Tiêu chí tiếp cận pháp luật trong xây dựng nông thôn mới: Thiết thực với người dân

Sở Tư pháp tập huấn nghiệp vụ xây dựng xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật cho cán bộ, công chức tư pháp xã, huyện trên địa bàn thành phố năm 2022.

Tiếp cận pháp luật “nét” hơn

17 giờ ngày 17-8, trong nắng hè vẫn oi ả còn rơi rớt lại, tại nút giao thông ngã tư Nhân Hòa 1, đoạn giao giữa Quốc lộ 37 và đường 354 thuộc xã Nhân Hòa (huyện Vĩnh Bảo), các hội viên Hội Cựu chiến binh xã Nhân Hòa vẫn nhiệt tình bám trụ, quan sát, hướng dẫn người dân tham gia giao thông an toàn. Vì vậy, gần 1 năm nay, tại đây không xảy ra vụ tai nạn giao thông nào, cũng không còn tình trạng ùn tắc giao thông và giờ tan tầm buổi chiều (năm 2021, ngã tư này xảy ra đến 6 vụ tai nạn giao thông). Đây chính là hiệu quả từ mô hình “Cựu chiến binh với an toàn giao thông”- một trong các mô hình phổ biến giáo dục pháp luật (PBGDPL) theo tiêu chí TCPL trong xây dựng NTM nâng cao tại xã Nhân Hòa.

Cán bộ tư pháp xã Nhân Hòa Nguyễn Văn Nguyên thông tin: Năm 2022, xã Nhân Hòa được công nhận là xã NTM nâng cao với tiêu chí TCPL được 99/100 điểm. Ngoài xây dựng các mô hình điểm PBGDPL, công tác tuyên truyền pháp luật đẩy mạnh trên đài phát thanh, trực tuyến trên mạng Zalo, Cổng thông tin điện tử của xã, chú trọng nội dung người dân cần, như công tác giải phóng mặt bằng, hiến đất làm đường xây dựng NTM. Bởi vậy, 39 tuyến đường NTM với hơn 10 km đến nay có 255 hộ dân tự nguyện hiến 700 m2 đất ở, hơn 1,2 nghìn m2 đất nông nghiệp... Tỷ lệ hòa giải thành đạt hơn 90%, như năm 2022, cả xã 8/9 vụ mâu thuẫn được hòa giải thành. Từ đầu năm 2023 đến nay, trên địa bàn xã chưa phát sinh vụ mâu thuẫn trong dân cư...

Tương tự tại các xã Tân Liên, Hòa Bình, Tam Đa (huyện Vĩnh Bảo), các địa phương xây dựng mô hình PBGDPL, phát huy vai trò, uy tín của Hội phụ nữ, Hội nông dân, Đoàn thanh niên trong tuyên truyền pháp luật, hoạt động hòa giải cơ sở. 100% các xã trên địa bàn huyện Vĩnh Bảo đều có tủ sách pháp luật với số lượng từ 100 đến 400 đầu sách, tiêu biểu như xã Đồng Minh, Lý Học… góp phần hiệu quả hơn việc PBGDPL tại các địa phương, Ngoài ra, các xã chủ động phối hợp với Trung tâm trợ giúp pháp lý Nhà nước thành phố để được cán bộ đơn vị về tận nơi tư vấn, trợ giúp pháp luật cho người dân. Đa dạng cách làm, đến nay 100% các xã trên địa bàn huyện Vĩnh Bảo đều đạt xã NTM trong năm 2022 và có 3 xã đạt NTM nâng cao trong năm 2023.

Một trong các điểm của Bộ tiêu chí TCPL trong xây dựng NTM được người dân đánh giá cao khác đó là tiêu chí tiếp cận thông tin. Tại hầu hết các xã, phường thị trấn hiện nay, các văn bản thông tin chỉ đạo, kế hoạch của chính quyền đều được niêm yết tại trụ sở và đăng trên Cổng thông tin điện tử của địa phương. Trưởng Phòng Tư pháp huyện An Lão Ngô Văn Lâm cho biết: Ngay sau khi Bộ Tư pháp ban hành, Sở có văn bản hướng dẫn 5 tiêu chí tiếp cận pháp luật với từng chỉ tiêu cụ thể, thang điểm 100. UBND huyện có kế hoạch yêu cầu các xã, thị trấn triển khai thực hiện, lấy người dân là đối tượng thụ hưởng. Trong đó, chú trọng tiêu chí tiếp cận thông tin của người dân. Bởi vậy, các chủ trương của huyện, xã đều được phổ biến rộng rãi trong nhân dân, tạo sự đồng thuận trong triển khai. Năm 2022, 100% các xã, thị trấn của huyện đạt chuẩn TCPL theo 16 tiêu chí xã NTM. Riêng 2 xã Tân Dân và Chiến Thắng đạt tiêu chí xã NTM nâng cao bởi có mô hình “Ban công tác Mặt trận thôn- mô hình điểm về PBGDPL, hòa giải ở cơ sở hoạt động hiệu quả”, 100% số vụ tranh chấp vi phạm thuộc phạm vi hòa giải được hòa giải thành. Trong năm không phát sinh vụ việc trợ giúp pháp lý. Đầu tháng 8 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ Quyết định công nhận huyện đạt chuẩn NTM năm 2022, là một trong những địa phương trên toàn quốc đạt chuẩn NTM giai đoạn 2021 – 2025.

