Quần thể Voọc Cát Bà tăng trưởng ổn định: Cải thiện đa dạng sinh học quần đảo Cát Bà
Cuối tháng 4 vừa qua, quần thể Voọc Cát Bà đón thêm 3 cá thể non mới sinh ra tại khu vực Cửa Đông (Vườn quốc gia Cát Bà). Tính từ đầu năm 2024 đến nay, phát hiện khoảng 7 cá thể non được sinh ra trong Vườn quốc gia Cát Bà, nâng tổng số Voọc Cát Bà lên khoảng 85 cá thể. Đây là tin vui trong bối cảnh loài linh trưởng quý hiếm thứ 2 trên thế giới này đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng.
Quần thể voọc Cát Bà tăng lên 85 cá thể
Theo thông tin của Dự án Bảo tồn Voọc Cát Bà, quần thể Voọc Cát Bà có mức gia tăng trung bình là 3%/năm, mức tăng tương đối nhỏ nhưng ổn định. Theo thời gian, khi quần thể Voọc Cát Bà lớn dần số lượng Voọc Cát Bà con được sinh ra hằng năm cũng vì thế tăng lên. Năm 2003 trên quần đảo Cát Bà chỉ còn khoảng 40 cá thể Voọc Cát Bà, đến nay tăng gấp đôi lên khoảng 85 cá thể.
Điều này cho thấy các chiến lược bảo tồn loài voọc quý hiếm này đã và đang phát huy hiệu quả tốt trong bối cảnh có nhiều thách thức. Trong đó, Dự án Bảo tồn Voọc Cát Bà thực hiện giám sát chặt chẽ quần thể đánh giá các loại thức ăn chúng ăn, những hang ngủ mà chúng sử dụng, những yếu tố hạn chế đối với Voọc Cát Bà trên đảo… Ngoài ra, các chuyên gia của Dự án thực hiện hàng loạt những hoạt động khác như: các dự án tái trồng rừng, nghiên cứu, khảo sát các loài bò sát, giúp ngăn chặn nạn săn bắt chim di cư... Các hoạt động giáo dục môi trường cho thế hệ trẻ cũng được tiến hành tại tất cả lớp 6 và 7 của các trường THCS trên đảo Cát Bà. Cùng với đó, hàng chục cán bộ kiểm lâm trực thuộc Vườn quốc gia Cát Bà thường xuyên tuần tra, giám sát bảo vệ rừng, biển nói chung, các loài động, thực vật nói riêng trong đó có voọc Cát Bà. Ngoài ra, còn có 3 tổ bảo vệ và các cộng tác viên thực hiện 15-20 cuộc tuần rừng mỗi tháng để bảo vệ Voọc Cát Bà.
Ông Nguyễn Văn Thịu, Giám đốc Vườn quốc gia Cát Bà chia sẻ, sự hỗ trợ, giúp đỡ của Trung ương, thành phố, chính quyền và các cơ quan chức năng liên quan của huyện Cát Hải cũng như các tổ chức quốc tế, ý thức bảo vệ, bảo tồn loài Voọc Cát Bà quý hiếm của người dân địa phương không ngừng được nâng cao. Nhờ đó, quần thể Voọc Cát Bà đang sinh trưởng tốt và không ngừng phát triển, tăng về số lượng. Tuy vậy, đối vớiquần thể động vật hoang dã thì con số hơn 80 cá thể vẫn thấp đến mức nguy hiểm, khiến loài Voọc Cát Bà vẫn được chính thức coi là loài cực kỳ nguy cấp và cần một thời gian rất dài nữa mới có thể đạt đến con số bền vững nếu các biện pháp bảo vệ, bảo tồn tích cực tiếp tục được thực hiện. Loài Voọc Cát Bà đóng vai trò như loài chỉ dấu về môi trường. Quần thể Voọc Cát Bà đang gia tăng tốt đồng nghĩa với việc môi trường và đa dạng sinh học chung của quần đảo Cát Bà đang được cải thiện, mặc dù còn nhiều thách thức.
Còn nhiều thách thức
Theo ông Neahga Leonard, Giám đốc Dự án Bảo tồn Voọc Cát Bà, khó khăn lớn nhất trong việc bảo tồn và phát triển quần thể Voọc Cát Bà chính là việc quần thể này hiện nay khá nhỏ bé và bị phân mảnh và đang sinh sống ở khu vực địa hình khó khăn, hiểm trở. Vì thế, việc tiếp cận giám sát gần hơn hay thực hiện những hoạt động bảo tồn chủ động, quyết liệt như việc di chuyển các cá thể trong đàn gặp nhiều khó khăn. Ngoài ra, các hoạt động du lịch diễn ra khá sôi động tại những vùng giáp ranh khu vực Voọc Cát Bà sinh sống cũng gây ra căng thẳng cho các đàn, cá thể, nhất là vấn nạn ô nhiễm tiếng ồn. Cùng với đó, tuy nạn săn bắt Voọc Cát Bà đã chấm dứt hoàn toàn, song còn tình trạng săn bắt và thu hái các loài động thực vật hoang dã khác trên đảo Cát Bà, gây nhiễu động và hủy hoại các loài động vật hoang dã cũng ảnh hưởng đến việc bảo tồn đàn Voọc.
