(HPĐT)- Trong nền mỹ thuật Việt Nam, tranh màu nước từng có thời gian dài “lép vế” trước sơn dầu, sơn mài. Nhưng hiện nay, màu nước là dòng tranh đang phát triển mạnh ở nước ta, khi có nhiều triển lãm quy mô, nhiều giải thưởng quốc tế cùng phong trào học vẽ tranh màu nước lan rộng.
Triển lãm “Tranh màu nước Phương Nam” tại Văn Miếu Quốc Tử Giám thu hút đông đảo người xem.
Màu nước có thể vẽ trực tiếp và vẽ nhanh ngoài trời, cho nên thường được dùng cho ghi chép hoặc ký họa, phác họa phục vụ sáng tác với chất liệu khác. Ngoài ra, tranh màu nước cũng khá phổ biến để minh họa cho sách văn học hoặc tài liệu nghiên cứu. Họa sĩ Hồ Hưng chia sẻ, trước đây các nhà sưu tập trong nước hầu như không chú ý đến tranh màu nước, các họa sĩ của dòng tranh này thường chỉ bán tranh cho khách nước ngoài. Sự kiện dành cho dòng tranh này cũng khá hiếm.
Tuy nhiên, thời gian gần đây, tranh màu nước Việt Nam có chỗ đứng hơn trong khu vực và trên thế giới, quy tụ được một cộng đồng đông đảo họa sĩ và người yêu tranh. Các họa sĩ Việt Nam tham gia nhiều triển lãm tại Canada, Italia, Thái Lan, Ấn Độ, Bồ Đào Nha, Indonesia... cũng như đoạt các giải thưởng, danh hiệu quốc tế. Có thể kể đến một số tên tuổi họa sĩ nổi bật của màu nước đương đại như: Bùi Duy Khánh, Nguyễn Ngọc Quân, Trương Văn Ngọc, Hồ Hưng, Bảo Huỳnh, Đoàn Quốc, Lương Bình, Văn Lâm, Quang Tiến...
Đầu năm nay, họa sĩ Nguyễn Toán với tác phẩm “Vô thường” giành giải thưởng cao nhất “Best of show” của cuộc thi màu nước quốc tế lần thứ 14 tổ chức tại Mỹ. Tác phẩm tranh màu nước của họa sĩ Việt Nam vượt qua gần 2 nghìn tác phẩm của hàng nghìn họa sĩ chuyên nghiệp từ nhiều quốc gia, trong đó có những “cường quốc” màu nước như Trung Quốc, Mỹ, Pháp… bởi sự nổi bật trong phương pháp nghệ thuật, xử lý chất liệu, yếu tố thiết kế và sáng tạo gây ấn tượng mạnh tới người xem.
Sự phát triển của tranh màu nước còn được thể hiện tại Văn Miếu Quốc Tử Giám (Hà Nội), nơi diễn ra triển lãm “Tranh màu nước Phương Nam”. Triển lãm do Hội Mỹ thuật Việt Nam tổ chức, đem tới công chúng nhiều tác phẩm màu nước đặc sắc của 19 họa sĩ trong Câu lạc bộ màu nước thành phố Hồ Chí Minh. Câu lạc bộ hình thành được 5 năm, giai đoạn đầu chỉ có vài họa sĩ khởi xướng, đến nay có hơn 100 hội viên, hằng năm tổ chức rất nhiều chuyến đi thực họa ở trong nước cũng như các nước Đông Nam Á. Điều đó phần nào cho thấy màu nước là dòng tranh đã, đang được nhiều người cầm cọ hướng đến.
Ngoài triển lãm kể trên, thời gian qua nhiều sự kiện tương tự được tổ chức, có sự tham gia của các họa sĩ nước ta. Có thể kể đến triển lãm quốc tế “Nghệ thuật và hòa bình” với sự tham gia của 60 họa sĩ từ 17 quốc gia, triển lãm “Màu nước quốc tế mùa thu” với 90 tác phẩm từ 42 quốc gia; triển lãm “Côn Đảo- di tích và danh thắng”, triển lãm “Hội ngộ sắc màu” quy tụ 20 họa sĩ Việt Nam trên cả nước và một số sống ở nước ngoài; triển lãm “Xuân” giới thiệu tranh màu nước của nhiều tác giả trẻ. Triển lãm “Ngày nắng” của họa sĩ Nguyễn Hồng Quân vừa qua giới thiệu 60 bức tranh màu nước vẽ thiên nhiên và con người miền Tây Nam Bộ mộc mạc, hiền hòa mà cũng đầy sức sống.
Họa sĩ Nguyễn Toán đánh giá, hiện tại tranh màu nước Việt Nam đang phát triển nở rộ, tham gia rất nhiều triển lãm trong nước và quốc tế, đưa màu nước ngang tầm với các chất liệu khác. Người có vai trò tiên phong hiện nay chính là họa sĩ Bùi Duy Khánh. Rất nhiều họa sĩ màu nước tài năng khác cũng đóng góp vào sự phát triển của màu nước, có thể kể đến Trương Văn Ngọc, Hồ Hưng, Đoàn Quốc, Bảo Huỳnh, Văn Lâm, Lương Bình... và rất nhiều họa sĩ khác.
Theo nhận định của họa sĩ Nguyễn Trung Tín, trước đây màu nước thường được mặc định để ký họa, ghi chép, nhất là trong chiến tranh. Tuy nhiên, sự phát triển thời gian qua của chất liệu này cho thấy bắt kịp xu thế mỹ thuật hiện đại. Nhiều tác phẩm kỳ công, khổ lớn ra đời với cách vẽ độc đáo cho thấy sự sáng tạo, tìm tòi học hỏi liên tục của các họa sĩ, xóa bỏ những “khuôn khổ” cũ kỹ của tranh màu nước.
Họa sĩ tranh màu nước nổi tiếng thế giới Atanur Dogan- người sáng lập Hiệp hội Tranh màu nước Quốc tế (IWS), sau hai lần tham gia triển lãm tranh màu nước quốc tế tại Việt Nam, đánh giá: “Việt Nam là một nước kiên cường, giàu văn hóa và tôi thấy nhiều họa sĩ màu nước Việt Nam được xếp hạng cao trên thế giới. Việt Nam có một số họa sĩ màu nước bậc thầy, có tài năng đáng nể nhưng lại ít được thế giới biết đến”.
Vì thế, những triển lãm về tranh màu nước quốc tế, triển lãm của các họa sĩ tại Việt Nam mở ra cơ hội cho họa sĩ Việt được giao lưu văn hóa, trao đổi, học hỏi kinh nghiệm với các họa sĩ màu nước. “Tôi tin rằng, các họa sĩ Việt Nam cũng có nhiều thứ để trao đổi với các nghệ sĩ trên thế giới, như bản sắc văn hóa, phong cách nghệ thuật, kinh nghiệm của mình và thế hệ trẻ sẽ học được nhiều điều từ những bậc thầy đó”, họa sĩ Atanur Dogan khẳng định./.
KHÔI NGUYÊN
