Tổn thương thần kinh do “bóng cười”

Người bệnh N.T.U. đang điều trị tại Khoa Điều trị theo yêu cầu (Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng).

Nhập viện vì… “cười”

Khoa Điều trị theo yêu cầu (Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng) đang điều trị 2 người bệnh bị tổn thương thần kinh vì sử dụng “bóng cười” thời gian dài. Một trong hai người bệnh là N.T.U., 23 tuổi, sinh viên năm thứ 4 trường đại học trên Hà Nội, nhà ở quận Ngô Quyền. Cách đây hơn một năm, U. theo nhóm bạn đến một số tụ điểm quán bar, karaoke và sử dụng “bóng cười”. “Mới đầu em hít “bóng cười” vì tò mò, lần đầu sử dụng thấy vui, thoải mái, lâu dần em có cảm giác nghiện, cứ khi nào muốn là tìm đến các quán bar. Khoảng 3 tháng gần đây, em thấy đầu óc không tỉnh táo, không kiểm soát hành vi của bản thân như nói, cười một mình, mắt thấy ảo giác, chân tay tê bì, đi lại khó khăn. Khi em về nhà, bố mẹ của em khá sốc và lo lắng, đưa đến bệnh viện khám, điều trị”, U. tâm sự. Đến nay, sau 3 tháng điều trị tại Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng, sức khỏe tâm thần của U. dần ổn định, em ý thức được lời nói, hành động của mình nhưng thi thoảng, chân tay còn tê bì.

Mới đây, Khoa Thần kinh (Bệnh viện Việt-Tiệp) cũng tiếp nhận trường hợp người bệnh T.T.M, 20 tuổi, ở huyện An Dương. Sau khi hít “bóng cười” kéo dài trong vòng 6 tháng, mỗi tháng hít 4-5 lần, người bệnh xuất hiện tình trạng tê bì, yếu hai chân, không thể đi lại, được gia đình đưa đến khám và điều trị bệnh. Trực tiếp khám cho người bệnh, TS, bác sĩ Nguyễn Duy Mạnh, Phó trưởng Khoa Thần kinh chỉ định người bệnh làm các xét nghiệm máu cơ bản, định lượng vitamin B12 và làm điện cơ. Người bệnh được chẩn đoán viêm đa dây thần kinh sau khi sử dụng “bóng cười”. Sau thời gian điều trị, các triệu chứng của người bệnh cải thiện rõ, đỡ tê bì hai chân và tự đứng lên được. “Em hoàn toàn không hay biết về tác hại của bóng cười. Chỉ khi không thể đứng lên được kèm theo nỗi sợ hãi phải ngồi xe lăn suốt đời, em mới thực sự nhận ra tác hại của “bóng cười” và cảm thấy may mắn vì điều trị kịp thời”, T.T.M cho biết.

Khí Dinito monoxit (N20) hay còn gọi là khí cười là loại khí không màu, vị ngọt, thường được sử dụng trong y học như là loại thuốc gây mê, an thần, giảm đau, tuy nhiên liều lượng và cách thức sử dụng phải theo chỉ định. Khí cười được bơm vào những quả bóng bay mà giới trẻ gọi là “bóng cười”, sử dụng vì mục đích giải trí. Đây là chất gây nghiện, là tiền đề tiến tới sử dụng ma túy trong mỗi cuộc vui chơi, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến bản thân người sử dụng, gây mất khả năng lao động và học tập.

Hậu quả không khác nghiện ma túy

Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Thị Ngọc Vân, Trưởng Khoa Điều trị theo yêu cầu (Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng), mỗi tháng khoa tiếp nhận từ 5-7 người bệnh bị tổn thương thần kinh sau thời gian sử dụng bóng cười. Còn Khoa Thần kinh (Bệnh viện Việt-Tiệp) thời gian gần đây cũng tiếp nhận nhiều trường hợp người bệnh liên quan đến sử dụng “bóng cười”. Người bệnh chủ yếu là thanh, thiếu niên, học sinh, sinh viên; vào viện thường theo hai dạng: ngộ độc cấp tính do dùng quá liều hoặc dùng nhiều lần gây tổn thương thần kinh não, tủy sống, trầm cảm, tê yếu cơ, thiếu máu…

Theo các bác sĩ, người sử dụng “bóng cười” ban đầu cảm thấy hưng phấn tạm thời, cảm giác lâng lâng, gây tiếng cười sảng khoái nhưng sau đó, khí cười nhanh chóng ức chế thần kinh. Điều đáng sợ, bóng cười cũng có thể gây ảo giác, có dấu hiệu tương tự như ma túy tổng hợp và gây nghiện. Nếu sử dụng thường xuyên có thể gây ra những rối loạn, như: tổn thương thần kinh ngoại biên, cảm giác châm chích ở đầu các chi, đi lại loạng choạng, thậm chí bị liệt; rối loạn trí nhớ, rối loạn giấc ngủ, ảnh hưởng đến chu trình chuyển hoá vitamin B12, rối loạn nhịp tim, hạ huyết áp, suy tủy, giảm khả năng sinh sản… Sử dụng quá liều gây nguy hiểm, như: ngạt thở, tê liệt tay chân, trầm cảm, thậm chí có nguy cơ tử vong cao (nhất là sử dụng đồng thời với ma túy tổng hợp, chất hướng thần). Để điều trị người bệnh ngộ độc khí cười, các bác sĩ cần căn cứ vào mức độ tổn thương thần kinh để chỉ định sử dụng hóa dược, sau đó là chăm sóc sức khỏe tâm thần. Thời gian mỗi đợt điều trị tận gốc thường từ 6 tháng tới 1 năm.

Trước các tác hại đáng sợ của “bóng cười”, TS, bác sĩ Nguyễn Duy Mạnh khuyến cáo người trẻ không nên sử dụng bóng cười và các chất gây nghiện khác bởi bất kỳ lý do gì. Còn theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Thị Ngọc Vân, người trẻ nên tập trung phát triển 2 nội dung: về nội lực, nên tự trang bị kiến thức, trau dồi trí tuệ, đạo đức, bản lĩnh; về ngoại lực, nên tìm đọc sách hay, có người dẫn dắt và kết nối với người tốt, tránh giao du đối tượng xấu. Vì giới trẻ hay bốc đồng, chạy theo trào lưu, xem trọng cái “tôi” của bản thân nên các bậc cha mẹ nên quan tâm, gần gũi, định hướng nhưng không gò ép, gây áp lực quá mức lên con em mình.

Năm 2020, Phó thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam giao Bộ Công an nghiên cứu, sửa đổi giải thích từ ngữ về chất hướng thần trong quá trình xây dựng Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi) để có cơ sở bổ sung khí N2O và các chất tương tự vào danh mục các chất ma túy và tiền chất trong Nghị định của Chính phủ. Đồng thời chỉ đạo các đơn vị chức năng tăng cường quản lý địa bàn, phát hiện, xử lý đối với hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động kinh doanh khí N2O.