(HPĐT)- Sau 3 năm ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19, Thanh minh năm nay, nhiều gia đình thăm viếng, lau chùi và sửa sang phần mộ gia tiên, không ít người Việt ở nước ngoài trở về quê hương, thăm viếng người đã khuất… Như vậy, nét đẹp tết thanh minh tiếp tục được các thế hệ người Việt giữ gìn, phát huy như sự tri ân và tưởng nhớ về nguồn cội và những người thân.
Người dân thăm viếng mộ người thân tại Nghĩa trang Ninh Hải (quận Dương Kinh).
Duy trì nét đẹp truyền thống
Những ngày này, tại một số nghĩa trang nhân dân trên địa bàn thành phố như: Ninh Hải (quận Dương Kinh), Phi Liệt (huyện Thủy Nguyên), Vườn Quyến (quận Ngô Quyền)… trở nên tấp nập người dân đến dọn dẹp phần mộ và thăm viếng người thân. Bà Nguyễn Thị Gái, 76 tuổi, ở chung cư Hoàng Huy (xã An Đồng, huyện An Dương) phản ánh: Dịp này, không chỉ các con mà các cháu của gia đình tôi cùng tham gia dọn dẹp phần mộ của dòng họ, người thân. Tôi cảm thấy phấn khởi vì truyền thống dân tộc tiếp tục được duy trì từ đời này sang đời khác. 2-3 thế hệ trong nhiều gia đình khác cũng sớm có mặt tại nghĩa trang trong khuôn viên Chùa Đồng Thiện để thực hiện nghi thức với sự nghiêm trang, kính cẩn biết ơn thế hệ trước.
Với những người Việt xa quê, Tiết Thanh minh là dịp đặc biệt ý nghĩa để tưởng nhớ công ơn tiên tổ. Anh Phạm Tiến Đạt (Tổ dân phố 16, đường Lê Hồng Phong, phường Đông Khê, quận Ngô Quyền) chia sẻ: Gia đình anh định cư tại Australia được gần 4 năm. Những năm trước, do dịch bệnh, anh không có điều kiện về thăm họ hàng và người thân ở Hải Phòng. Lần này, trở về thăm quê đúng dịp Thanh minh, anh cùng gia đình đến Nghĩa trang Ninh Hải để thăm phần mộ người thân. Thật bồi hồi, xúc động khi được tự tay nhặt cỏ, dọn mộ, thắp nén hương thơm trên phần mộ của ông bà, tổ tiên và thành kính tri ân người mẹ đã khuất.
Theo đại đức Thích Bản Hoan, trụ trì chùa Phúc Linh (làng Đồng Dụ, xã Đặng Cương, huyện An Dương), thăm mộ người thân đã khuất dịp Thanh minh là quan niệm pha trộn giữa tín ngưỡng thờ cúng dân gian, tư tưởng Nho giáo, Đạo giáo… Những ngày này, mọi người chuẩn bị lễ vật như: bộ tam sinh, hoa ngũ sắc, nhang, đèn, dâng đồ cúng lễ. Đối với tục tảo mộ, công việc chính là sửa sang phần mộ tổ tiên cho sạch sẽ, đắp lại nấm mồ đầy đặn hơn, dọn hết cỏ dại, những cây cỏ hoang mọc trùm lên mộ. Những phần mộ chưa rõ danh tính người mất cũng được người hảo tâm chăm sóc, dọn dẹp trong dịp này. Người Việt cũng coi đây là dịp để giáo dục con cháu về truyền thống gia đình tri ân đối với tổ tiên, ông bà, cầu nối gắn kết mọi người… Do đó, Tiết Thanh minh được coi là dịp lễ trọng đối với nhiều gia đình, dòng tộc người Việt.
Theo lý giải của Phó chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Hải Phòng Nguyễn Đình Chỉnh, Thanh minh là một trong 24 tiết khí theo lịch của một số nước châu Á như: Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản... Tính từ đầu năm trở đi, Tiết Thanh minh đứng thứ 5 (sau các tiết Lập xuân, Vũ thủy, Kinh trập, Xuân phân). Đây là thời điểm hết mưa phùn, tình trạng nồm ẩm chấm dứt và thời tiết trở nên trong sáng, dễ chịu hơn. Tiết Thanh minh thường kéo dài khoảng 15-16 ngày, ngày đầu được gọi là Tết thanh minh.
Không biến tướng, dị đoan
Để tạo điều kiện thuận lợi phục vụ người dân đến thăm viếng mộ người thân, nhiều nghĩa trang nhân dân được đầu tư kinh phí xây, sửa khang trang, sạch đẹp. Theo Trưởng thôn Bắc Xạ 1 (xã Hùng Tiến, huyện Vĩnh Bảo) Nguyễn Thọ Sáng, nghĩa trang nhân dân trên địa bàn xã rộng khoảng 3 ha (chung 3 thôn Bắc Xạ 1, Bắc Xạ 2 và Xuân Hùng) vừa được đầu tư, nâng cấp lối đi chung, với kinh phí vận động xã hội hóa hơn 30 triệu đồng. Ban quản lý nghĩa trang thường xuyên khuyến cáo trên hệ thống loa phát thanh, biển chỉ dẫn để các gia đình, dòng tộc bố trí khu vực đốt vàng mã thuộc khuôn viên, tránh ảnh hưởng đến cảnh quan chung hoặc phát sinh rác thải gây ô nhiễm môi trường, nguồn nước. Còn ông Cao Văn Nhuần, thành viên Ban quản lý nghĩa trang nhân dân thôn Văn Phong (xã Đồng Thái, huyện An Dương) thông tin, tại nghĩa trang, Ban quản lý bố trí người ứng trực ở khuôn viên chung, nhắc nhở người dân không lập đàn, gọi vong, áp vong, mời thầy cúng bái linh đình, người dân sắm sửa lễ vật cũng đơn giản hơn, lòng thành hơn. Người dân đến thăm, viếng mộ người thân đều được Ban quản lý nhắc nhở giữ an ninh, trật tự, không tổ chức các hoạt động mê tín dị đoan, trục lợi tâm linh trong khuôn viên nghĩa trang.
Cũng trong dịp này, nhiều người dân tích cực tham gia các hoạt động thiện nguyện, giúp đỡ người còn khó khăn. Theo thống kê của Ban Tôn giáo (Sở Nội vụ), quý 1-2023, chức sắc, chức việc tín đồ Phật giáo, Công giáo, Tin lành, Cao đài... tích cực tham gia các hoạt động từ thiện, nhân đạo với tổng số tiền quyên góp khoảng 2,3 tỷ đồng, trong đó, đồng bào Phật giáo ủng hộ 1,8 tỷ đồng. Hòa thượng Thích Quảng Tùng, Trưởng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành phố thông tin, Giáo hội khuyến khích người dân nêu cao tinh thần đạo hiếu bằng hoạt động thiện nguyện: phóng sinh, giúp đỡ người có hoàn cảnh khó khăn… Đây là việc làm thiết thực để ghi nhớ công ơn của tổ tiên, giữ gìn nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc. Đối với cơ sở thờ tự Phật giáo có khu vực nghĩa trang, cần chú ý ngăn chặn các hoạt động thương mại, biến tướng mê tín, dị đoan ảnh hưởng đến truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc./.
Bài và ảnh: MAI HUY
