(HPĐT)- Trưa nay thấy mẹ ngồi ở hiên nhà, trên tay cầm lá trầu quả cau vừa mới thắp hương rằm, tôi biết là mẹ đang nhớ ngoại, những ký ức có khi lại ùa về. Tôi chợt nhớ đến câu thơ: “Biết bao người không còn mẹ để mà thương/ Miếng trầu quả cau thắp hương rồi để héo…” (*). Như mẹ mỗi lần thấy quả cau ngon là rơm rớm: “Giá mà bà còn sống”.
Ảnh: Hoài Thương
Tôi còn nhớ như in hình ảnh bà ngồi dựa cột hè, tay bổ cau, miệng nhai trầu bỏm bẻm. Răng bà đen, môi bà đỏ. Những câu chuyện ngày xửa ngày xưa nồng mùi vôi, cay mùi thuốc lào. Bà như kho sử sống, cứ thủng thẳng mà kể khối chuyện của làng. Có đôi lúc tôi mơ hồ không biết chuyện nào thực, nào hư. Hay chính bởi sự hư hư thực thực ấy khiến lũ trẻ chúng tôi cứ bám lấy bà. Nhờ bà tôi mới biết về thời bao cấp, tem phiếu, cửa hàng mậu dịch. Về cách tính công điểm của hợp tác xã. Bà còn dạy tôi cách nhuộm vải ngày xưa bằng vỏ cây. Bà kể về dấu tích của ngôi chùa nào đó từng có trong làng. Kể về ngôi nhà của ông bà được dựng lên trên một hố bom sâu. Rồi bà đưa chúng tôi vào một thế giới cổ tích rất riêng mà không có sách vở nào ghi lại…
Rồi những người già trong làng cứ lần lượt ra đi. Vẫn cây đa, bến nước sân đình ấy thôi, nhưng hồn quê dần khác. Cũng sắp hết dần người giữ tục ăn trầu. Dây trầu sau nhà cứ cằn cỗi dần đi dù được tưới tắm thường xuyên. Có phải chúng nhớ bàn tay của bà nâng niu từng chiếc lá. Tôi chợt nhớ đến những dòng chia sẻ đầy xúc động của nhà thơ Trần Đăng Khoa khi kể về người mẹ quá cố của mình. Người đã cho ông nguồn cảm hứng viết bài thơ nổi tiếng “Đánh thức trầu”. Ông kể: “Một tối, mẹ tôi bảo tôi mang đèn ra vườn hái trầu, nhớ vặn to ngọn đèn, để cây trầu nhận ra chủ, không phải là kẻ trộm. Trước khi hái, phải nói: “Trẩu trẩu trầu trầu/ Mày làm chúa tao/ Tao làm chúa mày/ Tao không hái ngày/ Thì tao hái đêm/ Tỉnh dậy cho tao hái”. Đọc những dòng chữ đó mắt tôi bỗng cay xè. Bởi mấy câu ca dao đó tôi cũng từng được nghe bà đọc. Ôi những người bà mang hồn làng, hồn đất, hồn cây…
------------------------
(*) Trích bài thơ “Đừng giận mẹ”, khuyết danh.
Vũ Thị Huyền Trang
