Trang bị bảo hiểm cháy, nổ đối với hàng hóa tại các chợ: Tháo gỡ vướng mắc, tìm tiếng nói chung

“Khó bán, khó mua”

Gần 1 tuần sau vụ cháy chợ Tam Bạc, các tiểu thương ở đây vẫn chưa hết bàng hoàng, nhìn cả gia sản bị thiêu rụi, ai cũng ước “giá như” trước đó tham gia BHCN cho hàng hóa thì “vớt vát” được phần nào. Đến giờ, nhiều tiểu thương ở các chợ khác vẫn “râm ran” câu chuyện cháy chợ Tam Bạc, trước nữa là cháy chợ Núi Đèo (huyện Thủy Nguyên) vào tháng 10-2021 và những hậu quả để lại. Nhưng khi nhắc đến việc mua BHCN cho hàng hóa để đề phòng khi bất trắc thì ai cũng ngán ngẩm lắc đầu. Chị Phạm Thị Yến, tiểu thương chợ An Dương cho biết: “Tôi kinh doanh mặt hàng quần áo tại chợ nhiều năm nay, biết đây là mặt hàng dễ cháy khi xảy ra hỏa hoạn nên cũng tính mua BHCN cho hàng hóa để đề phòng, nhỡ xui rủi xảy ra còn có khoản phí bồi thường làm vốn kinh doanh tiếp. Mặc dù có nhu cầu mua nhưng các công ty bảo hiểm thì lại không bán vì lý do không bảo đảm các điều kiện theo quy định”. Tuy nhiên, những người có tâm lý “lo xa” như chị Yến rất ít, phần lớn tiểu thương vẫn chưa thực sự quan tâm, còn thờ ơ với việc mua BHCN cho hàng hóa.

Hiện có hai loại BHCN, là BHCN bắt buộc và BHCN tự nguyện. Trong đó, Ban quản lý các chợ có trách nhiệm mua BHCN bắt buộc đối với phần khung kết cấu của chợ. Còn đối với BHCN tự nguyện, Ban quản lý chợ có thể mua bảo hiểm đối với tài sản trong chợ thuộc quyền quản lý và tiểu thương mua bảo hiểm đối với hàng hóa thuộc sở hữu của mình. Thực tế cho thấy, phần lớn các Ban quản lý chợ cũng mới dừng ở việc mua BHCN bắt buộc.

Qua tìm hiểu, không chỉ người mua thờ ơ mà người bán cũng kém nhiệt tình. Theo chị Lê Thị Dịu, nhân viên Công ty Bảo Việt Hải Phòng, sở dĩ doanh nghiệp bảo hiểm chưa “mặn mà” với việc bán BHCN tự nguyện cho các tiểu thương do nhiều nguyên nhân. Một trong những yêu cầu đầu tiên để mua sản phẩm BHCN là bản thân các chợ phải bảo đảm các điều kiện về an toàn cháy nổ, có giấy chứng nhận của cơ quan phòng cháy, chữa cháy. Nhưng qua khảo sát, thẩm định của Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ thì phần lớn các chợ đều không đáp ứng được yêu cầu này. Hơn nữa, khi tham gia BHCN, tiểu thương phải có hệ thống sổ sách kế toán theo dõi từng danh mục mặt hàng cùng lượng hàng hóa xuất, nhập rõ ràng theo ngày, tháng để làm căn cứ tính giá trị mua bảo hiểm. Những giấy tờ này sẽ là căn cứ để nếu xảy ra sự cố gây tổn thất, doanh nghiệp bảo hiểm có đủ cơ sở để giám định, xác định mức độ thiệt hại. Tuy nhiên, hầu hết tiểu thương đều không đáp ứng được yêu cầu về chứng từ, sổ sách nhập, xuất hàng, do đều là hộ kinh doanh cá thể nên chưa quan tâm đến tạo lập, lưu trữ các giấy tờ trên. Nếu chợ không bảo đảm các điều kiện trên thì doanh nghiệp có quyền từ chối bán bảo hiểm.