Nâng cao hơn hiệu quả hoạt động

Từ thực tiễn đánh giá, công nhận, xây dựng cấp xã đạt chuẩn TCPL cho thấy, đây là nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng đối với công tác quản lý nhà nước. Qua việc tổ chức đánh giá, công nhận và xây dựng cấp xã đạt chuẩn TCPL, các cơ quan nắm bắt thực trạng công tác quản lý, hiệu quả thi hành Hiến pháp, pháp luật. Từ đó, nâng cao trách nhiệm của cán bộ, công chức cấp xã trong thực thi công vụ. Quan trọng hơn, điều kiện tiếp cận thông tin pháp luật, PBGDPL, hòa giải ở cơ sở, giải quyết thủ tục hành chính, phát huy dân chủ ở cơ sở của cơ quan, tổ chức, cá nhân được cải thiện hơn. Tuy nhiên, theo Trưởng phòng PBGDPL (Sở Tư pháp) Lưu Thị Thu Huyền, công tác thực hiện TCPL còn những hạn chế về kinh phí; việc xây dựng và triển khai thực hiện mô hình điển hình về PBGDPL, về hòa giải ở cơ sở còn lúng túng, việc đánh giá các tiêu chí đâu đó còn hình thức…

Năm 2022, toàn thành phố có 209/217 xã (đạt tỷ lệ 96%), phường, thị trấn đạt chuẩn tiếp cận pháp luật, trong đó có 45 xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật trong xây dựng NTM nâng cao và NTM kiểu mẫu. 5 tiêu chí đánh giá xã đạt chuẩn TCPL NTM gồm: Ban hành văn bản theo thẩm quyền để tổ chức và bảo đảm thi hành Hiến pháp, pháp luật trên địa bàn; tiếp cận thông tin, PBGDPL; hòa giải cơ sở và TGPL; thực hiện dân chủ cơ sở ở xã, phường, thị trấn; tổ chức tiếp công dân, giải quyết kiến nghị, phản ánh, khiếu nại, tố cáo, thủ tục hành chính bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.

Giám đốc Sở Tư pháp Đỗ Đại Dương cho biết: Để thực hiện nhiệm vụ xây dựng cấp xã, huyện đạt chuẩn TCPL đồng bộ, thống nhất và hiệu quả, thời gian tới, ngành Tư pháp tiếp tụcđẩy mạnh thông tin, truyền thông về vị trí, vai trò, mục tiêu của nhiệm vụ xây dựng cấp xã đạt chuẩn TCPL. Qua đó thống nhất về nhận thức và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và nhân dân; xác định đây là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị. Ngành Tư pháp sẽ tổ chức tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác xây dựng các xã đạt chuẩn TCPL gắn với Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới. Tại địa phương, cần chú trọng đầu tư nguồn lực để triển khai các mô hình điển hình về PBGDPL và hòa giải ở cơ sở. Kịp thời biểu dương khen thưởng và nhân rộng các mô hình hoạt động hiệu quả trên địa bàn. Tăng cường công tác kiểm tra để việc xây dựng cấp xã đạt chuẩn TCPL phải thực chất, không hình thức.

Như vậy, việc triển khai các quy định cấp xã đạt chuẩn TCPL được chính quyền các cấp quan tâm, triển khai đồng bộ, kịp thời. Tuy nhiên, để giữ vững tiêu chí này, các địa phương cần thực hiện tốt, đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp. Trong đó, chú trọng việc nhân rộng các cách làm hay, mô hình hiệu quả. Ngành Tư pháp tăng cường các giải pháp để hỗ trợ địa phương chưa đạt chuẩn TCPL. Thường xuyên hướng dẫn, tập huấn và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các địa phương trong quá trình tổ chức thực hiện. Ngoài ra, các cấp ngành quan tâm hỗ trợ nguồn lực để các mô hình PBGDPL, hòa giải ở cơ sở tại các địa phương được triển khai hiệu quả, thường xuyên, nhất là tại các xã đăng ký xây dựng NTM nâng cao, kiểu mẫu./.