Bác sĩ Bệnh viện Phụ sản thực hiện thủ thuật lấy mẫu máu gót chân em bé để sàng lọc sơ sinh.
(HPĐT)- Dị tật bẩm sinh là một trong những bất thường hay gặp ở thai nhi và trẻ sơ sinh. Sàng lọc trước sinh và sơ sinh được coi là biện pháp hữu hiệu phát hiện dị tật, can thiệp và điều trị sớm các bệnh, tật, các rối loạn chuyển hóa, di truyền ngay trong giai đoạn bào thai và sơ sinh, giúp trẻ sinh ra phát triển bình thường, giảm thiểu số người tàn tật, thiểu năng trí tuệ trong cộng đồng, góp phần nâng cao chất lượng dân số.
Phát hiện, can thiệp sớm
Mỗi năm, xã Tự Cường (huyện Tiên Lãng) có từ 100-110 cháu bé được sinh ra, trong đó có khoảng 60% số trẻ sinh ra được sàng lọc trước và sơ sinh. “Trong năm 2020, toàn xã có 119 bà mẹ mang bầu, đến nay có 93 bà mẹ sinh con, trong đó 73 bà mẹ được tư vấn, khám sàng lọc trước sinh và nhiều em bé được sàng lọc sau sinh. May mắn, chúng tôi không ghi nhận trường hợp trẻ bị dị tật bào thai và sau sinh. Nếu tính trong 3 năm trở lại đây, chỉ duy nhất trường hợp trẻ sinh ra được phát hiện thiếu men G6PD gây rối loạn chuyển hóa cơ thể. Sau khi mẫu máu gót chân của cháu bé được gửi lên tuyến trên, được các bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương tư vấn điều trị, hiện sức khỏe cháu bé ổn định”, bác sĩ Nguyễn Văn Hoạt, Trạm trưởng Trạm Y tế xã Tự Cường cho biết.
Các bệnh viện tuyến quận, huyện cũng quan tâm đẩy mạnh thực hiện tầm soát, sàng lọc trước sinh và sơ sinh để can thiệp, phát hiện sớm các bệnh tật từ trong bào thai và ngay sau sinh để các cháu sinh ra khỏe mạnh, hạn chế thấp nhất các dị tật về hình dáng và thiểu năng trí tuệ sau này. Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Trần Thị Thúy, Quyền giám đốc Trung tâm Y tế huyện Tiên Lãng, hằng năm, Trung tâm chỉ đạo các trạm y tế trên địa bàn huyện khám sàng lọc cho các bà mẹ chuẩn bị hoặc đang mang thai và chỉ định lấy mẫu máu gót chân miễn phí khoảng 50 trường hợp/năm để phát hiện sớm, tư vấn chuyển can thiệp khi thấy bất thường.
Là bệnh viện lớn, mỗi năm Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng quản lý thai nghén từ 5 nghìn đến 20 nghìn bà mẹ đến theo dõi và sử dụng dịch vụ hỗ trợ sinh. Trong số đó, Trung tâm Chẩn đoán trước sinh của bệnh viện phát hiện sớm từ 0,5 đến 1% số thai nhi có dị tật bất thường trong bào thai, kịp thời tư vấn điều trị hoặc đình chỉ thai kỳ; lấy mẫu máu gót chân của trẻ sau sinh, phối hợp Bệnh viện Nhi Trung ương làm xét nghiệm, giúp phát hiện sớm bệnh tật ở trẻ sơ sinh để can thiệp kịp thời. “Đối với những trường hợp bệnh lý, nếu được phát hiện phòng, điều trị và can thiệp sớm, bào thai hoặc trẻ sơ sinh vẫn phát triển và có cuộc sống gần như bình thường. Bác sĩ Vũ Quang Vinh, Phó giám đốc Bệnh viện Phụ sản cho biết.
Tăng cường truyền thông, tư vấn
Để nâng cao chất lượng dân số cần thiết lựa chọn những em bé sinh ra khỏe mạnh. Nhiều năm nay, Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình (KHHGĐ) thành phố phối hợp các bệnh viện có chuyên khoa sản-nhi từ thành phố đến quận, huyện triển khai chương trình sàng lọc trước và sơ sinh. Trong đó, khuyến cáo những bà mẹ chuẩn bị hoặc đang mang thai nên đi khám sàng lọc tại các trung tâm chẩn đoán trước sinh uy tín và thực hiện lấy mẫu máu gót chân em bé ngay sau sinh với những bà mẹ có nguy cơ cao sinh con bị dị tật bẩm sinh.
Theo thống kê từ các quận, huyện, 10 tháng năm 2020, tỷ lệ sàng lọc trước sinh toàn thành phố đạt 64,63%; tỷ lệ sàng lọc sơ sinh đạt 53,71%. Để có kết quả này, cán bộ y tế, dân số ở cơ sở tăng cường bám sát địa bàn, có nhiều hình thức truyền thông, tư vấn kịp thời cho các bà mẹ; phối hợp các bệnh viện, trung tâm y tế quận, huyện thực hiện các kỹ thuật sàng lọc như siêu âm, thử test, lấy mẫu máu... Theo Giám đốc Trung tâm Dân số-KHHGĐ huyện Tiên Lãng Hoàng Văn Luất, hằng tháng, lãnh đạo Trung tâm họp giao ban cán bộ, cộng tác viên dân số các xã, thị trấn, để nắm được số phụ nữ chuẩn bị mang thai, cặp vợ chồng mới cưới, mời đến trạm y tế trò chuyện, tư vấn; viết bài tuyên truyền trên loa truyền thanh; tư vấn lồng ghép với hoạt động của Hội Phụ nữ xã về hiệu quả sàng lọc trước và sơ sinh. Còn theo Giám đốc Trung tâm Dân số - KHHGĐ quận Hồng Bàng Nguyễn Thị Thành - quận có tỷ lệ sàng lọc trước và sơ sinh cao nhất thành phố, ngoài việc phối hợp với các cơ sở y tế chuyên khoa sản-nhi thực hiện sàng lọc miễn phí một số trường hợp nguy cơ cao, trung tâm đẩy mạnh tư vấn, tuyên truyền cho các bà mẹ về hiệu quả sàng lọc trước sinh và sơ sinh, tự nguyện bỏ kinh phí thực hiện sàng lọc bằng hình thức xã hội hóa.
Bài và ảnh: Nam GiangSàng lọc trước sinh là việc sử dụng các biện pháp thăm dò đặc hiệu được tiến hành trong thời gian mang thai từ 11-14 tuần để chẩn đoán xác định những trường hợp nghi ngờ mắc bệnh trong thời kỳ bào thai như mắc các dị tật, khuyết tật hay các hội chứng Down, Edwards, Patau… Sàng lọc sơ sinh là việc sử dụng các biện pháp thăm dò, xét nghiệm mẫu máu gót chân và xét nghiệm đặc hiệu đối với trẻ ngay trong những ngày đầu sau sinh để chẩn đoán xác định những trường hợp nghi ngờ mắc bệnh di truyền, chuyển hóa, dị tật bẩm sinh.
