Gỡ “thẻ vàng” khai thác thuỷ sản
Không lơi lỏng, chủ quan
Theo kế hoạch, tháng 9-10 tới đây, Đoàn Thanh tra của Uỷ ban châu Âu (EC) sang Việt Nam thanh tra lần thứ 5 gỡ “thẻ vàng” khai thác thuỷ sản thay vì vào tháng 5 như kế hoạch. Đây được xem là quãng“thời gian vàng” để các cơ quan chức năng, địa phương tập trung giải quyết dứt điểm, tạo chuyển biến thực chất trong quản lý đội tàu, quản lý truy xuất nguồn gốc và ngăn chặn, chấm dứt tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài…từ đó gỡ “thẻ vàng” trong năm 2024.
Cần quan tâm, tạo chuyển biến 3 vấn đề
Thông tin tại cuộc họp về tình hình lắp đặt, quản lý và sử dụng thiết bị giám sát hành trình tàu cá của Cục Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) với 28 địa phương ven biển ngày 23-5 vừa qua, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phùng Đức Tiến cho biết, hiện nay cả nước còn gần 2% số tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên chưa lắp đặt thiết bị giám sát hình trình (VMS). Việc duy trì hoạt động thiết bị VMS hằng ngày của tàu cá chưa cao, khoảng 60%. Đáng lo hơn là còn tình trạng tàu cá các tỉnh vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ. Trong đợt thanh tra lần 4 (tháng 10-2023), Đoàn Thanh tra của EC chỉ rõ 3 nhóm vấn đề cần tập trung khắc phục đó là còn tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài; chưa kiểm soát tốt nguồn gốc thủy sản xuất khẩu và tàu cá; việc thực thi pháp luật, xử phạt tình trạng tàu cá mất kết nối còn hạn chế. EC tuyên bố, việc giảm, tiến tới chấm dứt tình trạng tàu cá Việt Nam vi phạm vùng biển nước ngoài là điều kiện tiên quyết để gỡ “thẻ vàng”, do đó, hơn lúc nào hết đây là thời điểm cả hệ thống chính trị, các cấp, ngành, chính quyền địa phương cần hành động mạnh mẽ, đồng bộ, tránh tình trạng lơi lỏng, chủ quan khi EC lùi thời gian sang thanh tra lần thứ 5.
Tại Hải Phòng, thông tin từ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết, tính riêng 5 tháng năm 2024, tổng số tàu cá mất kết nối VMS trên biển là 148 tàu, xác minh, xử lý 135 tàu (91,2%), trong đó, xử phạt 4 tàu với số tiền 107,5 triệu đồng, không xử phạt 131 tàu do kịp thời khắc phục có kết nối trở lại, tàu về bờ khắc phục sửa chữa thiết bị; 13 tàu tiếp tục theo dõi xác minh. Việc ghi chép nhật ký khai thác của các thuyền trưởng chưa chính xác, còn nhầm ngày tháng, số lượng khai thác...
Tính đến 31-5, thành phố có 816/932 tàu cá đủ điều kiện hoạt động được đăng ký trên phần mềm cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase); 100% số tàu cá được cấp giấy phép khai thác thủy sản; 314/314 tàu dài từ 15 m trở lên được lắp đặt thiết bị VMS và giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm. |
Để hoàn thiện khung pháp lý, đáp ứng yêu cầu khuyến nghị của EC, tháng 4-2024, Chính phủ ban hành 2 văn bản là Nghị định số 37/2024/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 26/2019/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thủy sản và Nghị định số 38/2024/NĐ-CP thay thế Nghị định 42/2019/NĐ-CP quy định xử phạt hành chính trong lĩnh thực thủy sản. Đặc biệt, tại Nghị định số 38, các mức phạt được sửa đổi và tăng các biện pháp xử phạt bổ sung.
Ngăn chặn, xử lý triệt để tàu cá vi phạm
Phó chi cục trưởng phụ trách Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) Đỗ Đức Thịnh cho biết, để khắc phục triệt để tồn tại, hạn chế, cùng cả nước gỡ “thẻ vàng” trong năm 2024, trước mắt từ nay đến 30-6, Chi cục phối hợp đơn vị chức năng, chính quyền địa phương ven biển nâng cao hiệu quả công tác thông tin, truyền thông, tập huấn, vận động nâng cao nhận thức, trách nhiệm đối với công tác chống khai thác IUU; tổ chức nghiên cứu, quán triệt Chỉ thị 32 và Nghị quyết số 52/NQ-CP; kịp thời động viên, phát hiện từ sớm từ xa, ngăn chặn ngay từ bờ các tàu cá và ngư dân có đi đánh bắt vi phạm; tổ chức làm việc, trực tiếp hướng dẫn từng chủ tàu thủ tục đăng ký, đăng kiểm, cấp giấy phép và cập nhật 100% dữ liệu tàu cá vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VNFishbase; nắm rõ và xử lý nghiêm từng trường hợp vi phạm mất kết nối VMS không báo cáo vị trí…
Chủ tịch UBND xã Lập Lễ (huyện Thuỷ Nguyên) Phạm Văn Khải thông tin, mặc dù Đoàn Thanh tra của EC lùi thời gian sang Việt Nam nhưng UBND xã cùng với Liên tập đoàn đánh cá biển Nam Triệu hằng tuần tổng kiểm tra, rà soát toàn bộ tàu cá trên địa bàn xã bảo đảm nắm chắc thực trạng, số lượng tàu cá đang hoạt động, đã hoặc chuẩn bị hết hạn đăng ký, đăng kiểm, cấp phép. Qua rà soát, trong tháng 5 vừa qua, địa phương phối hợp Chi cục Thuỷ sản cấp 120 giấy phép khai thác chủ tàu cá trên địa bàn.
