(HPĐT)- Nhiều chuyên gia hàng không, nhà kinh tế đang lo ngại hệ lụy xảy ra khi nhiều địa phương đề xuất làm sân bay. Các chuyên gia cho rằng, việc đề xuất cần phải tính toán thận trọng trên cơ sở nhu cầu cũng như tính khả thi trong thực tế, nếu không có thể dẫn đến tình trạng quy hoạch treo, gây lãng phí nguồn lực của đất nước.
Sân bay quốc tế Vân Đồn (Quảng Ninh).
Chạy đua đề xuất làm sân bay
Thời gian gần đây, nhiều địa phương như Hà Tĩnh, Ninh Thuận, Bạc Liêu, Cao Bằng và mới đây nhất là Hà Nội đều có đề xuất xây dựng các sân bay mới. Ngoài ra, Bộ Giao thông - Vận tải còn nhận được kiến nghị của một số địa phương đề xuất chuyển cảng hàng không nội địa thành cảng quốc tế như Liên Khương, Buôn Ma Thuột, Phù Cát, Tuy Hòa…
Về vấn đề này, ông Nguyễn Anh Dũng, Phó vụ trưởng Vụ Kế hoạch và Đầu tư (Bộ Giao thông - Vận tải) cho hay, việc nhiều địa phương cùng lúc đề xuất bổ sung sân bay địa phương vào quy hoạch mạng lưới cảng hàng không toàn quốc được coi là động thái dễ hiểu bởi Bộ Giao thông - Vận tải đang giao cho Cục Hàng không Việt Nam xây dựng Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng hàng không, sân bay toàn quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ.
Cũng theo ông Nguyễn Anh Dũng, theo quy hoạch được Thủ tướng phê duyệt năm 2018, Việt Nam có tổng cổng 23 sân bay đi vào hoạt động trong giai đoạn đến năm 2020 và trong số này, sân bay Vân Đồn (Quảng Ninh) là sân bay thứ 23 vừa đi vào hoạt động cuối năm 2018.
Đánh giá về hiện trạng phát triển của hàng không dân dụng Việt Nam, ông Nguyễn Anh Dũng cho hay, ngành hàng không trong nước phát triển mạnh trong thời gian vừa qua xuất phát từ nhu cầu vận chuyển hàng không trong nước và quốc tế tăng nhanh. Một số sân bay được nâng cấp mở rộng bảo đảm cho hoạt động hàng không dân dụng và quân sự như: Nội Bài, Tân Sơn Nhất và Đã Nẵng trở thành sân bay quốc tế, một số sân bay khác cũng được sửa chữa khôi phục.
Với quy hoạch hệ thống cảng hàng không và sân bay Việt Nam, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Đinh Việt Thắng cho hay, theo quy định của pháp luật về đầu tư xây dựng, để có thể triển khai xây dựng công trình, phải có quy hoạch và công trình xây dựng phù hợp với quy hoạch. Do đó, quy hoạch là một trong các cơ sở pháp lý quan trọng, hoàn thành trước khi thực hiện bước đầu tư xây dựng công trình.
Mật độ xây sân bay của Việt Nam ở mức trung bình
Theo ông Nguyễn Anh Dũng, mật độ xây dựng sân bay của Việt Nam mới đạt 16.000 km2/cảng hàng không, là mức trung bình so với các nước trong khu vực. Một số quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Philippines, Malaysia có mật độ cao hơn rất nhiều, chỉ khoảng từ 5.000 - 9.000 km2/cảng hàng không. Mặt khác, theo quy hoạch đến năm 2020, Việt Nam sẽ có 28 cảng hàng không.
Đại diện Cục Quản lý xây dựng và chất lượng công trình giao thông - Bộ Giao thông - Vận tải cho biết: Trong quy hoạch về phát triển sân bay mà Bộ Giao thông - Vận tải đang xây dựng sẽ tính tới vùng nào còn thiếu, cần bổ sung sân bay. Việc có cần thiết phải bổ sung sân bay không hoặc nếu xây thêm sân bay cần lựa chọn vị trí nào phải trên cơ sở khoa học kỹ thuật, phụ thuộc vào nhiều yếu tố từ mặt đất, vùng trời, thổ nhưỡng…
Nhiều chuyên gia kinh tế nhìn nhận trong số 22 sân bay Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam - ACV đang quản lý hiện chỉ có 1/3 là có lãi. Về vấn đề này, TS. Trần Quang Châu, Chủ tịch Hội Khoa học và Công nghệ hàng không Việt Nam cho rằng, đầu tư sân bay cần tầm nhìn trung và dài hạn nên việc lỗ, lãi không đặt riêng ở từng sân bay mà phải nhìn tổng thể trong phát triển kinh tế của cả địa phương, cả vùng và cả nước.
Câu chuyện "lạm phát" sân bay khi nhìn ở các khía cạnh khác nhau sẽ thấy đúng hoặc chưa đúng. Như ở một số nước Australia, Nga, thị trường hàng không chung với các loại máy bay nhỏ như máy bay cánh bằng, trực thăng… phát triển rất mạnh. Ở Việt Nam, thị trường hàng không chung chưa được tạo điều kiện trong khi nhu cầu đi lại bằng đường hàng không rất lớn, các đường bay chưa được khai thác hết công suất.
Theo TS. Bùi Doãn Nề, Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp hàng không Việt Nam, với dân số xấp xỉ 100 triệu người và nhu cầu đi lại trong bối cảnh Việt Nam hội nhập ngày càng sâu rộng với quốc tế, số lượng sân bay hiện đang khai thác chưa gọi là đủ. Các quy hoạch sân bay cũng thường được đặt trong tầm nhìn dài hạn, quy hoạch sớm mạng đường bay sẽ thuận lợi cho ngành hàng không phát triển.
PGS.TS Nguyễn Thiện Tống cho rằng, các địa phương nên nghiên cứu phát triển mạng lưới sân bay nhỏ với đường băng ngắn, dành cho những máy bay nhỏ dưới 20 chỗ ngồi phục vụ cứu thương, quốc phòng - an ninh và những cá nhân có nhu cầu đặc biệt hoặc phục vụ du lịch. Những máy bay này khai thác tầm bay thấp giữa các địa phương.
Các chuyên gia kinh tế nhìn nhận, trên thực tế, để kinh tế “cất cánh”, không thể chỉ dựa vào sân bay. Vì thế, đã đến lúc cần có cách nhìn khác về điều kiện phát triển kinh tế - xã hội từng địa phương. Khi nhiều bài học từ khu công nghiệp, cảng biển, sân golf… vẫn nóng hổi, thì mỗi địa phương, hơn lúc nào hết, cần “liệu cơm, gắp mắm”, tránh hệ lụy xấu về sau.
Quang Toàn - Ảnh: TTXVN