Phối hợp hoàn thiện tiêu chí an toàn, đáp ứng điều kiện bảo hiểm

Qua khảo sát, thống kê, trên địa bàn thành phố hiện có 176 chợ nhưng số Ban quản lý chợ và tiểu thương mua BHCN cho hàng hóa rất ít. Mới đây, Đoàn kiểm tra liên ngành thành phố kiểm tra tại hai chợ lớn là chợ Tam Bạc và chợ Ga. Tại chợ Ga, qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện Ban quản lý chợ chưa mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc theo quy định. Cộng với các sai phạm khác về an toàn phòng cháy, chữa cháy, UBND thành phố ban hành quyết định xử phạt hành chính Ban quản lý chợ hơn 183 triệu đồng và yêu cầu thực hiện các biện pháp khắc phục. Đối với chợ Tam Bạc, Ban quản lý chợ mới chỉ dừng ở việc mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc đối với phần xây dựng khung chợ. Còn bảo hiểm tự nguyện đối với tài sản của Ban quản lý chợ và hàng hóa của tiểu thương thì cả Ban quản lý, chủ các hộ kinh doanh đều chưa tham gia. Trong khi đây là chợ đầu mối, có tiểu thương thuê tới 4-5 quầy, kho chứa hàng trị giá lên tới vài tỷ đồng.

Đại tá Hoàng Văn Bình, Trưởng Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH) Công an thành phố cho biết, việc thẩm định các điều kiện an toàn về PCCC đối với các chợ truyền thống gặp không ít khó khăn do cơ sở hạ tầng xuống cấp, trang thiết bị PCCC thiếu, yếu. Trong quá trình kiểm tra, có chợ chưa chấp hành nghiêm một số quy định về an toàn PCCC, nhưng lực lượng chức năng không thể đình chỉ hoạt động vì ảnh hưởng đến thu nhập, cuộc sống của hàng trăm tiểu thương. Rồi ngay cả khi Ban quản lý chợ, tiểu thương có ý thức trong việc liên hệ các đơn vị, công ty kinh doanh bảo hiểm để tham gia bảo hiểm cháy nổ bắt buộc và tự nguyện, thì các công ty thường đưa ra nhiều lý do để từ chối do lo ngại rủi ro cao vì các điều kiện an toàn PCCC chưa thực sự bảo đảm như các siêu thị, trung tâm thương mại.

Trước trực trạng còn nhiều bất cập về công tác PCCC tại các chợ nói chung và các doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm chưa mặn mà cung cấp sản phẩm BHCN cho các chợ, tiểu thương nói riêng, Thiếu tướng Vũ Thanh Chương, Giám đốc Công an thành phố cho biết: Hiện nay, toàn thành phố có 9 chợ được UBND thành phố công nhận là Chợ kiểu mẫu đạt chuẩn về phòng cháy, chữa cháy (đạt 20/20 tiêu chí an toàn về PCCC). Các chợ còn lại đạt từ 15 đến 18 trên tổng số 20 tiêu chí. Thời gian tới, Công an thành phố phối hợp các cấp chính quyền địa phương nơi có chợ truyền thống hoạt động tăng cường kiểm tra, hướng dẫn các chợ thực hiện nghiêm các quy định an toàn về phòng cháy, chữa cháy. Trong đó, chú trọng việc trang bị các phương tiện, dụng cụ chữa cháy phù hợp, áp dụng các biện pháp ngăn cháy, chống cháy lan, chống tụ khói hiệu quả, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác triển khai chữa cháy, CNCH khi có sự cố cháy, nổ xảy ra. Nhất là hướng dẫn các chợ trong việc bố trí, sắp xếp các dãy hàng hóa bảo đảm khoảng cách ngăn cháy, chống cháy lan, sắp xếp xen kẽ các dãy hàng dễ cháy với dãy hàng khó cháy, không cháy. Đồng thời, yêu cầu các hộ kinh doanh chấp hành nghiêm các quy định về an toàn phòng, chống cháy nổ, cũng như việc lưu trữ hóa đơn, chứng từ liên quan. Trên cơ sở đó, các Ban quản lý chợ mời các đơn vị bảo hiểm đến tuyên truyền, vận động, khảo sát, đánh giá để bán BHCN cho các tiểu thương, góp phần bảo vệ, giảm thiểu thiệt hại về tài sản nếu xảy ra sự cố cháy, nổ./.