“Sạn” trong phim:
Sai một ly, đi một dặm
Điện ảnh nước nhà vẫn không ngừng phát triển. Tuy nhiên, có một thực tế khiến nhiều người xem còn lấn cấn và bức xúc, đó là nhiều tác phẩm thể hiện nội dung, chi tiết không đúng trong hiện thực đời sống, làm ảnh hưởng đến hình ảnh của ngành, nghề.
Đạo diễn Bùi Quốc Việt cho biết: Ngày nay, khán giả có quá nhiều lựa chọn giải trí đa dạng, đây cũng là thách thức với những người làm phim. Đòi hỏi những người làm phim luôn phải cập nhật xu hướng thế giới và khán giả, đổi mới không ngừng trong nội dung. Góc nhìn của những người làm nghề và góc nhìn mong muốn của khán giả không phải lúc nào cũng đồng nhất với nhau. Đó chính là thách thức lớn với những người làm nghề trong việc dung hòa giữa cái khán giả muốn và cái những người làm phim cần.
Nhưng thực tế, nhiều tác phẩm điện ảnh dù được kỳ vọng nhưng lại gây thất vọng bởi sự non tay, cẩu thả của những người làm nghề trong việc thể hiện một số chi tiết được đánh giá là cao trào, nút thắt của tác phẩm. Xem phim Việt, nhiều khán giả kỹ tính lẫn giới chuyên môn, ngành nghề không ít lần nhận thấy rất nhiều “sạn” từ bé đến lớn. Phim truyền hình “Trạm cứu hộ trái tim” (đạo diễn Vũ Trường Khoa) đến với khán giả từ tháng 3-2024, đang dần đến hồi kết. Phim quy tụ dàn diễn viên: Hồng Diễm, Quang Sự, Lương Thu Trang, Trương Thanh Long, Thúy Diễm, Vũ Tuấn Việt… Nội dung phim xoay quanh Ngân Hà (Hồng Diễm đóng)- chủ trì của chương trình phát thanh tên “Trạm cứu hộ trái tim”. Đây là nơi gặp gỡ giữa những trái tim tổn thương, cần được sẻ chia.
“Trạm cứu hộ trái tim” ban đầu được kỳ vọng sẽ là “bom tấn” truyền hình, tạo sự bùng nổ trong khán giả, mang tính chữa lành. Tuy nhiên, phim liên tục thành tâm điểm chỉ trích từ khán giả bởi việc xây dựng nhân vật phi lý, tình tiết ngô nghê, cố tình bi kịch hóa dẫn đến ức chế cho người xem. Đỉnh điểm, trong tập phát sóng gần đây nhất, phim khiến nhiều người bức xúc khi nhân vật Nghĩa (Quang Sự đóng) nghi ngờ bé Gôn không phải con mình, đã nhờ bà Xinh kiểm tra ADN của Gôn. Bà Xinh về nhà trộm cắt tóc Gôn khi cậu bé ngủ để mang đi kiểm tra trong khi ai cũng biết muốn kiểm tra ADN thì phải nhổ chân (gốc) tóc mới cho kết quả chính xác. Đây được đánh giá là một tình tiết cẩu thả, thậm chí là xem thường kiến thức của khán giả, làm sai lệch hẳn về khoa học ngành y.
Cũng nhận được sự chú ý của người xem là bộ phim “Lỡ hẹn với ngày xanh” gần đây, với nhiều điểm vô lý, không sát thực tế liên quan tới nghề nghiệp của nhân vật chính- Duyên (Lê Bống). Duyên là một kỹ sư, trong phim, Duyên không nhận tiền tạm ứng công trình sau khi đã tư vấn, chốt phương án thiết kế cho khách hàng bị giới kiến trúc sưa đánh giá là không thực tế, vì điều này có thể dẫn đến trường hợp khách lấy mất bản thiết kế của kiến trúc sư.
