Làm ẩu, báo cáo hay
 |
Hệ thống xử lý nước thải của Công ty CP thép Việt Nhật. Ảnh: Duy Thính |
Từ đầu năm đến nay, người dân phường Quán Toan, quận Hồng Bàng, liên tục kiến nghị, phản ánh về việc Công ty CP thép Việt - Nhật xả khói đậm đặc, đặc biệt trong khoảng thời gian từ 3 đến 6 giờ sáng và từ 18 đến 21 giờ hằng ngày. Kết quả kiểm tra của Sở TNMT cho thấy, công ty này có đầy đủ các hồ sơ về môi trường theo quy định. Công ty mời đơn vị có đầy đủ chức năng quan trắc môi trường khí và bụi định kỳ. Kết quả quan trắc cho thấy các thông số đều đạt tiêu chuẩn cho phép. Tình trạng DN có kết quả QTMT định kỳ với các thông số môi trường nằm trong ngưỡng cho phép nhưng người dân vẫn kiến nghị vấn đề ô nhiễm môi trường, diễn ra từ nhiều năm nay. Từ năm 2015 đến nay, Sở Tài nguyên-Môi trường (TNMT) thực hiện việc phân loại cơ sở gây ô nhiễm môi trường dựa trên báo cáo QTMT định kỳ của DN. Qua 3 năm thực hiện, Phó giám đốc Sở TNMT Trần Văn Phương đánh giá: Kết quả QTMT do cơ sở tự thực hiện chưa thực sự bảo đảm tính khánh quan, do không có sự giám sát của cơ quan quản lý. Bởi vậy, việc phát hiện cơ sở gây ô nhiễm dựa trên báo cáo QTMT của DN đạt tỷ lệ thấp.
Theo Luật Bảo vệ môi trường, các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, định kỳ từ 3 đến 6 tháng/lần, phải thực hiện quan trắc nước thải, khí thải phát sinh, gửi báo cáo về Sở TNMT, phòng TNMT các quận, huyện. Các thông số quan trắc, thời gian và tần suất quan trắc được thực hiện như bản cam kết bảo vệ môi trường, đề án bảo vệ môi trường hoặc báo cáo đánh giá tác động môi trường của DN đã được cơ quan chức năng phê duyệt. Tuy nhiên, hiện còn không ít DN “phó mặc” việc QTMT cho công ty tư vấn hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ QTMT. Trong khi đó, năng lực chuyên môn của đơn vị tư vấn QTMT còn hạn chế. Hiện toàn thành phố mới có 3 đơn vị có dịch vụ QTMT, song cả 3 chưa đủ năng lực QTMT về khí thải. Điều này ảnh hưởng chất lượng báo cáo QTMT của DN.
Còn Sở TNMT chưa thực hiện việc giám sát công tác QTMT của DN thường xuyên và chặt chẽ. Theo Phó giám đốc Trung tâm QTMT (Sở TNMT) Đàm Văn Quỳnh: Bên cạnh thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường như quan trắc, giám sát, phòng chống ô nhiễm, Trung tâm QTMT (Sở TNMT) thực hiện các hoạt động tư vấn, dịch vụ cho các tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực quan trắc, phân tích môi trường. Nhưng có thực tế, DN “ngại” ký hợp đồng dịch vụ với trung tâm, thường chọn đơn vị làm dịch vụ tư nhân. Bởi ký kết hợp đồng với đơn vị làm dịch vụ QTMT, DN có thể tự thoả thuận, “làm đẹp” kết quả QTMT. Hiện nay, bình quân mỗi năm, Sở TNMT và Phòng TNMT các quận, huyện tiếp nhận và tổng hợp gần 3000 báo cáo QTMT định kỳ của DN, hầu hết các báo cáo đều do đơn vị tư vấn, công ty dịch vụ thực hiện.
Quy định cụ thể, giám sát khách quan
Để việc lập báo cáo chương trình quản lý và giám sát môi trường của các DN đúng quy định của pháp luật, Giám đốc Sở TNMT Phạm Quốc Ka đề xuất giải pháp: Để giám sát chất lượng QTMT của DN, Sở TNMT yêu cầu các DN tối thiểu 1 lần/năm có kết quả QTMT do Trung tâm QTMT của Sở TNMT thực hiện, để có sự đánh giá khách quan việc tuân thủ các quy định xử lý chất thải phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh của DN.
Như trường hợp Công ty CP Thép Việt Nhật, Sở TNMT yêu cầu công ty chỉ được sử dụng phế liệu có lượng tạp chất dưới 0,3%; áp dụng ngay biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường để tránh phát tán khí bụi ra môi trường chung quanh và trong quá trình hoạt động sản xuất. Ký hợp đồng với Trung tâm QTMT (Sở TNMT) trước ngày 15-10-2017 để thực hiện quan trắc chất lượng khí thải lò luyện, khí thải cán lò, chất lượng không khí chung quanh tại vùng cuối hướng gió và gửi báo cáo kết quả về Sở TNMT để xử lý.
Về lâu dài, Sở TNMT cần có quy định về giám sát các công ty, DN thực hiện lấy mẫu quan trắc từ quá trình lấy mẫu, địa điểm và thời gian lấy mẫu. Phối hợp các đoàn thể, chính quyền cơ sở giám sát việc tuân thủ các quy định bảo vệ môi trường của DN. Sở TNMT nhân rộng hơn nữa số DN đầu tư lắp đặt hệ thống quan trắc tự động, truyền tải số liệu về Trung tâm tích hợp Sở TNMT, để theo dõi, giám sát thường xuyên hoạt động xả thải của DN. Điều quan trọng hơn là DN tuân thủ quy định pháp luật về môi trường, nghiêm túc thực hiện việc lập báo cáo chương trình quản lý và giám sát môi trường trong quá trình sản xuất, kinh doanh. Chỉ khi có kết quả QTMT chính xác, các cơ quan chuyên môn mới có thể tư vấn, hỗ trợ DN đưa ra các biện pháp để đưa nồng độ có nguy cơ ô nhiễm xuống mức an toàn, bảo đảm sản xuất bền vững, hạn chế tác hại đến môi trường, cuộc sống cộng đồng.
Nguyên Mai