Trong khi đó, Vườn quốc gia Cát Bà đang thiếu nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ bảo những nguồn tài nguyên nói chung và loài Voọc Cát Bà nói riêng. Để làm tốt điều này, cần có đủ nhân lực triển khai các hoạt động tuần tra, khảo sát, theo dõi diễn biến và quản lý vườn một cách tốt nhất. Trong khi đó, khối lượng công việc của lực lượng kiểm lâm trong Vườn quốc gia Cát Bà ngày càng tăng nhưng số lượng kiểm lâm và nguồn lực thực hiện nhiệm vụ lại ngày càng giảm. Do đó, có những lúc xảy ra sự cố, lực lượng kiểm lâm không thể có mặt kịp thời và không có đủ lực lượng tại địa bàn, địa điểm để quản lý khu vực tương đối rộng lớn. Đây cũng chính là thách thức lớn và càng ngày càng đáng báo động hơn đối với hoạt động bảo tồn đa dạng sinh học chung cho toàn bộ đảo.
Được biết, hiện tại, Voọc Cát Bà đang sinh sống tại 3 tiểu quần thể. Trong đó, tiểu quần thể ở phía Bắc đảo Cát Bà không sinh sản, 2 tiểu quần thể còn lại có hoạt động sinh sản nằm ở phía Nam (cửa Đông) và ở phía Đông (Giỏ Cùng). Trong đó, khu Giỏ Cùng là sinh cảnh sống rất tốt cho Voọc Cát Bà. Dự án Bảo tồn Voọc Cát Bà đang đề xuất nâng cấp mức độ bảo vệ cho vùng này và di chuyển một số cá thể từ khu vực Cửa Đông đến để tạo nên dải sinh cảnh sống được bảo vệ nghiêm ngặt nhất, tạo điều kiện cho các cá thể Voọc Cát Bà có thể gặp gỡ, sinh sản và tạo nên quần thể lớn hơn. Để làm được điều này, cần có sự đồng thuận từ cấp Trung ương trở xuống, sự tham gia tích cực của các bên liên quan, các tổ chức bảo tồn khác, các cơ quan chuyên môn, quản lý…
Cùng với việc UNESCO công nhận vịnh Hạ Long – quần đảo Cát Bà là Di sản thiên nhiên thế giưới, Vườn quốc gia Cát Bà và các cơ quan của thành phố đang tích cực quảng bá hình ảnh loài Voọc Cát Bà đến với cộng đồng trong nước, quốc tế, kêu gọi thêm nhiều tổ chức cùng phối hợp, thực hiện công tác bảo tồn loài linh trưởng quý hiếm và là niềm tự hào của Hải Phòng.
Nguyễn Dương
Bạn cần biết
Quy định xử lý hình sự đối với các hành vi săn bắt, buôn bán trải phép Voọc Cát Bà
Voọc Cát Bà, loài động vật quý hiếm và nguy cấp, được ưu tiên bảo vệ theo quy định của Nghị định 06/2019/NĐ-CP về quản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm và thực thi Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp; Nghị định 84/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 06/2019/NĐ-CP; Nghị định 160/2013/NĐ-CP về tiêu chí xác định loài và chế độ quản lý loài thuộc danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ. Theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017, các vi phạm quy định về quản lý và bảo vệ động vật thuộc danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Mức xử lý đối với người săn bắt, buôn bán trái phép Voọc Cát Bà
Trường hợp người có hành vi săn bắt, buôn bán trái phép Voọc Cát Bà sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm.
Việc săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép Voọc Cát Bà có thể bị phạt tiền từ 500 triệu đồng đến 2 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm tùy theo số lượng cá thể, bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống.
Bộ luật Hình sự quy định các trường hợp phạm tội có thể bị phạt tù từ 5 năm đến 15 năm đối với những hành vi săn bắt, buôn bán trái phép Voọc Cát Bà với số lượng lớn cá thể hoặc bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống; thực hiện hành vi phạm tội có tổ chức; lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức; sử dụng công cụ hoặc phương tiện săn bắt bị cấm; buôn bán, vận chuyển qua biên giới; tái phạm nguy hiểm…
Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm.
Quy định xử lý hình sự đối với pháp nhân thương mại săn bắt, buôn bán trái phép Voọc Cát Bà
Đối với pháp nhân thương mại có hành vi săn bắt, buôn bán trái phép Voọc Cát Bà tùy trường hợp quy định sẽ bị phạt tiền từ 1 tỷ đồng đến 15 tỷ đồng, đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 6 tháng đến 3 năm hoặc cũng có thể bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.
Ngoài ra còn có thể bị phạt tiền từ 300 triệu đồng đến 600 triệu đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 1 năm đến 3 năm.
Tâm Anh tổng hợp
