sẽ được bảo lưu. Tuy nhiên, trung tâm cũng không biết và không có công cụ để nhận biết ngay những người lao động có việc làm mới ở doanh nghiệp nào. Những trường hợp gian lận chỉ được nhận biết khi họ làm việc chính thức, đóng BHXH ở nơi làm việc mới. Song khi đó, rất nhiều trường hợp “ăn gian” được vài tháng tiền trợ cấp thất nghiệp.
Còn có trường hợp người lao động và doanh nghiệp cố tình lách luật bằng cách sau thời gian thử việc, ký hợp đồng làm việc mới hoàn toàn, không tính thời gian thử việc. Điều đó đồng nghĩa, có một giai đoạn người lao động vẫn “âm thầm” vừa nhận lương vừa nhận trợ cấp thất nghiệp; doanh nghiệp “trốn” đóng BHXH mấy tháng.
Theo điều 27, nghị định 88/2015, nếu người lao động kê khai không đúng sự thật khi nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp, không khai báo có việc làm mới khi đang hưởng trợ cấp thất nghiệp thì bị phạt tiền từ 1-2 triệu đồng, bị thu hồi tiền trợ cấp thất nghiệp đã nhận và không được bảo lưu thời gian đã đóng bảo hiểm thất nghiệp. |
Theo Phó giám đốc BHXH thành phố Nguyễn Thị Lộc: Để hạn chế tình trạng “trục lợi” bảo hiểm thất nghiệp, BHXH thành phố chú trọng áp dụng các phần mềm quản lý, kiểm tra kỹ hồ sơ báo tăng tham gia BHXH để phát hiện trường hợp vừa hưởng trợ cấp thất nghiệp vừa tham gia BHXH. Từ tháng 9-2016, BHXH thành phố Hải Phòng chủ động xây dựng phần mềm đối soát để kiểm tra hưởng trợ cấp thất nghiệp. Trước khi lập danh sách chi trả trợ cấp thất nghiệp cho người lao động, cán bộ nghiệp vụ sẽ thực hiện kiểm tra để lọc ra những trường hợp đang hưởng trợ cấp thất nghiệp nhưng vẫn tham gia BHXH, và không thực hiện lập danh sách chi trả trợ cấp thất nghiệp đối với các trường hợp này. Xuất phát từ ý tưởng của BHXH Hải Phòng, từ năm 2017, BHXH Việt Nam xây dựng phần mềm kiểm tra các trường hợp hưởng trợ cấp thất nghiệp trên phạm vi toàn quốc.
Bên cạnh đó, BHXH thành phố cũng thường xuyên tổ chức kiểm tra tại các cơ sở đào tạo nghề, phát hiện và thu hồi về quỹ những trường hợp hưởng hỗ trợ học nghề không đúng quy định. Đồng thời, tiếp tục tuyên truyền bằng nhiều hình thức để các đơn vị sử dụng lao động, người lao động hiểu và chấp hành nghiêm các quy định của phát luật về lao động.
Hoàng Xuân
