(HPĐT)- Trong triển khai xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu và nâng cao tại Hải Phòng, bên cạnh các tiêu chí về xây dựng cơ sở hạ tầng, tiêu chí số 13 về tổ chức sản xuất và phát triển kinh tế nông thôn (gọi tắt là tiêu chí sản xuất) cũng rất quan trọng, các địa phương cần tập trung cao để hoàn thiện mới đủ điều kiện để về đích. Tuy nhiên, nhiều địa phương hiện khó khăn, lúng túng trong thực hiện. Để góp phần từng bước hoàn thiện tiêu chí, bên cạnh sự quan tâm chỉ đạo, hỗ trợ của các cấp, ngành, việc đẩy mạnh công tác vận động, tuyên truyền, nhất là “dân vận khéo”, cũng như phát huy vai trò gương mẫu đi đầu của tổ chức Đảng cơ sở và đảng viên là những giải pháp quan trọng.
Theo số liệu của Văn phòng Điều phối nông thôn mới (NTM) Hải Phòng, về tiêu chí sản xuất trong xây dựng NTM kiểu mẫu và nâng cao, đến cuối năm 2022, toàn thành phố mới có 50/137 xã đạt tiêu chí này. Thực tế, để thực hiện các chỉ tiêu trong tiêu chí còn nhiều khó khăn, vướng mắc, khiến các địa phương băn khoăn, lo lắng, khi ảnh hưởng đến tiến độ “về đích” nói chung.
Xã Đại Bản (huyện An Dương) có vùng trồng rau gia vị nhưng chưa được cấp mã số vùng trồng, gặp khó khăn để hoàn thiện tiêu chí sản xuất.
Còn “hổng” nhiều chỉ tiêu
Là một trong những địa phương chuẩn bị triển khai xây dựng NTM kiểu mẫu dự kiến trong năm 2024, Chủ tịch UBND xã Tân Viên (huyện An Lão) Lương Xuân Tam thông tin, xã có vùng sản xuất tập trung với sản phẩm chủ lực là hoa, cây cảnh; vùng sản xuất lúa chất lượng, chăn nuôi gia súc, gia cầm… Nhưng hiện nay chưa vùng sản xuất nào được cấp mã số vùng trồng hoặc thực hiện truy xuất nguồn gốc, liên kết theo chuỗi giá trị sản phẩm. Địa phương cũng chưa có sản phẩm nào được xếp hạng sản phẩm OCOP. Tiêu chí 13 còn quy định nhiều chỉ tiêu địa phương phải làm, với những nội dung cụ thể, để thực hiện cần thời gian. Thực tế địa phương chưa biết sẽ phải phối hợp như thế nào với các cơ quan chức năng để được hướng dẫn triển khai thục hiện Chủ tịch UBND xã Lương Xuân Tam lo lắng bày tỏ.
Tại xã Bắc Sơn (huyện An Dương), thời điểm này lãnh đạo địa phương đang đôn đáo lo bảo đảm hoàn thiện tiêu chí sản xuất, để đủ điều kiện về đích NTM kiểu mẫu vào cuối năm 2023. Phó chủ tịch UBND xã Đinh Văn Hưng cho biết, chỉ còn vài tháng nữa là đến hẹn phải hoàn thành. Tuy nhiên hiện địa phương còn loay hoay về một số nội dung, chỉ tiêu trong tiêu chí. Khó nhất là việc vận động xây dựng sản phẩm OCOP, vì địa phương chưa chọn được sản phẩm nào đủ điều kiện. Bên cạnh thời gian gấp gáp, việc xây dựng sản phẩm OCOP cũng cần kinh phí, trong khi không được thành phố hỗ trợ, nguồn ngân sách địa phương cũng không có để huy động nên rất khó để thực hiện.
Thực hiện Quyết định số 1848/QĐ-UBND ngày 14-1- 2022 về việc ban hành bộ tiêu chí xã NTM kiểu mẫu và nâng cao thành phố Hải Phòng giai đoạn 2021-2015, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn được giao hướng dẫn, đánh giá và thẩm định mức độ hoàn thành tiêu chí 13 về tổ chức sản xuất và phát triển kinh tế nông thôn. Theo rà soát của Văn phòng Điều phối Nông thôn mới Hải Phòng, toàn thành phố có 50/137 xã đạt tiêu chí. Nhiều xã hiện chưa bảo đảm tiêu chí, rất khó khăn trong việc thực hiện các chỉ tiêu thuộc tiêu chí 13. Cụ thể như chỉ tiêu về xây dựng vùng nguyên liệu sản xuất tập trung sản phẩm chủ lực có mã vùng, toàn thành phố có 77/137 xã chưa đạt; chỉ tiêu về ứng dụng công nghệ cao, cơ giới hóa, truy xuất nguồn gốc… có 74/137 xã chưa đạt… Phổ biến nhất là nhiều xã chưa có sản phẩm OCOP hoặc sản phẩm tương đương, chưa có vùng sản xuất tập trung được cấp mã số vùng trồng…
Rào cản trong quá trình thực hiện
Trên thực tế, các xã gặp nhiều khó khăn trong việc đạt các chỉ tiêu của tiêu chí số 13. Khó khăn khách quan dễ thấy nhất là tiêu chí về tổ chức sản xuất và phát triển kinh tế nông thôn không được thành phố trực tiếp đầu tư, hỗ trợ thực hiện như các tiêu chí về xây dựng cơ sở vật chất, hạ tầng, mà địa phương phải “tự thân vận động”. Vì vậy, dù nỗ lực hoàn thiện tiêu chí, trong quá trình thực hiện một số chỉ tiêu, các xã gặp nhiều vướng mắc, chưa tìm được giải pháp thích hợp để tháo gỡ.
