(HPĐT)- Bên cạnh không tổ chức HĐND tại cấp quận, phường, việc thực hiện mô hình chính quyền đô thị còn trên cơ sở điều chuyển nhiệm vụ, tăng cường phân cấp, phân quyền, bảo đảm không bỏ sót chức năng, nhiệm vụ và tạo sự chủ động, tự chủ, tự chịu trách nhiệm và tính minh bạch trong quản lý.
Kỳ 3:Phân cấp, phân quyền để chủ động, trách nhiệm hơn
Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền
Trong quá trình khảo sát, xây dựng Đề án tổ chức chính quyền đô thị tại Hải Phòng, từ thực tiễn cho thấy hạn chế một số cơ quan, đơn vị có nhiệm vụ chưa phù hợp, nhất là lĩnh vực quản lý công trình giao thông, quản lý đầu tư xây dựng, du lịch, tài chính, cấp giấy phép đăng ký kinh doanh… Đơn cử, theo quy định, về khai thác, duy tu, bảo trì hạ tầng giao thông đô thị thuộc chức năng nhiệm vụ của Sở Giao thông -Vận tải. Còn việc quản lý nhà nước về hoạt động đầu tư xây dựng; phát triển đô thị; hạ tầng kỹ thuật đô thị và khu công nghiệp, khu kinh tế, khu công nghệ cao (bao gồm: cấp nước, thoát nước đô thị và khu công nghiệp, khu kinh tế, khu công nghệ cao; chiếu sáng đô thị; công viên, cây xanh đô thị; quản lý nghĩa trang, trừ nghĩa trang liệt sĩ; kết cấu hạ tầng giao thông đô thị) lại thuộc chức năng nhiệm vụ của Sở Xây dựng. Cũng theo quy định hiện hành, Sở Xây dựng thực hiện quản lý đối với dự án, công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng dân dụng; dự án đầu tư xây dựng khu đô thị, khu nhà ở; dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu chức năng; dự án đầu tư xây dựng công nghiệp nhẹ, công nghiệp vật liệu xây dựng, hạ tầng kỹ thuật và đường bộ trong đô thị (trừ đường quốc lộ qua đô thị). Còn Sở Giao thông - Vận tải thực hiện quản lý đối với dự án, công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông. Như vậy, công tác quản lý nhà nước một tuyến đường giao thông của thành phố bao gồm cả quản lý, khai thác, duy tu, bảo trì... thuộc nhiệm vụ của cả Sở Giao thông - Vận tải và Sở Xây dựng. Muốn nâng cao hiệu quả quản lý, đầu tư, rất cần cơ chế giao nhiệm vụ quản lý nhà nước cho một cơ quan làm đầu mối, xuyên suốt.
Do đó, thành phố đề xuất giao thẩm quyền cho UBND thành phố được quy định chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan trực thuộc. Đồng thời, đề xuất được phân cấp mạnh mẽ thẩm quyền quản lý đối với hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND thành phố như tự xem xét, quyết định thành lập mới hoặc giải thể. Việc phân cấp này giúp UBND thành phố linh hoạt trong việc giao nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ngành chuyên môn, đẩy nhanh tiến độ giải quyết các vấn đề phát sinh, phù hợp thực tế, nhất là trong công tác quản lý đô thị để đáp ứng yêu cầu đặt ra; tăng tính chủ động và tự chịu trách nhiệm của thành phố, giảm bớt quy trình, thủ tục, đề xuất do không phải gửi xin ý kiến các bộ, ngành trung ương.
Hoàn thiện cơ chế tài chính, quản lý kế hoạch và đầu tư
Theo mô hình hiện nay, cấp chính quyền địa phương ở quận, phường là một cấp ngân sách, UBND quận, UBND phường được chủ động sử dụng các nguồn lực như nguồn thu được phân chia theo quy định, nguồn dự phòng, chi khác ngân sách, nguồn tăng thu, kết dư ngân sách... để thực hiện công tác quản lý, điều hành kinh tế - xã hội của quận, phường.