Trước đó không lâu, bộ phim “Biệt dược đen” cũng từng bị phàn nàn khi xây dựng hình tượng cảnh sát, nhưng lại thương xót, có ý định bao che, không báo cáo về manh mối mới về thủ phạm qua hình ảnh của diễn viên Lương Thanh. Phim “Hành trình công lý” có sự tham gia của Việt Anh, Hồng Diễm cũng mắc lỗi tương tự khi xây dựng nhân vật luật sư (diễn viên Hồng Diễm) “phản bội” thân chủ trong vụ tranh chấp tài sản thừa kế chỉ vì thương cảm cho em gái thân chủ. Nguyên tắc của các luật sư là phải bảo vệ quyền và lợi ích của thân chủ chứ không bao giờ “phản bội” như cách phim “Hành trình công lý” đã đề cập.
Dù là một bộ phim tạo được sức hút, nhưng “Cây táo nở hoa” (làm lại từ kịch bản nước ngoài) cũng nhận phản ứng trái chiều từ khán giả. Bộ phim đã xây dựng kịch bản quá bi kịch. Trong đó, hình tượng người mẹ được khắc họa quá xấu xa, độc ác với các con của mình. Đó là nhân vật bà Ích – mẹ của Ngà, đã bày cho Ngà cách kiếm tiền bằng cách đẩy con trai ra đường trước đầu ôtô nhằm ăn vạ, đòi tiền bồi thường của chủ xe. Cách xây dựng hình ảnh nhân vật người mẹ như vậy trong phim trên thiếu tính nhân văn, cũng đi ngược lại đạo lý và văn hóa của người Việt.
Ngoài ra, trong những tập phim liên tiếp, phim “Lửa ấm” (đạo diễn Đào Duy Phúc), nhân vật Hoàng trong lúc vô tình cứu một người bệnh nữ có kết quả xét nghiệm máu nhiễm HIV. Nhà làm phim thể hiện nhân vật Hoàng có nguy cơ phơi nhiễm HIV khi tiếp xúc với máu bệnh nhân và phải cách ly hai ngày. Đây hoàn toàn là chi tiết sai lầm và phản khoa học, không đúng với ngành y. Bởi việc phơi nhiễm HIV chưa hẳn là bị nhiễm HIV ngay được, và việc phơi nhiễm không phải cách ly.
Nhà biên kịch Lương Kim Liên chia sẻ: Viết về nghề gì cũng cần tư vấn của người có chuyên môn, biên kịch nên tự tìm hiểu thực tế để viết cho chuẩn xác. Quan trọng nhất ở phim là tìm ra được triết lý của công việc đó nếu làm phim về ngành nghề. Muốn phim hay thì cần sự dấn thân thực sự, phải hiểu nghề đó đến 200% và phải kể được những câu chuyện lồng ghép. Câu chuyện này vừa phải đúng với thực tế ngành nghề, vừa không thể làm qua loa.
Nhiều khán giả cho rằng, điện ảnh Việt đã, đang không ngừng phát triển với nhiều tác phẩm chất lượng, giàu tính nghệ thuật cao, đề tài cũng đa dạng và phong phú. Song cạnh đó cũng có không ít tác phẩm làm người xem bức xúc, người trong các ngành nghề bị tổn thương khi có những chi tiết, nội dung “sạn” kể trên. Dù chịu sự cạnh tranh của nhiều loại hình giải trí khác để giành thị phần người xem, song khán giả luôn mong muốn các nhà làm phim cần phải chú trọng, đầu tư nhiều hơn nữa cho kịch bản, tránh những lỗ hổng- nhất là những vấn đề mang tính chuyên môn, kiến thức cơ bản- để thuyết phục người xem. Bởi việc để lại “sạn” ở những tình tiết, hình ảnh trên phim một mặt coi thường kiến thức khán giả, vừa bôi đen tính chất, sự đặc thù nghề nghiệp trong một số ngành nghề ngoài đời thực.
Quỳnh Chi
