Thành phố Hải Phòng cũng được xem là tâm điểm của hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, áp thấp nhiệt đới, dông lốc, đặc biệt là phải đối mặt với tình trạng xâm nhập mặn tại các vùng cửa sông, nguồn nước ngầm. Bên cạnh những giải pháp ứng phó, việc tìm cách thích ứng là rất cần thiết.
Việc thích ứng chưa rõ nét
Trong cơ mưa lớn sáng 5-6-2024, tại khu vực Hà Nội và các vùng lân cận ghi nhận hơn 10 vạn lượt sấm sét. Trưa cùng ngày, vùng biển Quảng Ninh, khu vực gần Vịnh Hạ Long ghi nhận 1866 cú sét đánh xuống biển. Đây là hiện tượng thời tiết dị thường, hiếm gặp. Với sự biến đổi khí hậu (BĐKH), những hiện tượng thời tiết cực đoan, dị thường, không theo quy luật cũ diễn ra thường xuyên hơn. Tại Hải Phòng, đầu năm 2024 lần đầu ghi nhận hiện tượng“xâm nhập mặn ngược”, nước mặn xuất hiện đầu nguồn thay vì khu vực cửa sông, ven biển như nhiều năm trước. PGS.TS Nguyễn Đình Hòe, Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam cho rằng “trong họa thường có phúc”, BĐKH đối với Hải Phòng không phải chỉ là mối đe dọa mà còn là cơ hội mà nếu tận dụng tốt có thể giảm thiểu bất lợi. Nếu nước mặn là thảm hoạ đối với nghề trồng lúa nước, có thể chuyển đổisang nuôi trồng thuỷ sản. Đặc biệt, BĐKH liên quan đến sự “bành trướng” môi trường biển. Để có thể biến những bất lợi thành cơ hội phát triển từ BĐKH, điều quan trọng nhất là cả chính quyền và người dân buộc phải thay đổi cách tư duy về quản lý và khai thác tài nguyên biển. Điều này đòi hỏi các cấp chính quyền phải xây dựng chiến lược biển – đảo hợp lý. Quy hoạch phát triển kinh tế biển – đảo của thành phố cần đặt trong tư duy tổng thể phát triển hệ thống đảo và từng vùng biển. Các lĩnh vực kinh tế biển cần quan tâm là khoáng sản biển-đảo; đánh bắt, nuôi trồng, chế biến hải sản, và các dịch vụ liên quan.
Thời gian qua, thành phố rất quan tâm ứng phó BĐKH. Bên cạnh nhiệm vụ quản lý, giám sát, giải pháp thích ứng BĐKH được quan tâm thực hiện. Tại đề án xây dựng cập nhật kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, thành phố xác lập lộ trình thích ứng. Tuy nhiên, kế hoạch thích ứng tập trung nguồn lực cho công tác lập quy hoạch hạ tầng kỹ thuật; đầu tư nâng cấp hạ tầng ứng phó với các tình huống, tình hình thiên tai; sử dụng tiết kiệm, hiệu quả năng lượng, điều chỉnh quy hoạch đô thị và sử dụng đất dựa trên kịch bản BĐKH và nước biển dâng. Trong khi đó, những giải pháp để tận dụng những “lợi thế” từ BĐKH chưa rõ nét. Những mô hình phát triển kinh tế, chuyển đổi sản xuất, tạo sinh kế bền vững chưa có sự định hướng cụ thể.
Xác lập vùng ảnh hưởng, xây dựng kế hoạch phù hợp
Để quy hoạch vùng sản xuất phù hợp sự thay đổi của thời tiết, thành phố có các nghiên cứu về những khu vực ảnh hưởng bởi BĐKH. Được biết, từ năm 2020, UBND thành phố có quyết định phê duyệt đề án đánh giá khí hậu thành phố. Đề án xem xét, đánh giá các diễn biến khí hậu trong thời gian qua, bao gồm nhiệt độ, lượng mưa theo năm, mùa và ngày; số giờ nắng, độ ẩm, nhiệt độ tối cao, nhiệt độ tối thấp; các hiện tượng thời tiết cực đoan (nắng nóng, rét đậm, rét hại, hạn hán, bão và áp thấp nhiệt đới); những diễn biến đặc trưng và các hiện tượng thời tiết cực đoan. Đề án cũng đánh giá tác động của khí hậu và BĐKH đối với tài nguyên thiên nhiên, môi trường, hệ sinh thái và sự phát triển kinh tế-xã hội; thực trạng các giải pháp ứng phó của thành phố. Trên cơ sở đó, các chuyên gia đề xuất các giải pháp về quản lý, kỹ thuật nâng cao hiệu quả các hành động thích ứng.
Tiến sĩ Nguyễn Toàn Thắng, Giám đốc Trung tâm ứng phó BĐKH (Bộ Tài nguyên-Môi trường) cho biết, Hải Phòng là thành phố ven biển nên chịu tác động của nước biển dâng và xâm nhập mặn. Việc thông qua đề án trên với những dữ liệu thời tiết, khí hậu và những tác động của BĐKH giúp thành phố xác định những lĩnh vực, khu vực bị tác động của BĐKH; trên cơ sở đó hoạch định chính sách, định hướng phát triển phù hợp; đáp ứng những yêu cầu, mục tiêu Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố đến năm 2030, tầm nhìn 2045 đề ra; đồng thời lựa chọn ngành, nghề phù hợp mục tiêu tăng trưởng xanh.
Hy vọng đề án được triển khai là cơ sở để thành phố có chính sách phù hợp, không chỉ hạn chế những thiệt hại mà còn chủ động nắm bắt, thích ứng linh hoạt, hiệu quả từ những thay đổi của thời tiết, khí hậu cực đoan.
Bảo Châu
979 chữ
