Tổng thống Mỹ ký sắc lệnh miễn nhiều biện pháp trừng phạt mới nhằm vào Nga

Theo sắc lệnh được đăng trên trang web Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 16/10 quyết định miễn áp dụng nhiều biện pháp trừng phạt, hạn chế và thuế quan quy định trong Đạo luật Lindsey O. Graham về trừng phạt Nga và Iran năm 2026. Ông cho biết đã gửi Quốc hội văn bản xác nhận quyết định này phù hợp với lợi ích quốc gia của Mỹ, kèm báo cáo giải thích cơ sở thực hiện.

Động thái được đưa ra khoảng một tuần sau khi ông Trump thông báo Mỹ đạt thỏa thuận với Nga về việc cung cấp dầu diesel, nhằm bổ sung nguồn cung và góp phần hạ nhiệt giá nhiên liệu. Thỏa thuận vấp phải sự phản đối của Ukraine, một số nghị sĩ Mỹ và các đồng minh châu Âu.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cùng các bên phản đối cho rằng nguồn thu từ xuất khẩu năng lượng có thể giúp Nga tiếp tục tài trợ cho chiến dịch quân sự tại Ukraine. Tranh cãi diễn ra trong bối cảnh giá năng lượng tại Mỹ tăng cao, còn các cuộc tập kích nhằm vào cơ sở năng lượng Nga và căng thẳng liên quan đến xung đột Ukraine tiếp tục tác động đến thị trường.

Đạo luật Lindsey O. Graham được ký ban hành ngày 18/9, sau khi nhận được sự ủng hộ của cả hai đảng Cộng hòa và Dân chủ tại Quốc hội Mỹ. Văn bản được đặt theo tên Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, người qua đời hồi tháng 7 và từng vận động mạnh mẽ cho các biện pháp gia tăng sức ép kinh tế lên Nga nhằm chấm dứt xung đột tại Ukraine.

Đạo luật hướng tới tăng cường trừng phạt các quan chức, ngân hàng và lĩnh vực năng lượng, quốc phòng của Nga. Một mục tiêu khác là “hạm đội bóng đêm”, gồm các tàu chở dầu bị cho là được Moskva sử dụng để né tránh các biện pháp trừng phạt của phương Tây.

Văn bản cũng trao cho Tổng thống Mỹ quyền áp thuế lên tới 100% đối với hàng hóa từ những quốc gia thuộc nhóm nhập khẩu dầu mỏ và khí đốt Nga lớn nhất, theo các điều kiện được quy định trong luật.

Tuy nhiên, sắc lệnh mới của ông Trump miễn áp dụng nhiều điều khoản trừng phạt và thuế quan trước khi các biện pháp này được triển khai. Nhà Trắng chưa công bố chi tiết cụ thể về cơ sở của quyết định. Sắc lệnh đồng thời nêu rõ việc miễn áp dụng không ảnh hưởng đến những biện pháp trừng phạt Nga đã được ban hành theo các sắc lệnh hành pháp trước đó.

Các nghị sĩ thuộc đảng Dân chủ tại Quốc hội Mỹ phản đối việc đình chỉ nhiều biện pháp trừng phạt vừa được thông qua. Họ cho rằng quyết định của ông Trump đi ngược mục tiêu ban đầu của đạo luật là gia tăng sức ép kinh tế để buộc Moskva chấm dứt xung đột. Một số ý kiến cảnh báo động thái này có thể làm suy yếu sự ủng hộ của Washington đối với Kiev.

Tranh cãi xoay quanh thỏa thuận dầu diesel cũng cho thấy chính quyền Mỹ phải cân nhắc giữa sức ép kinh tế đối với Nga và nhu cầu ổn định nguồn cung nhiên liệu trong nước. Trong bối cảnh giá năng lượng tăng cao, việc tiếp tục giao dịch năng lượng với Moskva đặt ra những lựa chọn khó khăn cho Washington.

Theo giới quan sát, quyết định miễn áp dụng các biện pháp trừng phạt mới phản ánh sự cân nhắc giữa mục tiêu gây sức ép với Nga và ưu tiên về nguồn cung, giá năng lượng tại Mỹ. Động thái này đồng thời làm dấy lên câu hỏi về tính nhất quán trong chính sách của Washington đối với Moskva, khi Mỹ vừa thúc đẩy các biện pháp trừng phạt mới, vừa tìm kiếm những thỏa thuận năng lượng với Nga.