Trần Trung (thực hiện)
- Nhiều vụ việc cơ quan chức năng chỉ có thể vào cuộc khi các dấu hiệu lừa đảo đã tương đối rõ, mà khi đó thì quá muộn, thiệt hại rất nặng nề như vụ việc xảy ra tại Công ty CP Liên kết sản xuất thương mại Việt Nam (gọi tắt Công ty Liên kết Việt). Vậy vì sao lại có sự chậm trễ như vậy?
- Có 2 lý do chính dẫn đến tình trạng này. Một là, luật pháp chỉ cho phép sử dụng phương thức đa cấp để kinh doanh hàng hóa, không được sử dụng phương thức đa cấp để kinh doanh bất kỳ sản phẩm nào khác. Tuy nhiên, nhiều đối tượng vẫn sử dụng phương thức đa cấp để tiếp thị các sản phẩm không phải là hàng hóa như tiền ảo, góp vốn đầu tư... Đây đều là kinh doanh trái phép.
 |
Người dân cần cảnh giác trước các biến tướng của Thiên Ngọc Minh Uy. Ảnh: vietnambiz.vn |
Khi Bộ luật Hình sự còn tội "kinh doanh trái phép" cơ quan chức năng có thể vào cuộc để xử lý sớm các hành vi này ngay từ khi chúng mới manh nha xuất hiện. Tuy nhiên, do Bộ luật Hình sự bỏ tội "kinh doanh trái phép" nên khi phát hiện được hành vi, cơ quan chức năng rất khó xử lý. Đến khi có người tố giác hành vi lừa đảo thì đã muộn.
Xuất phát từ đây, Bộ Công Thương đề xuất đưa vào Bộ luật Hình sự sửa đổi tội danh "kinh doanh đa cấp không phép". Hy vọng là công cụ hữu hiệu để phát hiện và ngăn chặn sớm các hành vi lừa đảo.
Hai là, ý thức của chính những người tham gia bán hàng đa cấp, trong đó có ý thức tự bảo vệ và ý thức tố giác vi phạm. Với tất cả đơn khiếu nại mà Bộ Công Thương nhận được, không ai xuất trình được bằng chứng về việc mình bị lừa.
Tất cả mọi người đều nói "tôi được hứa hẹn lãi suất là ngần này, ngần kia" nhưng không hề có văn bản nào hay băng ghi âm, ghi hình nào ghi lại các thỏa thuận đó. Kết quả là cơ quan chức năng không có căn cứ để xử lý. Ý thức tự bảo vệ mình, bảo vệ đồng tiền do mình vất vả mới kiếm được, như vậy là yếu.
Một số trường hợp Bộ Công Thương, bằng nhiều biện pháp khác nhau, đã truy gần đến đích, chỉ cần người tham gia ký biên bản làm việc với Bộ để Bộ có căn cứ xử lý công ty bán hàng đa cấp thì đến phút cuối người tham gia lại từ chối ký, thậm chí rút đơn do được công ty tiếp cận và thỏa hiệp. Ý thức tố giác vi phạm như vậy là rất kém.
Trong bối cảnh này, Bộ Công Thương phải rất nỗ lực mới tìm đủ căn cứ để thu hồi và chấm dứt được hoạt động của hơn 30 công ty bán hàng đa cấp.
- Thưa Thứ trưởng, kinh doanh đa cấp biến tướng vẫn diễn ra hết sức phức tạp, gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước, gây hoang mang trong dư luận xã hội và gây thiệt hại về tài sản cho người dân. Thời gian tới, Bộ Công Thương có những giải pháp nào để ngăn chặn tình trạng này?
- Chúng tôi sẽ tập trung vào mấy giải pháp chính: Thứ nhất, duy trì thường xuyên hoạt động kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm. Trong đó, sẽ tăng cường phối hợp giữa Trung ương và địa phương cũng như giữa các lực lượng chức năng trên cùng địa bàn. Với một hệ thống "đan lưới" như vậy, hiệu quả kiểm tra, giám sát được nâng lên đáng kể như ta thấy trong năm 2016.
Thứ hai là hoàn thiện pháp luật về quản lý hoạt động bán hàng đa cấp. Bao gồm trình Quốc hội bổ sung tội danh "kinh doanh trái phép theo phương thức đa cấp" vào Bộ luật Hình sự sửa đổi; trình Chính phủ ban hành Nghị định thay thế Nghị định 42/2014 để tăng cường quản lý.
Thứ ba là tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật. Như đã trình bày, thiệt hại của người tham gia, trong đa số các trường hợp, là xuất phát từ chính ý thức của người tham gia. Vì vậy, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật tiếp tục được chú trọng. Một khi nhận thức của người dân được nâng cao, môi trường hoạt động và cơ hội trục lợi của các đối tượng bất chính sẽ ngày càng bị thu hẹp.
- Được biết Bộ Công Thương soạn thảo và trình Chính phủ dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định 42 về bán hàng đa cấp. Thứ trưởng có thể chia sẻ những điểm mới trong dự thảo lần này?
- Thứ nhất, minh bạch tối đa thông tin của doanh nghiệp bán hàng đa cấp để cơ quan quản lý có thể theo dõi, giám sát. Ví dụ, toàn bộ các khoản hoa hồng, tiền thưởng, khuyến mại và các lợi ích kinh tế khác bằng tiền phải được trả cho người tham gia dưới hình thức chuyển khoản qua ngân hàng. Toàn bộ dữ liệu về hoạt động bán hàng đa cấp phải được lưu trên máy chủ đặt tại Việt Nam để tạo điều kiện cho việc giám sát, kiểm tra.
Thứ hai, tăng cường quản lý hoạt động bán hàng đa cấp tại địa phương, có thể nói là lấy địa phương làm gốc cho quản lý hoạt động bán hàng đa cấp.
Thứ ba, quy định cụ thể hơn vấn đề giao, nhận, gửi và trả lại hàng hoá để bảo đảm người tham gia bán hàng thực sự. Không có bán hàng thì không có hoa hồng, không có lợi ích nào cả. Nếu người tham gia cố ý lờ đi, cố ý làm trái các quy định này thì trong tương lai, khi tranh chấp xảy ra, người tham gia sẽ phải tự chịu trách nhiệm
.
- Trân trọng cảm ơn Thứ trưởng !
