Quan phục của diễn viên Châu Thế Tâm (phải) trong phim “Mỹ nhân” có hình ảnh chú sư tử của phim hoạt hình nước ngoài.
(HPĐT)- Trang phục trong phim dã sử Việt luôn được người xem quan tâm, từng xảy ra không ít tranh cãi vì nhiều diễn viên mặc trên người áo quần có chi tiết sai với lịch sử, thậm chí lai căng và giống nước ngoài. Gần đây, siêu mẫu Thanh Hằng giới thiệu trang phục nhân vật chính Thái hậu Dương Vân Nga trong phim dã sử “Quỳnh hoa nhất dạ” khiến những ồn ào, tranh cãi quay trở lại.
Những ồn ào
Trong vai trò nhà sản xuất phim, siêu mẫu Thanh Hằng khiến nhiều người bất ngờ khi quyết định thử sức với phim dã sử có tên gọi “Quỳnh hoa nhất dạ”, lấy cảm hứng từ cuộc đời của Thái hậu Dương Vân Nga. Trong hình ảnh ban đầu giới thiệu về tạo hình của mình trong vai người phụ nữ đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc chuyển giao quyền lực giữa hai triều đại nhà Đinh và nhà Tiền Lê, Thanh Hằng xuất hiện trong bộ phượng bào màu đỏ, đội mão vàng, đầy quyền uy.
Chia sẻ về bộ trang phục ấn tượng tạo hình Thái hậu Dương Vân Nga kể trên, nhà thiết kế Thủy Nguyễn cho biết, cô gặp khá nhiều áp lực khi được mời đảm nhận việc thiết kế trang phục cho nhân vật lịch sử ở vị trí mẫu nghi thiên hạ. Khi thực hiện bộ phượng bào, cô tự đặt ra cho mình ba tiêu chí, đó là thể hiện được sự quyền uy của nhân vật, đẹp và không tạo cảm giác bị cũ. Bên cạnh đó, người xem không cảm thấy quá xa lạ khi nhìn vào bộ phượng bào mà vẫn cảm nhận được sự gần gũi dù đang xem bộ phim về thời kỳ lịch sử xưa. Điểm nhấn trên bộ trang phục chính là các họa tiết hoa quỳnh, hoa sen được thêu tỉ mỉ và đẹp mắt. Cả hai loài hoa này đều được xem là biểu tượng cho vẻ đẹp thanh cao, thuần khiết, quý phái và nét đẹp truyền thống lâu đời của Việt Nam.
Mặc dù vậy, ngay khi xuất hiện trang phục tạo hình Thái hậu Dương Vân Nga của bộ phim, nhiều người xem cho rằng nữ diễn viên Thanh Hằng đang mặc dạng thức trang phục quá xa lạ so với người Việt. Ê- kíp phục trang của bộ phim “Quỳnh hoa nhất dạ” sử dụng dạng thức trang phục mang đậm ảnh hưởng của triều đại Mãn Thanh lên nhân vật sống vào thế kỷ thứ 10. Trước những ý kiến đóng góp của công chúng, Thanh Hằng và ê-kíp làm phim cho biết rất cảm kích, và sẽ tiếp thu, chỉnh sửa, thiết kế sao cho đúng thời kỳ lịch sử mà bộ phim đề cập .
Thực tế, trang phục cổ trong các phim dã sử nước ta từng gây nhiều tranh cãi và tốn bút mực của báo giới. Chẳng hạn bộ phim điện ảnh “Mỹ nhân” của đạo diễn Đinh Thái Thụy lấy bối cảnh thế kỷ 17 - giai đoạn Trịnh - Nguyễn phân tranh, vào đời chúa Nguyễn Phúc Tần. Tuy nhiên, trên quan phục của diễn viên Châu Thế Tâm lại có hình ảnh chú sư tử trong phim hoạt hình “The Lion King” (hãng Walt Disney). Nhiều người còn nhận thấy chiếc mũ gắn ngọc của diễn viên Châu Thế Tâm giống phim Bao Công, ống tay áo của quan thời Lê cũng không có hình thủy ba như diễn viên trong phim mặc. Phim “Tấm Cám: Chuyện chưa kể” của nhà sản xuất Ngô Thanh Vân lấy cảm hứng từ truyện Tấm Cám quen thuộc với người Việt cũng gây tranh cãi về trang phục của các nhân vật. Nhiều người cho rằng trang phục của diễn viên trong phim không tương ứng niên đại và trang phục áo tứ thân hay áo dài, lớp áo khoác mỏng từ đâu ra, mấn đội đầu trang trí cầu kỳ hơn mấn trong thực tế...
