Thái Phan thực hiện
 |
Táo Bàng La là một trong gần 20 sản phẩm được cơ quan chức năng công nhận là đặc sản của Hải Phòng. Ảnh: Trung Kiên |
- Đề nghị bà cho biết thực trạng trồng đặc sản nông nghiệp trên địa bàn thành phố?
- Với lợi thế ven biển, địa hình và thổ nhưỡng phân chia thành nhiều vùng, khu vực với điều kiện sinh thái khác nhau, Hải Phòng có nhiều sản phẩm nông nghiệp đặc sản truyền thống mang những nét đặc trưng riêng. Ngành trồng trọt có thể kể đến khoai sọ Mùn Ốc Việt Hải, cam Gia Luận (huyện đảo Cát Hải), nếp cái hoa vàng Đại Thắng, thuốc lào (huyện Tiên Lãng), nếp xoắn Tân Trào (huyện Kiến Thụy), táo Bàng La (quận Đồ Sơn), dưa chuột Kỳ Sơn, bưởi Lâm Động, cau Cao Nhân (huyện Thủy Nguyên), hoa hải đường, cam Đồng Dụ (huyện An Dương). Ngành chăn nuôi có các đặc sản nổi tiếng như mật ong, dê núi Cát Bà, gà Liên Minh (huyện đảo Cát Hải), trứng vịt Chấn Hưng (huyện Tiên Lãng. Về thuỷ sản, ngao Phù Long, nước mắm Vạn Vân (huyện đảo Cát Hải), cá thu một nắng Đồ Sơn, bào ngư Bạch Long Vỹ... được biết đến rộng rãi trong và ngoài thành phố.
Trong số những nông sản đặc sản kể trên, nhiều sản phẩm có thương hiệu tầm quốc gia, khu vực như thuốc lào Tiên Lãng, cau Cao Nhân, nước mắm Vạn Vân, trứng vịt Chấn Hưng. Một số sản phẩm xuất hiện gần đây trong quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi như táo Bàng La, nếp xoắn, nếp cái hoa vàng Đại Thắng, dưa vàng Tân Hưng (Vĩnh Bảo), gà lông màu, bò thịt chất lượng cao... Một số sản phẩm góp phần hình thành làng nghề của thành phố như làng nghề trồng và chế biến cau Cao Nhân, làng hoa Đồng Dụ (huyện An Dương)...
- Những thương hiệu nào được cơ quan chức năng công nhận?
- Đến nay, có gần 20 sản phẩm đặc sản được xác lập nhãn hiệu do Cục Sở hữu trí tuệ cấp, trong đó nổi bật là sản phẩm nếp cái hoa vàng Đại Thắng (diện tích 297 héc-ta, năng suất 180 kg/sào, giá trị sản xuất đạt 33 triệu đồng/héc-ta/vụ, cao gấp 3 lần so với sản xuất lúa thông thường); táo Bàng La (diện tích 74 héc-ta, giá trị 600 triệu đồng/héc-ta/năm); dưa vàng Tân Hưng (diện tích 100 héc-ta, giá trị đạt 220 triệu đồng/héc-ta/vụ). Riêng Chấn Hưng (gồm các xã Đông Hưng, Tây Hưng, Nam Hưng, Bắc Hưng và Tiên Hưng, huyện Tiên Lãng) là vùng nuôi vịt lớn nhất thành phố với tổng đàn hơn 220.000 con vịt đẻ, sản lượng trứng đạt hơn 130.000 quả/ngày cung cấp cho thị trường thành phố và các tỉnh Hải Dương, Quảng Ninh, với mức giá cao hơn đại trà 10-15%. Nghề nuôi ong lấy mật ở Cát Bà hình thành từ những năm 90 của thế kỷ trước và phát triển nhanh trong những năm gần đây. Sản phẩm mật ong hoa rừng Cát Bà trở thành thương hiệu nổi tiếng toàn quốc, là sản vật đặc trưng của huyện đảo Cát Hải nói riêng và Hải Phòng nói chung.
- Được ưa chuộng, hiệu quả kinh tế cao là lợi thế của đặc sản nông nghiệp, vậy sao không mở rộng vùng sản xuất?
- Các sản phẩm đặc sản thường gắn chặt với vùng địa lý, nhất là yếu tố thổ nhưỡng. Ví dụ, lúa nếp cái hoa vàng trồng sang các địa phương khác, về năng suất, chất lượng giảm, khác hẳn tại Đại Thắng (huyện Tiên Lãng); táo Bàng La tại một số tổ dân phố chính của Bàng La rất ngon nhưng khi đưa sang trồng ở vùng lân cận như phường Minh Đức chất lượng, năng suất giảm; hoặc chất lượng khoai sọ Mùn Ốc ngon hơn khi trồng tại Việt Hải (đảo Cát Bà)... Chính vì liên quan đến vùng thổ nhưỡng hẹp nên khó phát triển sản xuất hàng hóa.
