(HPĐT)- Cũng yểu mệnh như danh họa Nguyễn Tường Lân - người được xướng tên trong “bộ tứ” lẫy lừng của hội họa Việt Nam nửa đầu thế kỷ 20: "Trí, Vân, Lân, Cẩn", cuộc đời ngắn ngủi của họa sĩ Trần Bình Lộc để lại nhiều những ngậm ngùi, luyến nhớ đối với công chúng nghệ thuật, khi soi rọi lại gia tài sáng tác của ông...
Trong bộ sưu tập của nhà sưu tầm Nguyễn Minh có tác phẩm sơn dầu rất quý giá, được họa sĩ Trần Bình Lộc vẽ từ năm 1936. Bức tranh khổ 65 x 102 cm mô tả khung cảnh yên bình, thanh tịnh mà vẫn đầy sức sống của chùa Láng ở Hà Nội. Một dạo, những người hoài cổ lại yêu Hà Nội hay nói, muốn nhớ về vẻ đẹp xưa cũ êm đềm mà dung dị của Thủ đô, thì cứ tìm hiểu một số tác phẩm hội họa ra đời trong những năm tháng ấy, mà hội họa Đông Dương là điển hình. Ngắm nhìn chùa Láng của Trần Bình Lộc, dù chỉ qua ảnh chụp lại bức tranh, vẫn thấy gợn lên trạng thái man mác, nhẹ tênh của lòng người, trước mảnh sân đầy nắng nơi cửa thiền… Gần 90 năm về trước, Trần Bình Lộc ở tuổi 22, đã rất sâu sắc và hiện đại vẩy những nét cọ tinh tế, để công chúng ngày nay cảm được phần nào không gian sống cách nhau gần một thế kỷ…
Họa sĩ Trần Bình Lộc sinh năm 1914, mất năm 1941. Ông sớm theo học và tốt nghiệp Trường Mỹ thuật Đông Dương, có nhiều năm tháng lãng du và thực hành nghệ thuật ở khắp nơi trên bán đảo Đông Dương. Có những ngày tháng sinh sống, vẽ ở Lào, nên một số lượng tương đối các tác phẩm của ông được các nhà sưu tầm xứ sở Triệu Voi lưu giữ, mà tác phẩm “Chân dung quý cô ngồi” vừa được đấu giá tại phiên “Nghệ thuật Việt Nam” của nhà Millon Auction ngày 13-12, với mức 325,000 EURO cả thuế phí là thí dụ. Trần Bình Lộc vẽ sở trường trên những chất liệu sơn dầu, bột màu. Ngoài chùa Láng, tác phẩm bột màu vẽ năm 1941 của ông cũng lan tỏa được những cảm xúc tích cực về tình yêu quê hương đất nước…
Trần Bình Lộc có đủ nền tảng để trở thành danh họa vĩ đại của Việt Nam: tài năng, được đào tạo chuyên nghiệp, lại có sự nhạy cảm nghệ sĩ; chỉ tiếc ông qua đời quá sớm. Một tai nạn thương tâm khiến ông ra đi vĩnh viễn tại Lào năm 1941. Trong quãng thời gian ngắn ngủi của cuộc đời mình, may mắn là họa sĩ Trần Bình Lộc vẽ tương đối nhiều, nhưng ngược lại, thiếu may mắn cho hội họa và công chúng Việt Nam là phần lớn tác phẩm của ông tản mản, lưu lạc ở bên ngoài biên giới đất nước. Từng có nhiều bức tranh quý của các bậc thầy hội họa Đông Dương được các nhà sưu tầm ẩn danh, có tiềm lực bí mật đưa về nước sau khi thắng trong các cuộc đấu giá triệu đô. Bởi vậy, hy vọng ngày nào đó, tranh của Trần Bình Lộc cũng sẽ trở về, hiển hiện trước sự chào đón của những người yêu hội họa nước nhà…
NGÔ HƯƠNG SEN