Trên cơ sở Quyết định 318 của Thủ tướng Chính phủ ngày 8-3-2022 về việc ban hành Bộ tiêu chí Quốc gia về xã NTM và Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng NTM nâng cao giai đoạn 2021-2025, thành phố Hải Phòng ban hành quyết định số 1843/QĐ-UB quy định về Bộ tiêu chí quốc gia cấp xã về xây dựng NTM, NTM kiểu mẫu và nâng cao trong giai đoạn 2021-2025. Theo đó, đối với các xã xây dựng NTM nâng cao và kiểu mẫu, phải bảo đảm tiêu chí số 13 về tổ chức sản xuất và phát triển kinh tế nông thôn với các chỉ tiêu quy định cụ thể như: có sản phẩm OCOP được xếp hạng chuẩn hoặc tương đương còn hiệu lực; có mô hình kinh tế ứng dụng công nghệ cao hoặc mô hình nông nghiệp ứng dụng cơ giới hóa các khâu, liên kết theo chuỗi giá trị gắn với bảo đảm an toàn thực phẩm; thực hiện truy xuất nguồn gốc sản phẩm chủ lực của xã; xây dựng vùng nguyên liệu sản xuất nông sản tập trung được cấp mã vùng… Để hoàn thiện các chỉ tiêu thuộc tiêu chí số 13, các xã cần chủ động huy động nguồn lực thực hiện; thành phố không trực tiếp hỗ trợ.
Như với xã Đại Bản (huyện An Dương), năm 2023, theo kế hoạch xã phải hoàn thành về đích xây dựng NTM kiểu mẫu, nhưng hiện chỉ tiêu về HTX rất khó để hoàn thiện. HTX nông nghiệp của địa phương đã ngừng hoạt động. Việc vận động thành lập HTX nông nghiệp theo Luật HTX mới không thể trong một sớm một chiều, vì còn liên quan đến nguồn lực thực hiện, đồng thời cũng khó vận động được người có năng lực, tâm huyết để xây dựng và điều hành hoạt động HTX- Phó chủ tịch UBND xã Phạm Văn Mạnh cho biết. Cùng với đó, địa phương đã có vùng chuyên canh rau gia vị với diện tích 30-40 ha, tuy nhiên hiện chưa có mã số vùng trồng. Muốn được cấp mã số, quy trình sản xuất của bà con phải chuyên nghiệp hơn, bảo đảm theo các tiêu chuẩn VietGAP hoặc liên kết sản xuất theo chuỗi. Nhưng hiện chủ yếu nông dân sản xuất nhỏ, lẻ, thiếu kinh phí nên không mở rộng sản xuất theo quy mô hiện đại hơn…
Một số địa phương còn lúng túng, không biết sẽ bắt đầu từ đâu, trực tiếp phối hợp với cơ quan chủ quản nào để được hướng dẫn, tư vấn, hỗ trợ hoàn thiện tiêu chí. Chủ tịch UBND xã An Tiến (huyện An Lão) Bùi Văn Bút chia sẻ, xã được huyện chỉ đạo về đích xây dựng NTM kiểu mẫu năm 2023, tiêu chí sản xuất hiện gặp vướng mắc, song địa phương không rõ cần phối hợp như thế nào với cơ quan chức năng để tháo gỡ. Cụ thể, xã lựa chọn được sản phẩm OCOP, nhưng thực tế không liên hệ được trực tiếp với cơ quan chức năng chủ quản mà phải qua một đơn vị doanh nghiệp tư vấn để làm dịch vụ. Đơn vị này thống kê toàn bộ chi phí để thực hiện công nhận một sản phẩm OCOP cần 150 triệu đồng, trong khi xã không thể bố trí được khoản kinh phí này, nên hiện vẫn chưa làm xong hồ sơ xét duyệt NTM kiểu mẫu…
Có địa phương lại gặp khó trong việc thực hiện một số chỉ tiêu trong tiêu chí số 13, như chỉ tiêu về mô hình ứng dụng công nghệ cao hoặc mô hình nông nghiệp áp dụng cơ giới hóa các khâu, liên kết theo chuỗi giá trị gắn với bảo đảm an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp. Để thực hiện, nông dân phải có trình độ nhất định, trong khi lực lượng lao động trẻ tại khu vực nông thôn hiện nay đang có xu thế chuyển dịch sang các ngành nghề khác (công nghiệp, dịch vụ…) dẫn đến tình trạng thiếu lao động nông nghiệp. Việc xây dựng các mô hình như vậy cũng đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu lớn. Mặt khác, diện tích đất canh tác liên tục giảm để đáp ứng nhu cầu mở rộng đô thị, phát triển công nghiệp, dịch vụ, gây khó khăn trong phát triển các vùng sản xuất nông nghiệp quy mô lớn ứng dụng công nghệ cao, cơ giới hóa./.
-------------------
Kỳ 2: Đẩy mạnh tuyên truyền, nỗ lực vận động
Bài và ảnh: HƯƠNG AN
