Quận Ngô Quyền có 131 tổ dân phố (TDP) nhưng hiện chỉ có 25 TDP có nhà văn hóa. Trong đó, nhiều khu dân cư, TDP mặc dù có nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng nhưng khá chật hẹp, xuống cấp. Việc xây dựng các nhà văn hóa TDP tại quận hiện nay đang vướng cả về quỹ đất và kinh phí đầu tư.
Hội, họp phải nhờ địa điểm
Tại TDP số 6, phường Gia Viên, cứ mỗi dịp hội họp, cán bộ TDP lại đôn đáo đi tìm, nhờ địa điểm tổ chức. Đồng chí Hán Thị Minh Thu, Bí thư chi bộ TDP số 6 chia sẻ: “Sau khi thực hiện chủ trương sáp nhập TDP, tổ hiện có 435 hộ dân với gần 70 đảng viên. Vì chưa có nhà văn hóa nên mọi hoạt động chung của tổ đều bị hạn chế. Để tổ chức các hoạt động văn hóa văn nghệ, sinh hoạt cộng đồng, tổ phải mượn hội trường các trường học trên địa bàn phường. Mỗi kỳ sinh hoạt chi bộ hằng tháng, với 70 đảng viên, tổ phải đi nhờ địa điểm tại nhiều nơi. Có tháng nhờ hội trường Trường tiểu học Kim Đồng, lúc nhờ hội trường UBND phường, khi sang Giáo xứ An Hải hoặc nhà văn hóa TDP số 3”. TDP rất mong có nhà văn hóa, song khu vực tổ không còn quỹ đất trống. Chủ tịch UBND phường Gia Viên Phạm Thế Hùng cho biết, phường có 6 TDP, duy nhất TDP số 3 có nhà văn hóa khang trang; 3 tổ khác có điểm sinh hoạt cộng đồng nhưng khá chật hẹp, trong ngách sâu. Hai tổ còn lại chưa có nhà văn hóa.
Không chỉ ở phường Gia Viên, thiếu nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng là thực trạng diễn ra tại nhiều phường thuộc quận Ngô Quyền hiện nay. Theo Phòng Văn hóa – Thông tin quận Ngô Quyền, trên địa bàn quận hiện có 131 TDP, nhưng mới có 25 nhà văn hóa ở các tổ. Thiếu cơ sở nhà văn hóa ảnh hưởng không nhỏ tới một số hoạt động cộng đồng của người dân. Thực tế tại quận hiện nay, nhiều TDP phải sử dụng chung nhà văn hóa, có nơi người dân phải sinh hoạt tạm tại các điểm như trường học, trụ sở, hội trường của phường…Việc này có nhiều bất tiện đối với TDP và đơn vị cho nhờ địa điểm do phải điều chỉnh thời gian, phương án tổ chức phù hợp, không để ảnh hưởng đến hoạt động chung.
Đối với 25 nhà văn hóa hiện có trên địa bàn quận, phần lớn xây dựng lâu năm, cải tạo chắp vá, đến nay công trình xuống cấp, cần đầu tư sửa chữa, nâng cấp. Một số nhà văn hóa diện tích chật hẹp, không có điều kiện xây dựng các công trình phụ trợ và không bảo đảm công năng. Một số công trình gọi là nhà văn hóa song thực chất là công trình nhà tạm, nhà dựng bằng tôn, không bảo đảm an toàn và các điều kiện cần thiết tổ chức các sự kiện chung của tổ. Đặc biệt là từ sau khi thực hiện sáp nhập TDP, quy mô các tổ hiện nay ở mức từ 400 hộ/tổ trở lên. Các nhà văn hóa hiện có, chỉ riêng về diện tích cũng chưa đáp ứng được yêu cầu.
Thiếu quỹ đất xây dựng
Vướng mắc lớn nhất trong triển khai xây dựng nhà văn hóa TDP trên địa bàn quận Ngô Quyền hiện nay là thiếu quỹ đất. Là đô thị lõi của thành phố, dân số quận Ngô Quyền ngày càng tăng, trong khi diện tích đất tự nhiên không thay đổi. Theo quy định, nhà văn hóa TDP phải có diện tích ít nhất 200 m², chưa kể sân và không gian chung quanh, nên khó bố trí quỹ đất phù hợp quy hoạch để xây dựng. Tại một số phường như Đông Khê, Đằng Giang, Vạn Mỹ… có một số khu đất trống xen kẹt trong khu dân cư, được các TDP đề xuất chính quyền địa phương cho phép đầu tư xây dựng nhà văn hóa, sân chơi cộng đồng của tổ, song lại vướng quy hoạch dự án nên chỉ có thể triển khai công trình tạm mà không thể đầu tư xây dựng đồng bộ, khang trang.
Ngoài thiếu quỹ đất, kinh phí để xây dựng các nhà văn hóa cũng khá khó khăn. Để xây dựng nhà văn hóa chuẩn, kinh phí cần từ 2-3 tỷ đồng. Với các nhà văn hóa nhỏ xây dựng từ tận dụng các quỹ đất trống, chéo méo trong khu dân cư, kinh phí cần khoảng trên dưới 1 tỷ đồng (bao gồm cả đầu tư trang thiết bị trong nhà văn hóa). Nếu 100% kinh phí huy động từ nguồn ngân sách tạo áp lực lớn, trong khi quận Ngô Quyền hiện đang là địa phương áp dụng cơ chế tự chủ ngân sách. So với số lượng 252 TDP trước đây, sau sáp nhập số lượng các TDP trên địa bàn quận giảm đáng kể, còn 131 TDP. Thực tế này là thuận lợi; song cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết hơn về việc xây dựng các nhà văn hóa TDP phục vụ tổ chức các hoạt động chung của tổ.
