Tăng cường quản lý Nhà nước về hoạt động mỹ thuật
Hướng tới nền mỹ thuật hội nhập khu vực và thế giới
Qua 10 năm thực hiện Nghị định 113/2013/NĐ-CP ngày 2-10-2013 của Chính phủ (Nghị định 113/NĐ-CP), công tác quản lý Nhà nước về hoạt động mỹ thuật trên địa bàn thành phố đi vào nền nếp, tạo môi trường thuận lợi phát triển mỹ thuật Hải Phòng, góp phần quan trọng xây dựng đời sống tinh thần và môi trường thẩm mỹ của Nhân dân. Tuy vậy, công tác quản lý Nhà nước về hoạt động mỹ thuật còn những hạn chế cần tháo gỡ để đáp ứng yêu cầu xây dựng văn hóa và con người Việt Nam trong thời kỳ mới…
Tạo hành lang pháp lý phát triển mỹ thuật
Theo Trưởng phòng Quản lý Văn hóa Nguyễn Thị Hòa, để quản lý tốt các hoạt động mỹ thuật trên địa bàn thành phố, thời gian qua, Sở Văn hoá và Thể thao phối hợp với Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật thành phố và UBND các quận, huyện tổ chức tuyên truyền, quán triệt và triển khai thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả Nghị định 113/NĐ-CP và các thông tư hướng dẫn của Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch về quản lý hoạt động mỹ thuật; định mức kinh tế kỹ thuật phần mỹ thuật trong xây dựng tượng đài tranh hoành tráng... Đến nay, thành phố chưa quy hoạch tượng đài, tranh hoành tráng nhưng các trường hợp cần xây dựng tượng đài, tranh hoành tráng đều được chủ đầu tư làm hồ sơ đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hoặc UBND thành phố xem xét chấp thuận làm cơ sở thực hiện đầu tư xây dựng. Sở Văn hóa và Thể thao phối hợp với Sở Nội vụ tham mưu UBND thành phố công tác quản lý Nhà nước đối với Hội Mỹ thuật Hải Phòng thuộc Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật thành phố. Để tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân, Sở Văn hóa và Thể thao đề nghị và được UBND thành phố ủy quyền để Sở thực hiện các thủ tục hành chính như: Cấp giấy phép triển lãm mỹ thuật và nhiếp ảnh; cấp giấy phép xây dựng (phần mỹ thuật) công trình mỹ thuật ngoài trời, tượng đài... Qua đó, công tác quản lý Nhà nước về hoạt động mỹ thuật ngày càng đi vào nền nếp, tạo hành lang pháp lý thông thoáng, góp phần thúc đẩy mỹ thuật thành phố ngày càng phát triển.
Hằng năm, Triển lãm “Nắng xuân” do Sở Văn hóa và Thể thao tham mưu thành phố tổ chức thu hút được sự hưởng ứng nhiệt tình của các họa sĩ trên mọi miền Tổ quốc và dần trở thành thương hiệu của mỹ thuật Hải Phòng. Thành phố tổ chức 22 cuộc triển lãm mỹ thuật toàn quốc, khu vực sông Hồng, triển lãm nhóm không chỉ trên địa bàn Hải Phòng, mà còn tại các thành phố lớn khác như: Hà Nội, TP Hồ Chí Minh; tổ chức triển lãm mỹ thuật giao lưu với các họa sĩ đến từ các tỉnh Ulsan, Quangju (Hàn Quốc) tại Hải Phòng và cũng tham gia triển lãm mỹ thuật Hải Phòng - Ulsan tại Hàn Quốc, Triển lãm tranh, đồ họa “Cafe - phi lý trí” của họa sĩ Cộng hòa Sec… Sự hội nhập nền mỹ thuật khu vực và thế giới không chỉ khẳng định “tầm vóc” của mỹ thuật Hải Phòng, mà còn là điều kiện, động lực để các họa sĩ theo đuổi con đường hội họa chuyên nghiệp…
