(HPĐT)- Trong điều kiện dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp, các hoạt động văn hóa truyền thống dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022 đều bị dừng hoặc phải hủy bỏ. Song để các giá trị văn hóa, nghệ thuật truyền thống tiếp tục được quảng bá, phát huy, nhiều địa phương có cách làm mới, sáng tạo, phù hợp.
Câu lạc bộ Hát đúm xã Lập Lễ tổ chức hát phục vụ bà con trong địa bàn xã và ghi hình phát trực tuyến, để mang hương Tết đến mọi nhà.
Linh hoạt hình thức tổ chức
Thông thường, cứ mỗi dịp Tết đến, Xuân về, các điểm di sản, các không gian văn hóa ở khắp nơi trên địa bàn thành phố bừng lên rộn rã với những chương trình nghệ thuật hấp dẫn nhằm giá trị truyền thống văn hóa, nghệ thuật phong phú, độc đáo. Tuy nhiên, dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022, một số di tích đóng cửa, lễ hội tạm dừng tổ chức, hạn chế tập trung đông người để bảo đảm công tác phòng, chống dịch COVID-19. Song không vì thế mà các hoạt động văn hóa, nhất là nghệ thuật truyền thống dừng được tổ chức. Nhiều địa phương thích ứng, linh hoạt với tình hình dịch bệnh, tổ chức các chương trình với quy mô nhỏ trong phạm vi làng, xã hoặc được bà con địa phương ghi hình, phát trên các kênh mạng xã hội, YouTube, góp phần lan tỏa không khí Tết quê hương tới bà con địa phương và những người xa quê.
Có lẽ chính vì vậy mà người dân ở các địa phương vẫn được hòa mình trọn vẹn trong không gian Tết truyền thống ở mỗi làng quê. Như người dân xã Hòa Bình (huyện Thủy Nguyên) được thưởng thức canh hát ca trù vào đêm giao thừa tại sân phủ từ Đông Môn; người dân vùng tổng phục gồm các xã: Phục Lễ, Phả Lễ, Lập Lễ (huyện Thủy Nguyên) vẫn được nghe những lối hát đúm quen thuộc từ ngày mồng 2 Tết đến hết mồng 6 tháng Giêng. Trưởng Phòng Văn hóa – Thông tin huyện Thủy Nguyên Phùng Văn Mạnh cho biết, 2 năm nay, do ảnh hưởng của dịch COVID-19, lễ hội hát đúm cấp huyện tạm dừng, nhưng các xã vẫn tổ chức hát đúm phù hợp điều kiện và tình hình của mỗi địa phương. Như tại các xã Phả Lễ, Phục Lễ, Lập Lễ đều có câu lạc bộ hát đúm. Từ ngày mồng 2 Tết, các thành viên câu lạc bộ ra nhà văn hóa thôn, xã để tổ chức hát, thu thanh và phát qua hệ thống loa truyền thanh xã. Nghệ nhân ưu tú Đinh Như Hăng, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Hát đúm xã Lập Lễ thông tin: “Mặc dù Tết này, các nghệ nhân không được tham gia lễ hội hát đúm, nhưng ai nấy đều cố gắng duy trì hoạt động để phục vụ trực tiếp kết hợp trực tuyến, bảo đảm đời sống tinh thần của bà con trong và ngoài địa phương”.
Ngoài ra, hoạt động khai bút và xin chữ đầu năm cũng được tổ chức thành quy mô nhỏ và an toàn phòng dịch tại một số đền, chùa, tháp, từ đường. Nhà thư pháp Lê Thiên Lý cho biết, ngoài cho chữ tại gia, ngày mồng 5 tháng Giêng, ông tặng chữ nhóm nhỏ tại từ đường họ Lê ở phường Đông Hải 1 (quận Hải An). Phong tục xin chữ, nét đẹp văn hóa đầy tính nhân văn không thể thiếu của người Việt vào dịp Tết Nguyên đán chứa đựng bao mong ước, may mắn, tài lộc, phúc thọ tới mọi gia đình. Nhìn khuôn mặt rạng ngời của người xin chữ, “ông đồ” Thiên Lý cũng không giấu nổi niềm vui.
Tôn vinh, phát huy các giá trị truyền thống
Mặc dù các hoạt động văn hóa truyền thống bị thu hẹp, nhưng có thể thấy, trong dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022, người dân thành phố có cơ hội được “sống chậm lại”, có cái Tết đầm ấm bên gia đình, người thân, với không gian Tết đậm nét cổ truyền của dân tộc, quê hương.
“Hát đúm quê tôi được xếp vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và thấm vào đời sống nhân dân địa phương tự bao giờ. Nếu trong dịp Tết Nguyên đán, người dân xã Lập Lễ chưa được nghe và thưởng những câu hát đúm gắn bó đời sống lao động, sản xuất, tình yêu đôi lứa, gia đình… sẽ cảm thấy thiếu vắng điều gì đó vì Tết chưa trọn vẹn”, bà Đinh Thị Huyên, ở thôn Đường Hương, xã Lập Lễ (huyện Thủy Nguyên) tự hào cho biết, khi thưởng thức chương trình biểu diễn hát đúm tại Nhà văn hóa xã Lập Lễ vào mồng 4 tháng Giêng. Không chỉ vậy, bất cứ ai về các xã Phục Lễ, Phả Lễ, Lập Lễ vào những ngày này đều được thưởng thức những câu hát đúm vừa lạ, vừa quen phát ra từ những cụm loa truyền thanh. Hiếm có nơi nào, Tết cổ truyền dân tộc lại độc đáo riêng có như vùng đất tổng Phục. Vì thế, nhiều người ở xa hoặc du khách về đây rất thích thú và như bị cuốn hút vào giá trị văn hóa truyền thống của vùng đất Thủy Nguyên. Không chỉ ở Thủy Nguyên, một số vùng quê khác như các huyện: An Dương, Vĩnh Bảo, Tiên Lãng…, các điệu chèo, tiếng trống giục xem múa rối… cũng được ngân vang từ loa truyền thanh xã, thôn.
Phó chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Hải Phòng Nguyễn Đình Chỉnh cho biết, vào dịp Tết Nguyên đán, các địa phương, nhà văn hóa, nghệ nhân dân gian… luôn nỗ lực, cố gắng mang hương vị Tết cổ truyền đến với người dân qua các hình thức phù hợp, tươi vui, an toàn và đậm đà bản sắc dân tộc. Trong hơi thở cuộc sống hiện đại, hương vị Tết riêng của mỗi địa phương càng khiến mỗi người thêm yêu, tự hào về mảnh đất quê hương, nơi “chôn nhau, cắt rốn”, mà còn góp phần tôn vinh, lan tỏa tinh thần Tết Việt, khơi dậy trách nhiệm gìn giữ, trao truyền những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc ta./.
Bài và ảnh: MẠNH QUANG
