Tình trạng mua đất trồng lúa làm mộ phần: Rà soát để ngăn chặn, khắc phục triệt để

Nhiều diện tích đất trồng lúa được san gạt, xây phần mộ tại thôn Trung Sơn, xã Ngũ Lão.

Đất ruộng thành đất mộ

Theo phản ánh của người dân xã Ngũ Lão (huyện Thủy Nguyên), dọc hai bên trục đường đi vào nhà máy nước Ngũ Lão, rất nhiều diện tích đất trồng lúa thuộc thôn Trung Sơn bị san lấp, phân lô để bán cho những người có nhu cầu lập mộ chôn cát táng, hung táng riêng lẻ hoặc theo quần thể của gia đình. Theo thông tin của người dân tại đây, người mua sẽ trực tiếp làm việc, giao dịch, mặc cả giá mua bán với chủ đất và chỉ mua bán đối với những phần ruộng gần sát nghĩa trang. Anh Ngô Văn Ch. ở thôn Trung Sơn bày tỏ, nhu cầu mua đất làm mộ phần tăng cao khiến một số hộ dân có đất ruộng gần nghĩa trang san lấp, quây lại chờ bán khi được giá. Gia đình anh Ch. có hơn 1 sào đất ruộng ngay sát gần nghĩa trang thôn Trung Sơn, thời gian gần đây, nhiều người đến hỏi mua lại nhưng gia đình anh không bán.

Chủ tịch UBND xã Ngũ Lão Nguyễn Văn Lợi thông tin, theo sổ mục kê ruộng đất năm 1986 của xã Ngũ Lão, toàn bộ diện tích đất nêu trên đều là đất nông nghiệp. Việc một số hộ dân tự ý san lấp đất trồng lúa để làm nghĩa trang diễn ra từ nhiều năm trước đó. UBND xã sẽ rà soát và kiểm tra, xác minh lại để có biện pháp xử lý. Tại khu vực đất ruộng thuộc tổ dân phố Đồng Tử 1, phường Phù Liễn (quận Kiến An) nằm ngay sát khu nghĩa trang nhân dân, không khó bắt gặp hàng trăm ngôi mộ xây kiên cố trên diện tích đất ruộng. Theo thông tin từ UBND phường Phù Liễn, địa phương đang quản lý một khu nghĩa trang nhân dân tại tổ dân phố trên, có tổng diện tích hơn hơn 1,2 ha. Trong đó, một nửa diện tích khu vực mộ cải táng giáp ranh với diện tích đất nông nghiệp. Một số người dân tự ý san gạt, sử dụng để cải táng người thân nên có tình trạng xây mộ trên đất ruộng và một phần diện tích đất công ích do phường quản lý.

Đây cũng là tình trạng diễn ra tại một số địa phương. Quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh, quỹ đất nghĩa trang thu hẹp dần. Trước nhu cầu của người dân, phát sinh tình trạng mua, bán đất nông nghiệp để làm nghĩa trang trái phép.

Theo Khoản 3, Điều 9 Nghị định 91/2019/NĐ-CP hành vi chuyển đất trồng lúa sang đất phi nông nghiệp thì bị xử phạt từ 3 triệu đồng đến 500 triệu đồng tùy diện tích đất vi phạm và ở khu vực nông thôn hay đô thị. Theo Khoản 5 điều này, người có hành vi vi phạm bị buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm.

Xử lý nghiêm và triệt để

Theo Chủ tịch UBND phường Phù Liễn Trần Quốc Kháng, trên địa bàn có việc tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đất trồng lúa khu vực giáp ranh nghĩa trang. Các hộ có đất tự ý thỏa thuận cho nhau sử dụng qua nhiều lần chủ mà không có văn bản giấy tờ, gây khó khăn cho việc xác định diện tích và chủ sử dụng đất có hành vi vi phạm. Để chấn chỉnh, thời gian tới, UBND phường tăng cường kiểm tra, rà soát, không để phát sinh việc tự ý chuyển đổi đất nông nghiệp sang làm nghĩa trang. Đối với các phần mộ cũ, UBND phường sẽ xin ý kiến UBND quận Kiến An để có hướng giải quyết triệt để, trả lại hiện trạng đất.

Luật sư Trần Văn Tám, Văn phòng Luật sư hợp danh VIP cho biết: Điều 57 Luật đất đai 2013 quy định việc chuyển đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp phải được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Song song với đó, việc sử dụng đất để xây dựng phần mộ gia đình phải nằm trong quy hoạch đất làm nghĩa trang được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt, được quy định tại Điều 3 Nghị định 23/2016/NĐ-CP ngày 5-4-2016 về xây dựng, quản lý, sử dụng nghĩa trang và cơ sở hỏa táng.

Theo Kế hoạch số 138/KH-UBND ngày 5-7- 2017 của UBND thành phố về rà soát, chấn chỉnh, thu hồi đất nông nghiệp do vi phạm pháp luật đất đai, UBND thành phố giao trách nhiệm cho UBND các quận, huyện thực hiện việc rà soát, xử lý. Chính quyền các địa phương cần thực hiện nghiêm quy định trong việc quản lý, sử dụng đất đai, không để người dân tự ý mua bán, chuyển đổi mục đích sử dụng, chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp trái pháp luật, tùy tiện xây mộ trên đất nông nghiệp. Bên cạnh đó, các địa phương cần tăng cường thông tin, tuyên truyền để nhân dân biết các quy định về sử dụng đất, quy định về việc an táng, cải táng. Đồng thời, người dân nâng cao ý thức, không sử dụng đất sai mục đích, vi phạm quy hoạch nhằm hạn chế việc vi phạm, phải chịu chế tài xử lý và tốn kém cho bản thân, gia đình./.