- Ngoài việc khó mở rộng vùng sản xuất, các hộ nuôi trồng nông sản đặc sản còn gặp khó khăn gì?
- Hiện sản xuất nông sản, đặc sản manh mún, do dựa vào điều kiện và kinh nghiệm mà mạnh nhà nào, nhà đó làm..., nên sản phẩm không đồng đều về mẫu mã, chất lượng và khó áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, tiến bộ mới. Không những thế, tỷ lệ nông sản đặc sản được chứng nhận an toàn, đạt tiêu chuẩn VietGAP còn ít, trong khi sản phẩm được bảo hộ nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý như thuốc lào Tiên Lãng lại chưa được thu gom bao tiêu, gắn nhãn hàng hoá, tem truy xuất nên thường bị sản phẩm trồng ở nơi khác mạo danh. Không những thế, các địa phương có đặc sản chưa dành nhiều sự quan tâm, hỗ trợ sản xuất cũng những các hoạt động xúc tiến, quảng bá sản phẩm; quy hoạch phát triển nông sản đặc sản chưa có; việc quản lý khâu sản xuất và tiêu thụ còn rất yếu.
- Thực tế cho thấy, nhiều loại nông sản đặc sản vẫn “tắc” đầu ra do phát triển ồ ạt thiếu quy hoạch, dự báo thị trường chưa chuẩn, liên kết sản xuất - thị trường lỏng lẻo và phụ thuộc vào thương lái. Để xảy ra điều này, trách nhiệm thuộc về ai?
- Hiện phần lớn nông sản đặc sản của Hải Phòng có giá trị kinh tế cao, được người tiêu dùng ưa chuộng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy sản phẩm đặc sản chưa đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng (cung cấp chưa thường xuyên, lúc thiếu, lúc thừa, giá bán chưa tương xứng với tên tuổi sản phẩm...). Để tình trạng này xảy ra, trước hết do chưa có quy hoạch, các sản phẩm chủ yếu tiêu thụ tươi là chính. Bên cạnh đó, nhãn hiệu dù được quan tâm xây dựng, nhưng việc gắn nhãn hiệu, nhãn hàng hóa và bao bì sản phẩm, bảo hộ sản phẩm mới chỉ bắt đầu hình thành ở phạm vi nhỏ, lẻ... Theo tôi, trách nhiệm để xảy ra điều này trước hết thuộc về các cấp quản lý nhà nước chưa có sự quan tâm thỏa đáng phát triển sản phẩm đặc sản.
- Trước khó khăn kể trên, cơ quan chức năng và chính quyền địa phương cần có chính sách, biện pháp gì để tiếp sức giúp đặc sản nông nghiệp đất Cảng “bay cao”?
- Ngày 20-7-2017, HĐND thành phố thông qua Nghị quyết số 13/2017/NQ-HĐND ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp, thủy sản, kinh tế nông thôn, nâng cao thu nhập nông dân thành phố Hải Phòng, giai đoạn 2017- 2020, định hướng đến năm 2025. Trên cơ sở nghị quyết, Trung tâm Khuyến nông, Khuyến ngư thành phố tập trung triển khai các chính sách, biện pháp ưu tiên các sản phẩm đặc sản, như xây dựng các mô hình ứng dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến vào nông nghiệp; hỗ trợ xây dựng mỗi xã một sản phẩm; hỗ trợ hình thành hệ thống cung ứng nông sản an toàn thực phẩm; hỗ trợ truy xuất nguồn gốc sản phẩm đặc sản; đề xuất thành phố hình thành quỹ khuyến nông để hỗ trợ nông dân vay vốn lãi xuất thấp mở rộng các mô hình sản xuất hiệu quả cao.
Theo tôi, để phát triển bền vững sản xuất nông sản đặc sản, về lâu dài, sớm xây dựng đề án phát triển sản phẩm đặc sản vùng miền. Trong đó, mỗi xã, phường nên thành lập các HTX kiểu mới kết nối kinh tế hộ gia đình, quản lý tổ chức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm hàng hóa tập trung bảo đảm hạ giá thành sản phẩm, tăng năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm. Ngoài ra, cần đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, nhất là khâu chế biến, bảo quản sản phẩm, như cơ giới hóa, nhà lưới, vòm che, kho lạnh bảo quản, quy trình sản xuất an toàn, hữu cơ...; đồng thời tăng cường các hoạt động xúc tiến thương mại, kêu gọi các doanh nghiệp vào đầu tư sản xuất hoặc thu mua, chế biến nông sản.
- Trân trọng cảm ơn bà !