Theo Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Vũ Bá Công, từ nay đến trước khi Đoàn Thanh tra của EC sang Việt Nam lần thứ 5, Sở tham mưu UBND thành phố, Ban chỉ đạo chống khai thác IUU thành phố chỉ đạo các sở, ngành, địa phương cũng như đơn vị liên quan tập trung điều tra, xác minh xử lý triệt để các hành vi khai thác IUU, kiên quyết ngăn chặn, xử lý kịp thời ngay từ trong bờ, trên biển; xác minh, xử phạt 100% trường hợp vi phạm quy định về mất kết nối VMS theo quy định, vượt ranh giới cho phép trên biển; giám sát, quản lý chặt chẽ và không để phát sinh tàu cá “3 không” và phân công cụ thể đơn vị, cá nhân theo dõi, quản lý theo nhóm tàu này. Nâng cao ý thức, gắn trách nhiệm của các cấp uỷ Đảng, người đứng đầu chính quyền các cấp và tổ chức chính trị xã hội theo đúng chỉ đạo tại Chỉ thị số 32-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác chống khai thác IUU và phát triển ngành thủy sản bền vững./.
Bài và ảnh: Văn Cường
======================
Chuyện quản lý: Không để cái sảy nảy cái…sai
Mới đây, thông tin từ Trung tâm Thông tin thuỷ sản, Cục Thuỷ sản (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), thành phố Hải Phòng là 1 trong 3 địa phương có số lượng tàu cá duy trì kết nối thiết bị VMS đạt thấp trong 28 tỉnh, thành phố ven biển, khi đạt 46%. Tình trạng tàu cá mất kết nối thiết bị VMS là câu chuyện khá đau đầu với cơ quan chức năng, chính quyền địa phương ven biển thành phố. Riêng trong tháng 5-2024, toàn thành phố có 79 tàu, trong đó 2 tàu mất tín hiệu kết nối trên biển hơn 10 ngày. Việc thiết bị VMS không mất kết nối khi tàu neo tại cảng cá, khu neo đậu hay vùng biển gần bờ mà xảy ra khi tàu đến vùng biển giáp ranh, thiết bị mới “vụt tắt” trở thành vấn đề cần xem xét, xử lý.
Được biết, Hải Phòng là một trong những tỉnh, thành phố đầu của cả nước thực hiện chính sách hỗ trợ lắp đặt thiết bị VMS và cước thuê bao để giúp ngư dân giảm bớt khó khăn, nâng cao công tác quản lý, chống khai thác IUU. Việc thành phố hỗ trợ cước thuê bao không đi đôi với việc bảo đảm chất lượng kết nối của thiết bị. Tính riêng 5 tháng năm 2024, thành phố có 148 tàu cá mất kết nối VMS. Trong đó, 4 tàu đủ điều kiện để cơ quan chức năng xử phạt với số tiền hơn 107 triệu đồng. Ngoài ra, xác định 3 tàu cá vượt qua ranh giới cho phép hoạt động trên biển.
Lý do thiết bị VMS mất kết nối được ngư dân đưa ra rất nhiều như: mất điện do hết ắc quy; dây dẫn điện bị chuột cắn; tàu đi vào vùng không có sóng; thiết bị lỏng sim, không phát được tín hiệu…dẫn tới “treo” máy. Trong khi việc duy trì vận hành thiết bị VMS là biện pháp quan trọng để ngành chức năng biết rõ vị trị tàu cá đang hoạt động, qua đó hỗ trợ ứng cứu sự cố trên biển khi không may xảy ra và ngành chức năng liên lạc yêu cầu tàu cá quay về vùng biển Việt Nam khi đang ở ranh giới với vùng biển nước ngoài.
Để nâng cao hiệu quả hoạt động thiết bị VMS, ngày 15-5, vừa qua, Chính phủ ban hành Công điện số 49/CĐ-TTg về việc tập trung phát hiện điều tra và xác minh thông tin để xử lý vi phạm quy định về hệ thống giám sát hành trình tàu cá, trong đó nêu rõ kiểm tra định kỳ, thường xuyên hoặc các đợt cao điểm (nếu cần thiết) chất lượng thiết bị, tình trạng lắp đặt và việc cung cấp dịch vụ hệ thống thiết bị giám sát hành trình trên tàu cá để xử lý nghiêm minh chủ tàu cá, thuyền trưởng, nhà cung cấp dịch vụ vi phạm quy định pháp luật.
Nhằm đáp ứng các điều kiện kết nối thiết bị VMS, thời gian tới, các nhà cung cấp phải thường xuyên cập nhật thông tin trên hệ thống để tạo thuận lợi cho công tác quản lý; nâng cấp mở rộng các phần mềm có liên quan như xử phạt vi phạm hành chính, truy xuất nguồn gốc điện tử - eCDT; chia sẻ thông tin với các cơ quan chức năng Kiểm ngư, Cảnh sát biển, Biên phòng để bảo đảm các trường hợp vi phạm được phát hiện và xử lý nhanh nhất…Quan trọng hơn, mỗi ngư dân khi hoạt động trên biển thường xuyên kiểm tra tình trạng hoạt động của thiết bị và “nói không” với khai thác trái phép./.
Minh Khôi