Khi thực hiện mô hình chính quyền đô thị, quận và phường không còn là cấp ngân sách do không còn HĐND quận và HĐND phường. UBND quận thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của đơn vị dự toán ngân sách trực thuộc UBND thành phố; UBND phường thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của đơn vị dự toán trực thuộc UBND quận theo quy định của Luật Ngân sách Nhà nước. Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của đơn vị dự toán ngân sách, UBND quận, phường chỉ được điều hành ngân sách trong phạm vi dự toán ngân sách nhà nước được giao. Tuy nhiên, UBND quận, phường phải tổ chức thực hiện hầu hết nhiệm vụ ở các lĩnh vực kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh,... tương ứng nhiệm vụ chi thường xuyên như một cấp ngân sách trước đây; trong khi các đơn vị dự toán khác chủ yếu là tổ chức thực hiện nhiệm vụ theo chuyên ngành, lĩnh vực được giao quản lý. Với đặc thù quản lý địa bàn dân cư nên thường phát sinh rất nhiều nhiệm vụ chi đột xuất, khó có thể dự kiến đầy đủ khi xây dựng dự toán ngân sách nhà nước hằng năm, nhất là bảo đảm kịp thời nguồn kinh phí để thực hiện các nhiệm vụ cấp bách, quan trọng về quốc phòngan ninh, phòng, chống, khắc phục thiên tai, dịch bệnh hoặc nhiệm vụ phát sinh đột xuất trên địa bàn.
Vì vậy, Đề án tổ chức chính quyền đô thị tại Hải Phòng cũng đưa ra giải pháp hoàn thiện cơ chế tài chính theo hướng quy định dự toán chi ngân sách của UBND quận được bố trí khoản chưa phân bổ từ 2%- 4% tổng chi ngân sách quận để thực hiện chi phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, sự cố, thảm họa, cứu đói, nhiệm vụ quan trọng về quốc phòngan ninh và các nhiệm vụ cần thiết khác. Điều này cũng tạo sự chủ động cho chủ tịch UBND quận trong quản lý, điều hành kinh tế- xã hội trên địa bàn.
Đồng thời, khi không tổ chức HĐND quận, phường, về quản lý kế hoạch và đầu tư, quyết định vốn chuẩn bị đầu tư các dự án trên địa bàn thành phố về kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm cũng cần thiết có sự điều chỉnh, hoàn thiện cơ chế phù hợp theo hướng tăng tính chủ động cho UBND các cấp, giảm thời gian thực hiện các chương trình, dự án, nhiệm vụ đầu tư công của thành phố, tăng hiệu quả sử dụng nguồn vốn. Theo đó, HĐND thành phố quyết định tổng số vốn chuẩn bị đầu tư của thành phố trong kế hoạch đầu tư công trung hạn, hằng năm của thành phố; HĐND huyện quyết định tổng số vốn chuẩn bị đầu tư các dự án của huyện trong kế hoạch đầu tư công trung hạn, hằng năm của huyện. UBND thành phố giao kế hoạch vốn chuẩn bị đầu tư cho từng dự án do thành phố quản lý trong kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn và hằng năm; giao tổng số kế hoạch vốn chuẩn bị đầu tư cho từng quận trong kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn và hằng năm. Riêng đối với nhiệm vụ quyết định chủ trương đầu tư, chương trình dự án nhóm B, nhóm C sử dụng vốn đầu tư công thuộc quận, phường quản lý theo quy định của pháp luật được đề xuất giao cho UBND quận (không chuyển giao nhiệm vụ này cho UBND thành phố) để bảo đảm quy định về thời gian và tiến độ thực hiện của các dự án. Ngoài ra, để tạo sự chủ động, về cơ cấu tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của UBND quận và chủ tịch UBND quận, dự thảo Nghị quyết thiết kế các quy định, trong đó bổ sung nhiệm vụ của UBND quận phê duyệt kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm của UBND phường trực thuộc để bảo đảm tính khả thi trong quá trình thực hiện...
Như vậy, việc tổ chức chính quyền đô thị đi cùng hoàn thiện cơ chế tài chính, cơ chế quản lý kế hoạch và đầu tư sẽ giúp giảm thời gian thực hiện các dự án đầu tư công, giúp chủ đầu tư chủ động hơn trong xác định tiến độ, điều chỉnh tổng mức đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công. Bộ máy chính quyền đô thị tinh gọn, hiệu lực hiệu quả cao, thống nhất trong chỉ đạo, tăng tính chủ động, trách nhiệm, kịp thời tháo gỡ những rào cản, khó khăn, từ đó tạo thêm động lực, nguồn lực phát triển Hải Phòng.
Kỳ cuối: Bảo đảm thực thi, phát huy quyền làm chủ của nhân dân
NHÓM PHÓNG VIÊN
