(HPĐT)- Nhạc kịch Việt còn chưa phát triển so với các nước trên thế giới, tuy nhiên gần đây xuất hiện nhiều tác phẩm thuần Việt chất lượng, gây hiện tượng “cháy vé”. Điều này cho thấy nhạc kịch nước nhà đã, đang “bứt tốc” trong tương lai.
Các nghệ sĩ Nhà hát Tuổi trẻ trên sàn tập vở nhạc kịch “Sóng”, công diễn trong tháng 3-2022.
So với các loại hình sân khấu khác như kịch nói, cải lương, chèo… thì nhạc kịch của Việt Nam có phần kén người xem. Ðây là thể loại sân khấu có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa âm nhạc, kỹ năng diễn xuất, nghệ thuật sân khấu với ca khúc, lời thoại, vũ đạo. Đôi khi nhạc kịch không có thoại mà chỉ là âm nhạc kết hợp với múa hình thể, nếu người xem không hiểu và cảm thụ được sẽ không thể ngồi xem đến phút cuối. Chính sự kết hợp giữa sân khấu và âm nhạc đưa tới kết quả là nội dung, sự biểu cảm của nhạc kịch hợp thành một chỉnh thể, cùng lúc đáp ứng được nhu cầu cảm thụ sân khấu và cảm thụ âm nhạc.
Vì nhạc kịch được xếp vào “hạng sang”, nếu không có kiến thức nhất định về âm nhạc, sẽ khó mà cảm nhận cái hay, cái đẹp của vở diễn. Mặc dù còn gặp nhiều khó khăn và thử thách như thiếu tác phẩm nội chất lượng, chưa có sân khấu đạt chuẩn, nguồn lực diễn viên hạn chế… nhưng thời gian qua, nhạc kịch vẫn được nhiều đơn vị nghệ thuật quan tâm, từ đó đem tới nhiều tác phẩm chất lượng và dần chiếm được cảm tình, sự yêu thích của công chúng. Sau thời gian dài “cửa đóng then cài” bởi ảnh hưởng của dịch COVID-19, sân khấu mở cửa trở lại trong trạng thái “thích ứng an toàn”, nhạc kịch cũng tái khởi động bằng một số tác phẩm đầy hứa hẹn.
Theo NSƯT Cao Ngọc Ánh, Phó giám đốc Nhà hát Tuổi trẻ (Hà Nội), trong tháng 3-2022, đơn vị này sẽ công diễn vở nhạc kịch “Sóng”. Điều đặc biệt, đây là vở nhạc kịch thuần Việt và là tác phẩm đầu tiên kể về một lát cắt tuổi thanh xuân của nhà thơ Xuân Quỳnh. Vở nhạc kịch “Sóng” bắt đầu khi Xuân Quỳnh là một diễn viên múa 18 tuổi xinh đẹp của Nhà hát ca múa nhạc, tính tình hoạt bát sôi nổi. Tại đây, cô nảy sinh tình yêu trong sáng với nhạc công Trọng Khoa. Hai người kết hôn và sinh một cậu con trai.
Xuân Quỳnh là một diễn viên múa, nhưng luôn khao khát trở thành một nhà thơ, nhà văn nên chuyển sang học viết văn và làm việc tại nhà xuất bản khi được in những tập thơ đầu tiên. Đạt được nhiều thành công trong sự nghiệp thi ca, nhưng hôn nhân rạn nứt, nữ thi sĩ ly hôn với chồng. Quỳnh gặp Đăng Dương (nguyên mẫu là nhà viết kịch Lưu Quang Vũ– chồng nhà thơ Xuân Quỳnh), con của một người bạn thơ lớn tuổi. Đăng Dương cũng cảm mến văn tài và rung động trước vẻ đẹp cũng như tính cách hoạt bát, sôi nổi của bậc đàn chị.
