Diễn biến bất thường
Bãi biển Đồ Sơn bị thiệt hại sau bão, lũ. Ảnh: Duy Thính
Theo PGS, TS Trần Đức Thạnh, nguyên Viện trưởng Viện Tài nguyên-Môi trường biển: mực nước biển dâng cao là một trong những hiểm họa lớn hàng đầu của biến đổi khí hậu (BĐKH). Hệ lụy là xói lở bãi cát biển. Tình trạng này diễn ra nhiều tại Hải Phòng. Hiện nay, thành phố có 112 bãi cát biển vùng bờ. Trong đó, bán đảo Đồ Sơn có 60 bãi với diện tích 187 ha; quần đảo Cát Bà có 51 bãi cát biển, nhưng tổng diện tích chỉ khoảng 12 ha và các bãi cát biển tại đảo Bạch Long Vỹ có tổng diện tích 12 ha. Bãi cát biển là nơi đẻ trứng của rùa biển. Thời gian gần đây, cường độ xói lở bờ biển tăng lên rõ rệt, nhiều bãi biển đang biến mất dần. Tổng số chiều dài đường bờ biển Hải Phòng bị xói lở 16,1 km so với cách đây 50 năm trên tổng số 125 km, trung bình 5,4 m/năm. Việc xói lở bờ biển sẽ ảnh hưởng lớn đến hệ sinh thái ven bờ.
Mực nước biển dâng cao kéo theo hiện tượng xâm nhập mặn. Từ năm 2015 đến nay, độ mặn đi sâu vào trong đất liền khoảng 35 km vào đến Cống Trung Trang (huyện An Lão) và đến khu vực Cầu Nghìn (huyện Vĩnh Bảo). Năm 2018, độ mặn tại cống Trung Trang là 0,3%, mức cao nhất trong những năm qua. Nước biển dâng cao làm giảm khả năng tiêu thoát nước ra biển, làm nước các con sông dâng lên, kết hợp với triều cường gây ngập úng cục bộ. Theo kịch bản BĐKH của thành phố, nếu mực nước dâng cao thêm 100 cm, các quận, huyện bị ngập từ 10 đến hơn 40% diện tích. Đáng chú ý là các huyện Vĩnh Bảo, Tiên Lãng, An Lão, Thủy Nguyên, Kiến Thụy sẽ bị ngập hơn 40% diện tích. Riêng huyện Kiến Thụy ngập nhiều nhất, hơn 50% diện tích.
Với tốc độ mực nước biển dâng 2,24 mm/năm, khoảng 50 năm nữa các bãi biển Đồ Sơn bị thu hẹp đáng kể so với diện tích hiện nay: bãi 295 thu hẹp 18%; bãi biển khu 1 thu hẹp 22,4% và cao nhất là bãi biển khu 2, thu hẹp 40%. Đến khoảng năm 2100, các bãi biển Đồ Sơn bị thu hẹp khoảng 50-80%. Các bãi biển ở đảo Cát Bà có thể hoàn toàn biến mất, nếu không có các giải pháp phòng chống hợp lý.
Cần có giải pháp quản lý tích cực
TS Nguyễn Hữu Ninh, Trung tâm Nghiên cứu, giáo dục môi trường và Phát triển (Liên hiệp các hội khoa học, kỹ thuật Việt Nam) cho biết: Hải Phòng thuộc tốp 20 thành phố trên thế giới có nhiều cư dân chịu ảnh hưởng của ngập lụt ven biển. BĐKH làm gia tăng cả về số lượng và mức độ ảnh hưởng xấu khi chúng ta không có biện pháp ứng biến kịp thời. Do đó, việc xây dựng các biện pháp khắc phục tình trạng này là vô cùng quan trọng và cần thiết. Để góp phần phòng tránh, thích ứng, giảm thiểu thiệt hại do BĐKH, phát triển bền vững, thành phố cần đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của các cấp, ngành, các tổ chức chính trị, xã hội và cộng đồng về BĐKH và tác động tiêu cực của nó; tích hợp BĐKH trong quy hoạch, thiết kế và thực thi các chính sách.
Tại hội thảo “Đánh giá thực trạng ảnh hưởng do biến đổi khí hậu đối với thành phố Hải Phòng và đề xuất những giải pháp phòng tránh, thích ứng, giảm thiểu thiệt hại” do Hội Liên hiệp Khoa học kỹ thuật thành phố tổ chức mới đây, PGS,TS Trần Đức Thạnh, nguyên Viện trưởng Viện Tài nguyên-Môi trường biển nhận định: tác động của BĐKH đối với thành phố là vấn đề rất phức tạp. Nhưng thành phố chưa có sự nghiên cứu đồng bộ và hệ thống, thiếu căn cứ để định hướng xây dựng kế hoạch ứng phó. Trong giai đoạn hiện nay, thành phố nên ưu tiên thực hiện các dự án phục hồi và phát triển rừng phòng hộ ven biển, ven sông; ngăn xâm nhập mặn vùng cửa sông Thái Bình khu vực huyện Tiên Lãng và Vĩnh Bảo; lựa chọn và nhân rộng một số mô hình sinh kế bền vững trong điều kiện BĐKH và nước biển dâng cho cộng đồng dân cư ven biển. Rà soát và cập nhật kịch bản BĐKH và nước biển dâng cho thành phố Hải Phòng đến năm 2050. Đẩy mạnh việc nghiên cứu ứng dụng công nghệ sản xuất năng lượng từ nguồn năng lượng tái tạo và năng lượng mới; sử dụng nhiên liệu, nguyên liệu ít phát thải nhà kính trong hoạt động nông nghiệp, công nghiệp, giao thông vận tải. Xây dựng tuyến đường phòng chống lụt bão ứng phó với BĐKH tại khu vực cửa sông Văn Úc trên địa bàn huyện Tiên Lãng, Kiến Thụy.
Theo Sở Tài nguyên-Môi trường, thành phố cần sớm hoàn thiện kịch bản BĐKH giai đoạn 2021-2030 và triển khai sâu rộng tới các cấp, ngành, cộng đồng dân cư để thực hiện. Đây là căn cứ để thành phố hoạch định thực thi chính sách ứng phó với BĐKD trong thời gian tới hiệu quả cao, thực chất hơn.
Nguyên Mai