Tại các kỳ tiếp xúc của đại biểu HĐND thành phố với cử tri quận Ngô Quyền, cử tri nhiều lần đề xuất thành phố quan tâm, tạo điều kiện dành quỹ đất quy hoạch xây dựng các nhà văn hóa TDP trên địa bàn quận. Hiện nay, quận chuyển về Trung tâm Chính trị - Hành chính mới tại khu vực lô 26 Lê Hồng Phong, quận đề xuất thành phố ưu tiên dành một số vị trí trụ sở làm việc cũ của các phòng chuyên môn, tổ chức đoàn thể thuộc quận để xây dựng các nhà văn hóa TDP. Tại 6 phường sau khi sáp nhập thành lập 2 phường mới, một số trụ sở xem xét có thể dành làm nhà văn hóa chung cho 2-3 tổ dân phố cùng khu vực. Ngoài ra, trên địa bàn quận đang triển khai nhiều dự án xây dựng hạ tầng, chỉnh trang đô thị, quận mong thành phố đồng ý chủ trương dành diện tích nhất định tại các khu vực này để xây dựng các nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng cho người dân trên cơ sở bảo đảm phù hợp quy hoạch chung. Khi có quỹ đất, quận sẽ bố trí kinh phí từ nguồn vốn đầu tư công, cùng với khuyến khích, kêu gọi xã hội hóa, tăng cường nguồn lực xây dựng thêm nhiều nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng phục vụ người dân./.
Ống kính phóng viên
Tránh tình trạng "cha chung không ai khóc"
Với mục đích tốt đẹp tạo thêm không gian sinh hoạt, sân chơi cho người dân, đồng thời chỉnh trang, làm đẹp cảnh quan đô thị, sân chơi cộng đồng tại sân chung tòa nhà chung cư N1, N2 Lê Lợi, phường Máy Tơ, quận Ngô Quyền được Đoàn Thanh niên phường chủ trì thực hiện. Trong sân có lắp đặt các thiết bị thể dục thể thao, bồn hoa cây cảnh và thú nhún cho trẻ em. Thời gian đầu, sân chơi thu hút rất đông người dân trong khu vực đến vui chơi, rèn luyện sức khỏe, kết nối cộng đồng. Tuy nhiên, sau thời gian sử dụng, các thiết bị trong sân không còn nguyên vẹn, bị hỏng nhưng không được thay thế, sửa chữa. Các bồn cây tan tác, cỏ dại mọc lan lối đi. Nhiều hộ dân lấn chiếm khu sân chung để đặt các chậu cây, thùng xốp trồng rau xanh…
Không chỉ ở phường Máy Tơ, quận Ngô Quyền, thời gian qua phong trào xây dựng các sân chơi cộng đồng tại các tổ dân phố, khu dân cư diễn ra sôi nổi. Hàng trăm sân chơi với quy mô vừa và nhỏ, có lắp đặt thiết bị thể dục thể thao, trang trí bồn hoa, cây xanh, vẽ tranh tường đẹp mắt tại các quận: Lê Chân, Kiến An, Hồng Bàng…được xây dựng, cải tạo từ bãi đất trống, xen kẹt. Các sân chơi thu hút đông đảo người dân đến vui chơi, giải trí, tập thể dục với tinh thần hứng khởi, kết nối cộng đồng.
Tuy nhiên, có thực tế là, có nhiều công trình sau thời gian từ vài tháng đến 1 năm đưa vào sử dụng nhanh chóng xuống cấp. Do tính chất “công cộng”, không phải của riêng ai nên việc bảo quản, giữ gìn các thiết bị, vật dụng trong sân chơi không được quan tâm. Cùng với đó, do điều kiện lắp đặt ngoài trời, phơi nắng phơi sương nên các thiết bị nhanh bị hỏng, hao mòn công năng sử dụng. Nhiều thiết bị thể dục thể thao tại các sân chơi gỉ sét, gãy gập, nằm chỏng trơ. Các bồn hoa, cây cảnh không được chăm sóc. Người dân đến sân chơi thưa dần; giá trị của các sân chơi cộng đồng bị bỏ phí.
Trong khi đó, để vận động xây đựng được sân chơi cộng đồng là tâm huyết, chung sức của chính quyền, tổ chức đoàn thể ở địa phương, cơ sở. Nhưng khi triển khai các sân chơi công cộng, các địa phương, tổ chức đoàn thể mới chỉ quan tâm xây dựng, chưa chú trọng duy tu, bảo trì, phương án thay thế bổ sung các thiết bị trong sân chơi sau thời gian sử dụng. Ở đây, có trách nhiệm và ý thức chưa tốt của người dân khi đến vui chơi, giải trí tại các sân chơi cộng đồng. Do đó, để phát huy giá trị của các sân chơi công động, chính quyền và các tổ chức đoàn thể ở địa phương, cơ sở nên có cơ chế, xem xét phương án xã hội hóa đầu tư thay thế, bổ sung, cải tạo định kỳ các sân chơi cộng đồng. Người dân cần nâng cao ý thức bảo vệ, giữ gìn của công khi đến các sân chơi cộng đồng để bảo đảm phát huy bền vững giá trị, công năng của công trình./.
Ngọc Lan