Vở nhạc kịch “Sóng” hứa hẹn sẽ tạo nên cơn sốt vé bởi các nghệ sĩ sử dụng lời thoại được sáng tạo dựa trên các bài thơ nổi tiếng của Xuân Quỳnh như: “Sóng”, “ Nếu ngày mai em không làm thơ nữa”, “Tự hát”, “Dẫu em biết chắc rằng anh trở lại”… để nói lên tiếng lòng của nhân vật, đồng thời tạo sự gần gũi với các tầng lớp yêu thơ Xuân Quỳnh. Những bức thư tình vượt thời đại của cặp vợ chồng Xuân Quỳnh- Lưu Quang Vũ cũng được đưa vào vở nhạc kịch, nhằm làm tròn trịa hơn không khí lãng mạn yêu đương rất đời và cũng rất thơ thời bấy giờ. Điểm đáng chú ý nhất trong dàn dựng của “Sóng” là hình tượng thuyền và biển được khai thác tối đa để khắc họa cuộc đời và những thăng trầm của nữ thi sĩ. Cụ thể trong dàn dựng sân khấu, ca khúc “Thuyền và biển” được phối khí như người kể chuyện.
Các bối cảnh, công nghệ và đạo cụ sân khấu như đèn LED, màn nhung đen, lụa xanh… cũng được hình tượng hóa để thể hiện rõ nét nhất hai biểu tượng này. “Với nhạc kịch “Sóng”, chúng tôi khiêm nhường mong có thể thắp một ngọn đèn, đem sân khấu Việt Nam rực rỡ và bừng sáng trở lại”, NSƯT Cao Ngọc Ánh chia sẻ.
Thực tế cho thấy, các đơn vị nghệ thuật sân khấu ở nước ta thời gian qua không chỉ dàn dựng các vở nhạc kịch có kịch bản nước ngoài, các vở nổi tiếng trên thế giới, mà còn mạnh dạn đầu tư vào các nhạc kịch thuần Việt. Có thể kể đến các vở nhạc kịch nổi tiếng và được người xem đón nhận thời gian qua như: “Dế mèn phiêu lưu ký”, “Tiên nga”, “Chuyện tình nàng Giáng Hương”, “Tuyết Sài Gòn, “Tấm Cám”, “Thủy Tinh - Ðứa con thứ 101”, “Lọ Lem truyền kỳ”, “Hà Nội xưa và nay”, “Những thanh xuân rực rỡ”, “Tôi đọc báo sáng nay”, “Trại hoa vàng”...
Đáng kể nhất là Nhà hát nhạc vũ kịch Việt Nam (VNOB), những năm gần đây, đơn vị này trình làng nhiều vở nhạc kịch đặc sắc, có thể đến vở “Hồ thiên nga”, “Những người khốn khổ”. Những vở nhạc kịch này từng hút người xem, không còn một ghế trống khi công diễn ở Nhà hát lớn Hà Nội cũng như lưu diễn tại nhiều địa phương trước khi COVID-19 lần thứ tư bùng phát ở nước ta. Đặc biệt nhạc kịch “Những người khốn khổ” dù là phiên bản nước ngoài, được các nghệ sĩ của VNOB làm mới để phù hợp với công chúng Việt. “Những người khốn khổ” của VNOB là sự kết hợp hoàn hảo giữa tinh hoa của văn học thế giới với nghệ thuật âm nhạc, sân khấu và vũ đạo. Phần âm nhạc được sáng tác riêng cho vở nhạc kịch bởi nhà soạn nhạc Claude- Michel Schonberg. Phần sân khấu được dàn dựng và biên đạo bởi các nghệ sĩ của VNOB.
Được làm mới với sự đột phá trong cách thể hiện, với sự kết hợp độc đáo giữa sân khấu tối giản và công nghệ hiệu ứng màn hình vô cùng hiện đại, “Những người khốn khổ” của VNOB mang lại những trải nghiệm mới mẻ, sự kết hợp giữa nghệ thuật thị giác với nghệ thuật trình diễn nhạc kịch./.
HOÀNG ANH
