Trang bị kỹ năng làm “công dân số”

Người dân tìm hiểu các giải pháp công nghệ tại Ngày hội Chuyển đổi số quận Dương Kinh. Ảnh: Phan Tuấn

Thách thức từ môi trường số

Cuối tháng 2-2023, khi thực hiện thủ tục đề nghị cấp đăng ký biển số xe mô tô trên Cổng dịch vụ công trực tuyến quốc gia, chị Vũ Thị Nhung, ở tổ dân phố số 14, phường Đằng Hải (quận Hải An) “đánh vật” nhiều lần mà không thể hoàn tất nội dung kê khai. Qua tìm hiểu, chị được biết nguyên nhân do số điện thoại cá nhân của mình không phải thuê bao chính chủ. Nhờ sự hỗ trợ của nhân viên mạng di động và Công an quận Hải An, chị Nhung hoàn thành kê khai đăng ký thông tin đề nghị cấp đăng ký biển số xe mô tô. Chị Nhung bày tỏ: Trước đây, để thực hiện đăng ký cấp biển số xe, công dân tới Công an địa phương nơi cư trú để được hướng dẫn, thì nay có thể thực hiện các bước khai báo thông tin qua Cổng dịch công trực tuyến quốc gia. Mặc dù tiện lợi hơn, nhưng các thao tác trong quá trình khai báo, thực hiện thủ tục đòi hỏi người dân có kỹ năng tương tác cũng như tìm kiếm thông tin hỗ trợ, tư vấn trên môi trường số. Nếu không chủ động cập nhật kiến thức, ai cũng có thể trở nên lạc hậu và khó theo kịp thời đại.

Theo báo cáo của Sở Thông tin và Truyền thông tại Diễn đàn chuyển đổi số Hải Phòng tổ chức tháng 12-2023, đến nay, 100% số dịch vụ công trực tuyến tại Hải Phòng (hơn 1,7 nghìn dịch vụ) đạt mức 4. Thành phố xây dựng 9 bộ cơ sở dữ liệu của 9 ngành, lĩnh vực, trong đó cơ sở dữ liệu đất đai đạt hơn 50% yêu cầu và bắt đầu đưa vào khai thác, sử dụng. Trong lĩnh vực giáo dục, hơn 800 cơ sở giáo dục hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu giáo dục, học bạ điện tử, sổ điểm điện tử được triển khai toàn diện. Trong lĩnh vực y tế, 100% số bệnh viện triển khai phần mềm quản lý và liên thông dữ liệu với ngành Bảo hiểm xã hội. Trong lĩnh vực quản lý dân cư, hơn 2,6 triệu dữ liệu hộ tịch hoàn thành (đạt 90% so với yêu cầu). Lĩnh vực thương mại điện tử, giao thông… đều đạt được những kết quả tích cực trong xây dựng dữ liệu và kết nối số. Những con số trên cho thấy, ngày càng nhiều giao dịch, thủ tục trước đây thực hiện trực tiếp, nay được chuyển dần sang thao tác trên môi trường số, mở rộng ra nhiều lĩnh vực khác nhau đòi hỏi người dân cần cập nhật các kiến thức, kỹ năng để bắt nhịp.

Trong khi theo thống kê từ Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an), tình trạng lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên môi trường số diễn biến phức tạp. Tổng số tiền người dân bị các đối tượng tội phạm lừa đảo chiếm đoạt qua mạng năm 2023 là khoảng 10 nghìn tỷ đồng, tăng 1,5 lần so với năm 2022. Trên trang fanpage của ngành, Công an thành phố Hải Phòng thường xuyên phát đi những thông tin về các thủ đoạn lừa đảo của tội phạm trên không gian mạng để cảnh báo người dân.

Sẵn sàng hội nhập thế giới số

Theo PGS.TS Lê Đắc Nhường, Trưởng Khoa Công nghệ thông tin (Trường đại học Hải Phòng), “Công dân số” là người dân được trang bị đủ năng lực số để sống trong môi trường số hóa toàn diện. Nói cách khác, công dân số phải có đủ năng lực sử dụng internet để tiếp cận thông tin, tri thức, khai thác, sử dụng một cách hiệu quả phục vụ cuộc sống, học tập, làm việc và giải trí. Vì thế, ngoài thành thao sử dụng máy tính, thiết bị thông tin, người dân cần được trang bị kỹ năng bảo vệ bản thân và thiết bị của mình khỏi các mối đe dọa từ môi trường mạng.

Thực hiện đề án 06/CP của Chính phủ và Nghị quyết số 03 của Ban Thường vụ Thành ủy về chuyển đổi số, thành phố thành lập hơn 2,4 nghìn tổ công nghệ số cộng đồng để hỗ trợ người dân thực hiện các thủ tục hành chính thông qua Cổng dịch vụ công trực tuyến, kỹ năng thanh toán không dùng tiền mặt, mua bán trên các sàn thương mại điện tử.

Còn theo Phó giám đốc Trung tâm Thông tin - Truyền thông (Sở Thông tin và Truyền thông) Nguyễn Đông Huy, thực hiện chỉ đạo của UBND thành phố và Sở Thông tin và Truyền thông, đơn vị được giao vận hành hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của thành phố (hợp nhất Cổng dịch vụ công thành phố và hệ thống “một cửa điện tử” thành phố), tạo thuận lợi để người dân, doanh nghiệp khi thực hiện các thủ tục hành chính công và quá trình tiếp nhận, giải quyết, trả kết quả các thủ tục hành chính.

Cùng với đó, các ngành chức năng tổ chức nhiều các diễn đàn, tập huấn và sử dụng các nền tảng mạng xã hội (Zalo, Facebook…) chia sẻ thông tin, trang bị kỹ năng phòng tránh tội phạm lừa đảo trên không gian mạng. Tháng 12-2023, UBND thành phố ban hành kế hoạch số 319/KH-UBND triển khai “Chiến dịch tuyên truyền đấu tranh phòng, chống hoạt động tội phạm trên không gian mạng”, nhằm huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, các ngành, các cấp, tổ chức, doanh nghiệp và người dân trong việc đấu tranh, đẩy lùi các hoạt động tội phạm sử dụng công nghệ cao. Qua đó, góp phần trang bị thêm kiến thức kỹ năng hỗ trợ người dân thành phố trên hành trình trở thành “công dân số”./.