(HPĐT)- Tôi biết hoạ sĩ Nguyễn Đăng Phú từ đầu những năm 2000. Tranh minh hoạ của ông rất dễ nhận ra. Những đường nét mềm mại tròn trĩnh hoàn chỉnh, những mảng màu tinh tế, những vạt áo hay cánh tay, mái tóc, ánh mắt, khuôn miệng… của nhân vật vừa sống động vừa có cái gì đấy huyền hoặc kỳ ảo, hư hư thực thực. Vẽ minh hoạ mỗi người một phong cách, một lối tư duy. Có người vẽ theo tinh thần tác phẩm, tác phẩm nói đến điều gì thì minh hoạ diễn đạt điều đó. Có người chỉ lấy tác phẩm văn học làm cái cớ, làm cảm hứng để vẽ. Có người dung hoà giữa hai yếu tố trên... Phong cách minh hoạ của hoạ sĩ Nguyễn Đăng Phú có lẽ nằm ở cách thứ 3. Vừa như nhân vật văn học đấy, lại cũng vừa như một nhân vật phái sinh, lay động tâm trí người đọc bằng một cảm xúc khác.
Chiều vàng trên triền đê.
Quê nội.
Tôi ấn tượng với ông ở cách làm việc. Dù là vẽ một vài bức vi nhét nhỏ như bao diêm hay minh hoạ nửa trang, cả trang, tràn hai trang, bao giờ ông cũng cẩn thận, tỉ mẩn như nhau. Chưa bao giờ tôi thấy ông quấy quá tạm bợ cho xong. Cái lối làm việc như thế cho thấy một người luôn tôn trọng nghề nghiệp, tôn trọng bản thân, tôn trọng công chúng. Chúng tôi rất quý ông. Sự quý mến bắt nguồn từ một thứ đồng điệu nào đấy giữa những tâm hồn nghệ sĩ, lại cũng bao gồm cả việc nể trọng cái tài, cái sự đức độ mực thước của một trí thức.
Một ngày như mọi ngày.
Gần đây nhất, tôi đến triển lãm tranh bột màu của ông ở nhà triển lãm Ngô Quyền của Hà Nội. Mấy chục bức bột màu, vẽ suốt từ những năm 60 của thế kỷ trước tới những năm sau này. Những bức bột màu như là hình ảnh của bộ phim tư liệu, vô cùng sống động và gợi lên những đợt sóng cảm xúc trước bao biến động của lịch sử, đất nước. Có những bức tranh được vẽ đúng năm tôi chào đời, 1975. Đất nước vừa giải phóng, kinh tế khó khăn, mọi thứ ngổn ngang, bề bộn. Cái giai đoạn lòng người vừa hân hoan vì hoà bình vừa âu lo vì chiến tranh tàn phá đất nước đến kiệt quệ. Tôi thấy như mình hình dung được cái cảm xúc của người hoạ sĩ lúc ấy còn rất trẻ trước những vấn đề lớn mang tính lịch sử. Nhưng hôm ấy người quan trọng nhất lại vắng mặt, vì ông không được khoẻ. Anh em chúng tôi nán lại khá lâu, xem tranh và trò chuyện. Mọi chuyện hầu như đều xoay quanh cái tên Nguyễn Đăng Phú.
Mùa vàng.
Giờ tôi biết, ông đang chuẩn bị triển lãm bộ tranh về tre. Ông từng được đồng nghiệp, công chúng gọi là Phú Tre, vì ông vẽ rất nhiều về tre. Tôi không rõ lần này là triển lãm thứ mấy của ông chỉ dành cho đề tài là tre, nhưng điều đó cho thấy đây là nguồn cảm hứng gần như vô tận đối với ông. Tre trong tranh Nguyễn Đăng Phú luôn đầy ắp hơi thở của làng quê Việt Nam. Cái hơi thở thanh bình, yên tĩnh, trù phú. Một niềm hạnh phúc êm ả. Ông phủ tràn lên những bức tranh của mình một màu biếc xanh, một niềm hân hoan kín đáo, một đời sống thong dong biết mình biết ta. Người ta thường nói, văn là người. Tôi nghĩ, họa cũng là người. Nhìn tranh thấy người. Nhìn tranh Nguyễn Đăng Phú thấy người hoạ sĩ nhân hậu, nhu hoà, điềm tĩnh. Tự tin mà khiêm nhường. Sâu sắc mà tinh tế. Cẩn trọng, kỹ lưỡng mà khoáng đạt.
Thiếu nữ làm bèo hoa dâu.
Ngắm tranh Nguyễn Đăng Phú, dễ hình dung ông vẫn đang thong dong, thư thái, lặng lẽ làm việc trong thành phố ồn ào. Ông là người luôn bình lặng trước những đánh giá, ghi nhận của công chúng. Đấy là cái bản lĩnh cần có của một người nghệ sĩ. Thang bậc giá trị của mỗi tác phẩm khi đã rời khỏi trái tim, cảm xúc của người tạo ra, không phụ thuộc vào người nghệ sĩ nữa rồi./.
Đỗ Bích Thúy - Tranh của Nguyễn Đăng Phú
