Tranh chấp di sản thừa kế tại xã An Trường - Giải quyết theo trình tự giám đốc thẩm

Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng nhận được đơn của ông Phạm Đức Bộ và các bà: Phạm Thị Út, Phạm Thị My, ở xã An Trường (Hải Phòng) phản ánh về bản án của Tòa án nhân dân 2 cấp.

Theo đơn thư trình bày: Các cụ Phạm Đức Lùng và Trần Thị Vẹn có 6 người con chung, gồm các ông: Phạm Đức Tiến, Phạm Đức Bộ và các bà: Phạm Thị Đợi, Phạm Thị Úy, Phạm Thị Mỵ, Phạm Thị Chuẩn. Cụ Lùng mất năm 2000, cụ Vẹn mất năm 2020 không để lại di chúc phân chia tài sản chung là thửa đất ở và vườn rộng hơn 900 m² tại thôn Đồng Xuân 1, xã Trường Thọ (huyện An Lão trước đây) nay là thôn Đồng Xuân 1, xã An Trường. Ông Bộ và bà Chuẩn (người khuyết tật) sống cùng bố mẹ.

Khi còn sống cụ Lùng tuyên bố bằng miệng cho ông Bộ ½ diện tích đất nêu trên, ½ diện tích còn lại để cho cụ Vẹn. Đến năm 2004, với sự cho phép của cụ Vẹn, ông Bộ thực hiện các thủ tục và được UBND huyện An Lão (trước đây) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên diện tích 996 m² (gồm 200 m² đất ở, 796 m² đất vườn) có nguồn gốc là tài sản của 2 cụ Lùng và cụ Vẹn và hơn 50 m² đất do ông Bộ bỏ tiền mua thêm của hộ hàng xóm liền kề. Năm 2019, ông Phạm Đức Tiến yêu cầu vợ chồng ông Bộ trả lại ½ diện tích thửa đất trên cho cụ Vẹn. Vợ chồng ông Bộ nhất trí.

Tuy nhiên, sau khi chuyển nhượng ông Bộ phát hiện tên người nhận chuyển nhượng đất trên hợp đồng là vợ chồng ông Tiến, không phải cụ Vẹn nên gửi đơn đến các cơ quan chức năng đề nghị dừng việc sang tên, tách bìa cho vợ chồng ông Tiến.

Quá trình tranh chấp đất, ông Tiến bỏ một phần tiền xây dựng nhà cho cụ Vẹn và bà Chuẩn ở trên diện tích đất tranh chấp. Do các bên không thống nhất được nên năm 2022 vợ chồng ông Tiến khởi kiện vụ án ra Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng, yêu cầu chia di sản thừa kế do cụ Lùng, cụ Vẹn để lại với toàn bộ diện tích 996 m².

Ngày 30/1/2024, tại phiên tòa sơ thẩm, Hội đồng xét xử của Tòa án nhân dân thành phố tuyên ½ diện tích đất 996 m² nói trên thuộc quyền quản lý, sử dụng của ông Bộ (như di chúc bằng miệng của cụ Lùng và được cả gia đình nhất trí). ½ diện tích đất còn lại tách trả cho cụ Vẹn, các bên đều xác định vợ chồng ông Tiến bỏ ra một số tiền thực tế xây dựng nhà. Số tiền này, Hội đồng xét xử đánh giá tương đương giá trị bằng ½ diện tích đất tách trả cụ Vẹn nên xác định vợ chồng ông Tiến có quyền quản lý sử dụng ½ diện tích đó.

Bởi vậy, Hội đồng xét xử đánh giá chỉ còn lại hơn 213 m² đất là di sản để chia thừa kế theo pháp luật. 213 m² đất nói trên được chia thành 7 phần (mỗi phần rộng 30,5 m²) cho 6 người con và một phần tính cho ông Tiến, bà Chuẩn vì sống thực tế trên đất và có công gìn giữ, tôn tạo. Bà Đợi, bà Chuẩn tự nguyện cho ông Tiến suất thừa kế của mình.

Do đó, ông Tiến được hưởng 4 suất thừa kế (gồm suất của ông Tiến, bà Chuẩn, bà Đợi và suất cho công tôn tạo gìn giữ đất) tương đương 122 m² đất. Các ông Bộ, bà Mỵ, bà Út mỗi người 1 suất tương đương 30,5 m² được quy đổi thành tiền là 61 triệu đồng/suất thừa kế (định giá 2 triệu đồng/m²). Ông Tiến có trách nhiệm thanh toán số tiền theo suất thừa kế trên cho ông Bộ, bà Mỵ, bà Út để hưởng quyền quản lý toàn bộ 213 m² đất thừa kế.

Không nhất trí nội dung này, ông Bộ làm đơn kháng cáo tới Tòa án nhân dân cấp cao Hà Nội. Ngày 28/8/2024, Hội đồng xét xử Tòa án nhân dân cấp cao xét xử phúc thẩm vụ án, tuyên giữ nguyên quyết định của Bản án dân sự sơ thẩm.

Vẫn không nhất trí nội dung bản án phúc thẩm, ông Bộ tiếp tục có đơn gửi tới Tòa án nhân dân tối cao, đề nghị giám đốc thẩm vụ án, do Tòa án nhân dân 2 cấp đánh giá chưa khách quan, đầy đủ, toàn diện các tình tiết của vụ án.

Cụ thể, ông Bộ cho rằng bản thân mới là người tôn tạo, giữ gìn thửa đất trên bởi sống cùng các cụ và nuôi em gái là bà Chuẩn. Ông Tiến sống thực tế tại Bắc Kạn (trước đây) từ năm 1995 đến năm 2021 mới về ở xã Trường Thọ (cũ). Tòa án nhân dân 2 cấp dựa trên các văn bản thiếu chữ ký của bà Mỵ, bà Út để công nhận ½ diện tích đất của cụ Vẹn cho ông Tiến và chỉ chia thừa kế 213 m² đất còn lại là sai. Việc định giá 2 triệu đồng/m² là không phù hợp giá trị đất thực tế.

Trao đổi với phóng viên chiều 16/7, ông Tiến nêu quan điểm, tòa án đã xét xử, đề nghị các bên thực hiện theo đúng phán quyết của tòa án.

Ghi nhận của phóng viên tại địa phương chiều 15/7, thửa đất tranh chấp có nhà ở 1 tầng cùng các công trình phụ, vườn cây do vợ chồng ông Tiến quản lý và sử dụng. Chi cục Thi hành án dân sự huyện An Lão (trước đây) chưa thể thi hành án do các bên vẫn tiếp tục tranh chấp.

Trao đổi với phóng viên, chiều cùng ngày, Chủ tịch UBND xã An Trường Vũ Văn Tuyến cho biết, UBND xã ghi nhận phản ánh của phóng viên về vụ việc này. Thẩm quyền giám đốc thẩm vụ án thuộc TAND tối cao. Với trách nhiệm của chính quyền địa phương, UBND xã sẽ bám sát vụ việc, tăng cường tuyên truyền pháp luật, hòa giải tới các bên, bảo đảm giữ gìn trật tự trị an tại địa phương.

Để xem xét lại vụ án theo thủ tục giám đốc thẩm, ông Bộ và các bên liên quan cần đưa ra các văn bản, chứng cứ, chứng minh Tòa án nhân dân 2 cấp chưa xem xét đầy đủ, khách quan vụ việc. Địa phương tăng cường tuyên truyền để các bên hòa giải, giữ gìn tình cảm trong gia đình, không để xảy ra mất trật tự tại địa phương.