Nguồn lợi giảm mạnh
Trước đây, nguồn lợi rau câu phân bố nhiều ở khu vực Đình Vũ, Tràng Cát, Cát Hải. Nay, cả diện tích, năng suất rau câu đều giảm mạnh do nhiều nguyên nhân. Khu vực Tràng Cát cách đây khoảng 10 năm, giá rau câu cao, nhà nhà đua nhau nhân giống từ đầm này sang đầm khác. Ngày đó, Tràng Cát có những tỷ phú rau câu. Ai cũng muốn thuê đầm nuôi tôm cá quảng canh kết hợp khai thác rau câu tự nhiên, bởi chỉ cần thu chừng 2 đợt rau câu (khoảng 2 tháng) là đủ trả tiền thuê đầm. Nhưng mấy năm gần đây, rau câu tự nhiên cứ lụi dần, mà giống thả vào đầm cũng không mọc được.
 |
| Anh Nguyễn Văn Quang vớt rau câu trong đầm. |
Ông Phạm Ngọc Thạch ở tổ dân phố Trực Cát 2 (phường Tràng Cát, quận Hải An) cho biết: “Vài năm gần đây, sản lượng rau câu trong các đầm ngày càng giảm. Nếu cách đây chục năm, năng suất đạt khoảng 20 tấn/ha/năm, nay con số này còn khoảng một nửa”. Ông Thạch có “thâm niên” gắn bó với loài rong biển này, ngoài khai thác rau câu trong 100ha đầm của gia đình, ông còn mua gom rau câu tươi ở nhiều nơi khác trên địa bàn thành phố, sơ chế để bán cho các cơ sở chế biến rau câu.
Theo ông Nguyễn Quốc Nhật, Chủ tịch Hội Nông dân phường Tràng Cát, trong số 1.000ha nuôi trồng thủy sản của địa phương, hiện chỉ còn những đầm nằm sát ven sông Lạch Tray là còn nuôi trồng rau câu. Một trong những nguyên nhân là do hệ thống kênh mương bị san lấp làm giảm dòng chảy. Điều này khiến rau câu không phát triển được, bởi loài rong biển này cần môi trường nước lợ, lưu thông thường xuyên. Thêm vào đó, nguồn nước bị ô nhiễm cũng khiến rau câu chết nhiều. Hiện năng suất, giá rau câu đều giảm, trong khi giá nhân công khai thác tăng cao nên người dân không còn mặn mà với rau câu như trước.
Tại phường Hải Thành (quận Dương Kinh), gia đình ông Nguyễn Văn Quang ở tổ dân phố 2A là một trong số hộ ít ỏi còn giữ đầm nuôi thủy sản tự nhiên. Ông có 30ha đầm nước lợ nuôi thủy sản quảng canh kết hợp khai thác rau câu tự nhiên từ năm 1988. Ông cho biết, cách đây 10 năm, đầm cho thu hoạch 1.000 tấn rau câu/năm, nay giảm còn một nửa.
Theo Phó chủ tịch UBND phường Hải Thành Ngô Quang Thắng, phường có khoảng 100ha đầm nuôi trồng rau câu, trải dài trên 1km ven sông Lạch Tray. Thời gian gần đây, nhiều hộ chuyển sang nuôi tôm công nghiệp nên diện tích rau câu giảm. Đối với những hộ vẫn giữ nghề nuôi trồng rau câu, địa phương luôn tạo điều kiện hết mức có thể.
Tại xã Phù Long (huyện Cát Hải), theo ông Nguyễn Đình Nghiếp, Chủ tịch Hội Nông dân xã, hiện xã có khoảng vài chục ha đầm thuộc thôn Ao Cối (nằm dọc đường 356 chạy ra Cát Bà) là có nuôi trồng rau câu. Sản lượng thời gian gần đây cũng có xu hướng giảm, có những năm mất mùa rau câu.
Gian nan khôi phục nghề xưa
Các chủ đầm từ trước đến nay mới chỉ khai thác rau câu trong tự nhiên, một số nông dân nhân giống rau câu nhưng mới dừng lại ở việc lấy giống từ đầm này thả vào đầm khác. Trong bối cảnh diện tích thu hẹp, nguồn lợi suy giảm, môi trường nước không bảo đảm, cần có hướng khai thác rau câu chủ động hơn với việc nuôi trồng theo kiểu công nghiệp.
Mới đây, doanh nghiệp chế biến rau câu của Nhật Bản là Công ty Matsuki Kanten (tỉnh Nagano) sang khảo sát nguồn nguyên liệu rau câu tại Hải Phòng, đánh giá cao chất lượng rau câu địa phương. Ông Matsuki Hideyuki, cán bộ Công ty Matsuki Kanten khẳng định, nghề nuôi trồng rau câu trên địa bàn thành phố có nhiều tiềm năng, điều kiện thuận lợi để phát triển. So với rau câu ở nhiều nơi khác trong nước, rau câu ở khu vực Hải Phòng có hàm lượng agar cao, độ đông kết tốt. Đặc biệt, rau câu chỉ vàng phân bố nhiều ở Hải Phòng có chất lượng thạch tốt nhất.
 |
| Rau câu được phơi khô trước khi xuất bán cho cơ sở chế biến. Ảnh: Phơi rau câu ở Tràng Cát. |
Sắp tới, doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư đưa công nghệ Nhật vào nuôi trồng rau câu tại đầm của gia đình ông Nguyễn Văn Quang. Theo đó, họ thả lưới xuống đáy đầm rồi thả giống rau câu, để rau câu phát triển trong môi trường nước tự nhiên. Sau khoảng 3 tháng, chỉ cần nhấc lưới lên là thu hoạch được toàn bộ rau câu chứ không phải vớt thủ công ít một như hiện nay. Thu hoạch xong lại thả tiếp đợt giống mới. Áp dụng công nghệ cao giúp tăng sản lượng, chất lượng và cả giá thành rau câu. Phía doanh nghiệp bao tiêu toàn bộ sản phẩm.
Doanh nghiệp Nhật Bản cũng đặt vấn đề hợp tác nuôi trồng rau câu với nông dân phường Tràng Cát. Theo ông Phạm Ngọc Thạch, các chủ đầm mong muốn có quy hoạch vùng sản xuất để yên tâm đầu tư. Bên cạnh đó, một số hộ muốn chuyển đổi sang nuôi rau câu công nghiệp. Việc này đòi hỏi vốn lớn, áp dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến. Vì vậy, bà con mong được các ngành chức năng hỗ trợ giống, vốn ưu đãi và kỹ thuật mới.
Hân Minh
