Hàng loạt dự án hạ tầng tại Hải Phòng phát sinh lượng lớn đất, đá, phế thải xây dựng, đòi hỏi giải pháp thu hồi, tái sử dụng và cơ chế quản lý phù hợp.
Tại Dự án nút giao Bùi Viện - Võ Nguyên Giáp, quá trình thi công nền đường và các đốt hầm phát sinh lượng lớn đất đá, gây áp lực về mặt bằng tập kết, vận chuyển. Theo đại diện liên danh nhà thầu, tình trạng này kéo dài hơn 2 tháng khiến dự án phải thi công cầm chừng. Không chỉ chiếm dụng mặt bằng, việc chậm vận chuyển đất đá còn khiến máy móc, thiết bị và nhân công đã huy động phải chờ đợi, làm tăng chi phí.
Ông Nguyễn Trung Thành, đại diện Công ty CP Đầu tư xây dựng, Tập đoàn HJC cho biết, theo kế hoạch, đến ngày 30/10 phải hoàn thành thông hầm để tiếp tục thi công đường song hành. Tuy nhiên, việc chưa vận chuyển được vật liệu đào sang các dự án có nhu cầu sử dụng đang ảnh hưởng đến tiến độ.
Không chỉ tại công trình này, nhiều dự án giao thông, khu đô thị, cải tạo đường, thoát nước, san nền trên địa bàn thành phố cũng phát sinh lượng lớn đất, đá và vật liệu xây dựng. Cùng với đó là phế thải từ phá dỡ công trình, bê tông, gạch vỡ, vữa, bao bì… tạo áp lực lên hệ thống thu gom, vận chuyển, xử lý. Tại một số khu vực, khi chưa có địa chỉ tiếp nhận thuận tiện, vật liệu dư thừa bị đưa đến các bãi đất trống, hình thành điểm tập kết phế thải tự phát, thậm chí đổ trộm ven đường, khu dân cư, kênh mương.
Mới đây, lãnh đạo UBND phường Phù Liễn phải ra “tối hậu thư” yêu cầu xử lý tình trạng đổ trộm rác thải xây dựng, vật liệu phế thải tại ngõ 213 Nguyễn Lương Bằng. Bãi đất trống thường xuyên ngập rác, nhất là rác xây dựng dư thừa. Phòng Cảnh sát kinh tế (Công an thành phố) cũng cảnh báo tình trạng gia tăng chất thải rắn xây dựng từ quá trình đô thị hóa và triển khai các công trình, dự án. Đất, đá, gạch, bê tông và vật liệu san lấp nếu không được thu gom, vận chuyển, xử lý đúng quy định có thể gây ô nhiễm môi trường, cản trở dòng chảy, ảnh hưởng mỹ quan và đời sống người dân.
Để tháo gỡ điểm nghẽn này, mới đây, UBND thành phố ban hành văn bản số 1872/UBND-NNMT, nêu rõ đất, đá đào nếu đủ điều kiện có thể được thu hồi để làm vật liệu san lấp cho công trình khác. Với phần đất, đá không dùng hết tại dự án, chủ đầu tư hoặc nhà thầu phải đăng ký thu hồi, xác định rõ khối lượng và nhu cầu sử dụng.
Không chỉ đất đào, một phần phế thải xây dựng cũng có thể được tái sử dụng. Đất, đá, gạch, bê tông và vật liệu xây dựng thông thường sau khi kiểm tra chất lượng, xử lý hoặc tái chế đạt yêu cầu có thể dùng để san nền, đắp đất. Trong khi nhiều công trình có nhu cầu đất đắp, san nền, đất đá dư thừa từ dự án này có thể được tận dụng cho dự án khác, vừa giảm chi phí vận chuyển, vừa hạn chế tình trạng đổ bỏ.
Ông Nguyễn Công Hiếu, đại diện Công ty TNHH Xây dựng và Vận tải Hoàng Tường, một trong những đơn vị thi công tuyến đường vành đai 2, đoạn qua Tân Vũ - Lạch Huyện cho rằng, việc giải phóng vật liệu đào khỏi công trường có ý nghĩa trực tiếp đối với tiến độ thi công. Khi mặt bằng được giải phóng, nhà thầu mới có thể tiếp tục các công đoạn, đồng thời khai thác hiệu quả máy móc, nhân lực đã huy động. Với chất thải rắn xây dựng thông thường, sau khi được lấy mẫu, phân tích các chỉ tiêu kỹ thuật hoặc xử lý, tái chế đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn, có thể sử dụng làm nguyên liệu san nền, đắp đất cho những hạng mục phù hợp.
Cùng với thu hồi đất, đá dư thừa, thành phố cũng đặt vấn đề tái chế phế thải xây dựng. Đề tài nghiên cứu sử dụng phế thải công trình làm cốt liệu cho bê tông, vữa xây dựng các công trình ven biển do Trường Đại học Hải Phòng thực hiện. Đề tài triển khai theo hướng đánh giá chất lượng vật liệu, thiết kế cấp phối và thi công thử nghiệm.
Tuy nhiên, để giải quyết căn cơ bài toán vật liệu dư thừa, cần đồng thời tạo được hệ thống tiếp nhận, vận chuyển và xử lý hợp pháp. Một số địa phương của thành phố bố trí điểm tập kết tạm thời nhưng đây mới là giải pháp trước mắt. Về lâu dài, cần đầu tư các điểm tập kết, trạm trung chuyển và cơ sở xử lý theo quy hoạch.
Cùng với đó, trách nhiệm cần được xác định ngay từ khâu chuẩn bị dự án. Chủ đầu tư, nhà thầu cần dự báo khối lượng đất, đá đào, xác định phần có thể tái sử dụng; chủ động phương án vận chuyển và nơi tiếp nhận trước khi thi công. Chính quyền địa phương tăng kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm hành vi đổ trộm, vận chuyển và chuyển giao chất thải cho đơn vị không đủ chức năng.
Trong bối cảnh thành phố đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, giải bài toán vật liệu thi công dư thừa không chỉ là yêu cầu về môi trường mà còn góp phần tháo gỡ mặt bằng thi công, giảm chi phí và giữ tiến độ các dự án.
HẢI MINH
.jpg "Bảo đảm nguồn vật liệu san lấp phục vụ dự án trọng điểm")
