(HPĐT)- “Bản sắc” của Hải Phòng là gì? Đây là câu hỏi không dễ trả lời và nhiều người có tâm huyết với thành phố vẫn đang nỗ lực tìm kiếm. Trong cuộc làm việc mới đây giữa Đoàn giám sát của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh thiếu niên, Nhi đồng của Quốc hội với UBND thành phố, nhà sử học Dương Trung Quốc đưa ra một gợi ý đáng chú ý: Nên xây dựng bản sắc văn hóa đặc trưng Hải Phòng.
(Ảnh minh họa)
Từ trước tới nay, nhắc đến người Hải Phòng, điều đầu tiên mà phần đông người địa phương khác hình dung là tính cách mạnh mẽ. Còn với những người có thiện cảm thì mô tả với những mỹ từ như: “hiên ngang chỉ biết ngẩng đầu”. Người bỗ bã thì nhấn ý bằng “tiếng tăm” về giới anh chị, giang hồ đất Cảng. Dù đó là nét tính cách nổi trội, đặc trưng của người Hải Phòng, nhưng không thể coi đó là “bản sắc” chứ chưa nói đến khái niệm “bản sắc văn hóa đặc trưng” mà nhà sử học Dương Trung Quốc nhắc đến.
Trên thế giới, nhiều thành phố, địa phương tạo dựng được “bản sắc văn hóa đặc trưng” nổi trội, riêng có. Ở Italy, Venice được mệnh danh là “thành phố của tình yêu”, “thành phố lãng mạn nhất thế giới”, nhờ những giá trị độc đáo hình thành lên bản sắc văn hóa đặc trưng: mật độ di tích kiến trúc-lịch sử đậm đặc với 120 nhà thờ kiểu Phục Hưng, hơn 60 tu viện, hơn 100 tháp chuông và 40 cung điện, hệ thống kênh rạch chằng chịt cùng 400 cây cầu, người dân, du khách đi lại chủ yếu bằng thuyền…, biến nơi đây thành “thiên đường” cho các cặp tình nhân. Hay Paris, “kinh đô ánh sáng”- ánh sáng của văn hóa, nghệ thuật- khi là cái nôi của bao trào lưu tư tưởng, văn hóa và kiến trúc trên thế giới.
Ở Việt Nam, Huế cũng tạo dựng được bản sắc văn hóa đặc trưng của mình như là một cố đô trầm mặc, dịu dàng, cổ kính khi những giá trị vật thể và phi vật thể đều được xây dựng quanh trục văn hóa “cung đình” và “hoài cổ” nhã nhạc, ca Huế, festival, áo dài, ẩm thực cung đình.
Với Hải Phòng, việc tìm kiếm, xây dựng bản sắc văn hóa đặc trưng là điều rất đáng để nghiên cứu, xem xét. Chọn lọc được những giá trị tốt đẹp nhất, độc đáo, riêng có của đất và người Hải Phòng để xây dựng, phát triển thành những khái niệm, danh xưng, biểu tượng dễ nhận diện, gây ấn tượng tốt và có thiện cảm với người xứ khác, sẽ giúp quảng bá hình ảnh thành phố từ đó thu hút, hấp dẫn khách du lịch, nhà đầu tư, nhân tài các nơi đến sinh sống, làm việc, góp phần xây dựng và phát triển thành phố.
Hải Phòng là thành phố cảng- công nghiệp truyền thống và nổi bật của Việt Nam. Nên chăng chọn những đặc điểm nổi trội trên làm hạt nhân để xây dựng bản sắc văn hóa đặc trưng Hải Phòng? Điều này cũng phù hợp với định hướng phát triển thành phố Hoa Phượng Đỏ thành “thành phố công nghiệp hiện đại”, “là trọng điểm kinh tế biển của cả nước” như Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị và Quyết định 1412 của Thủ tướng phê duyệt nhiệm vụ lập quy hoạch Hải Phòng giai đoạn 2021-2030 tầm nhìn đến năm 2050 đã nêu. Vậy “bản sắc cảng biển-công nghiệp” có thể là nhịp sống sôi nổi, nhộn nhịp, tấp nập của đô thị công nghiệp hiện đại (khác biệt hoàn toàn với sự chậm rãi, trầm mặc của Huế), đi kèm với đó là tác phong công nghiệp (khoa học, nhanh nhẹn, đúng giờ....) được hình hành trong tư duy và tính cách của người Hải Phòng. Cũng có thể là sự cởi mở trong việc đón nhận, tiếp thu những trào lưu, xu thế văn hóa mới, hiện đại của thế giới, của những người trẻ, hoặc là những không gian, lễ hội, tác phẩm văn hóa nổi bật yếu tố “công nghiệp-cảng biển”. Khi đã lựa chọn đúng được “hồn cốt”của thành phố để xây dựng thành “bản sắc văn hóa đặc trưng” rồi thì phần còn lại là những chủ trương, chính sách, chỉ đạo xuyên suốt từ trên xuống dưới để một ngày không xa, Hải Phòng sẽ khẳng định rõ bản sắc của mình.
Bùi Mạnh Cường