Trong khi đó, bộ phim “Mỹ nhân kế” của đạo diễn Nguyễn Quang Dũng với đề tài cổ trang viễn tưởng làm người xem đôi lúc hoang mang vì phục trang của các nhân vật trong phim không giống ai, không biết thời nào vì nó “lai” giữa Việt Nam và Ấn Độ. Đặc biệt, trang phục của các diễn viên nữ trong phim nhiều khi mỏng tang, xẻ quá đà như khoe da thịt của nhân vật. Ngoài ra, trong phim “Thiên mệnh anh hùng”, trang phục của Tuyên từ Thái hậu Nguyễn Thị Anh có màu sắc, thiết kế không khác nhiều với trang phục của Trung Quốc.
Bài toán khó nhưng có thể giải
Nhà thiết kế Nguyễn Đức Lộc cho rằng, thường mỗi giai đoạn đều có cấu trúc, phong cách trang phục đặc trưng, chẳng hạn, trong giai đoạn của Thái hậu Dương Vân Nga trong phim “Quỳnh họa nhất dạ” là áo giao lĩnh (cổ chéo), những đặc điểm dễ gây tranh cãi nên được cân nhắc, tiết chế. Theo nhà thiết kế này, những di chỉ khảo cổ về thời Đinh, Tiền Lê còn ở Ninh Bình, trong đó, hoa văn, nghệ thuật được ghi chép trong nhiều tài liệu. Ê-kíp làm phim có thể dựa vào đây để bám sát thực tế hơn, từ đó có thể thiết kế trang phục phù hợp nhân vật trong phim.
Về vấn đề phục trang trong phim cổ trang Việt, nhà thiết kế Nguyễn Đức Lộc chia sẻ, thực tế, việc phục dựng trang phục cổ Việt không hề đơn giản. Từ lý thuyết nghiên cứu để tạo nên bộ quần áo ứng dụng vào thực tiễn phải có sự cộng hưởng của hai yếu tố: Kiến thức về văn hóa, lịch sử và tư duy, kiến thức về thời trang. Rõ ràng, ở Việt Nam đang “mạnh ai nấy làm”, không có sự kết nối với nhau. Người nghiên cứu cứ nghiên cứu, người thiết kế cứ theo thời trang. Rất hiếm có sự kết hợp hài hòa tư duy nghiên cứu và thời trang trong cùng tác phẩm. Chính “lỗ hổng” này dẫn đến những khúc mắc, tranh cãi không hồi kết.
Nhà thiết kế Sĩ Hoàng cũng cho rằng, việc thực hiện trang phục của những nhân vật lịch sử cần cẩn trọng, có nghiên cứu kỹ càng. Có hai trường phái, một là phục hiện y hệt những gì từng có trong lịch sử. Phương pháp này thường tốn nhiều thời gian, công sức, chi phí và khó với những trường hợp còn ít tư liệu. Trường phái thứ hai, lấy cốt lõi trong trang phục và phát triển trên nền căn bản đã có. Ngoài tài liệu ghi chép từ sử sách, các nhà sản xuất có thể liên hệ, tìm hiểu thêm từ các nhóm thiết kế, phục dựng cổ phục đang được đánh giá cao trong những năm trở lại đây. Di chỉ, đình chùa, pho tượng, hoa văn kiến trúc còn sót lại... cũng là những điểm để tìm về lịch sử bởi nghệ thuật luôn có sự phản chiếu từ đời thực. Nhiều người cũng mong muốn, các nhà làm phim cần tìm hiểu kỹ lịch sử, đặc biệt trang phục trong phim ảnh hay ngoài đời cũng cần biểu hiện sự ý nhị, thẩm mỹ tinh tế của người Việt, phải thể hiện được cốt cách và giá trị tư tưởng, đạo đức con người, dân tộc Việt chứ không nên lai căng hoặc làm theo nước ngoài.
Hoàng Anh