Bên cạnh đó, Sở cũng xin ý kiến và nhận được tham vấn của Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm, Vụ Pháp chế Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch và các cơ quan chuyên môn của thành phố trong quản lý trưng bày tượng, biểu tượng và công trình mỹ thuật ngoài trời, điển hình như việc trưng bày tượng 12 con giáp tại Hòn Dáu năm 2018…
Thông thoáng nhưng không “bỏ ngỏ”
Bên cạnh những thành tựu, công tác quản lý Nhà nước về mỹ thuật còn hạn chế. Tại các địa phương hiện nay, các công trình mỹ thuật ngoài trời mang tính chất đặc thù như điêu khắc, hội họa, trang trí mỹ thuật… đặt tại các địa điểm công cộng do tư nhân quản lý được xây dựng tự phát, không có sự kiểm soát nội dung của cơ quan quản lý văn hóa tại địa phương. Lý do là trong văn bản quản lý Nhà nước về hoạt động mỹ thuật chưa có quy định cụ thể về lĩnh vực này nhằm giúp địa phương có hành lang pháp lý để quản lý, kiểm soát nội dung các công trình mỹ thuật đặc thù trước khi công bố đến với công chúng. Nhiều chuyên gia, nhà quản lý cũng cho rằng, hiện nay, nhiều vấn đề trong thực tiễn hoạt động mỹ thuật phát sinh nhưng chưa quy định hoặc chưa cụ thể. Cụ thể, hiện nay, việc ứng dụng các sản phẩm mỹ thuật trong đời sống đã phát triển cả về chất và lượng nhưng quy định về tác phẩm mỹ thuật tại Nghị định 113/NĐ-CP chưa bao quát nội dung mỹ thuật ứng dụng. Hoạt động giám định tác phẩm mỹ thuật còn nhiều hạn chế. Giám định tác phẩm mỹ thuật ở Việt Nam vẫn là lĩnh vực mới, thiếu kinh nghiệm và máy móc trang thiết bị kỹ thuật hỗ trợ nên gặp khó khăn trong thực hiện. Tình trạng vi phạm quyền tác giả đối với tác phẩm mỹ thuật, tranh sao chép không đúng quy định, tranh mạo danh, tranh nhái xuất hiện ngày càng nhiều làm ảnh hưởng lòng tin đối với thị trường mỹ thuật và gây bức xúc cho tác giả nhưng chưa có biện pháp xử lý kịp thời, hiệu quả. Trong khi đó, đội ngũ cán bộ quản lý Nhà nước về mỹ thuật còn thiếu và kiêm nhiệm nhiều công việc. Việc phân bổ kinh phí cho hoạt động mỹ thuật và triển lãm mỹ thuật còn rất hạn chế so với nhu cầu và ít được quan tâm như các lĩnh vực nghệ thuật khác. Hoạt động mỹ thuật gặp nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, thiếu nhà triển lãm để tổ chức các sự kiện mỹ thuật; thiếu ứng dụng khoa học công nghệ hiện đại vào trưng bày, triển lãm để nâng cao hiệu quả, tạo sự mới mẻ, đáp ứng xu hướng của quốc tế…
Tại hội nghị tập huấn công tác quản lý Nhà nước về mỹ thuật, nhiếp ảnh và triển lãm mới đây, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông thông tin, Bộ sẽ đánh giá tình hình quản lý Nhà nước ở trung ương và địa phương, công tác phát triển sự nghiệp về mỹ thuật, nhiếp ảnh và triển lãm; qua đó trao đổi, thảo luận, giải đáp những vướng mắc trong quá trình thực thi, tìm ra nguyên nhân của từng bất cập trong quản lý để sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp quy phù hợp với thực tế.
HẢI HẬU
Hoạt động triển lãm Mỹ thuật ngày càng thu hút công chúng thưởng thức. Ảnh: Đỗ Hiền
Công tác quản lý công trình mỹ thuật ngoài trời cần được tăng cường
Tranh của họa sĩ Hải Phòng đang vươn ra thế giới. Trong ảnh: Tranh của họa sĩ Đặng Tiến sau trại sáng tác tại Mông Cổ. Ảnh: Đỗ Hiền
Hải Hậu
