(HPĐT)- Các ứng dụng của trí tuệ nhân tạo giúp rút ngắn quá trình chuyển thể những tác phẩm văn học nghệ thuật từ dạng chữ sang dạng truyện tranh, hình ảnh hoặc các đoạn video. Điều này giúp đa dạng phương pháp tiếp cận tới người xem nhưng cũng đặt ra nhiều vấn đề về tới quyền tác giả…
Những mẩu truyện, video sáng tác bằng công cụ AI là các tác phẩm nghệ thuật phái sinh. Ảnh: Thắng Nguyễn
Không thành thạo tiếng Anh, nhưng chỉ qua vài bước sử dụng công cụ phiên dịch miễn phí của nhà cung cấp Google translate, anh Hoàng Trọng Dương, một cộng tác viên sản xuất nội dung cho chuỗi dự án truyền thông Golden media (quận Lê Chân) có 3 trang nội dung của truyện Tấm Cám bằng tiếng Anh. Anh Dương cho biết: Chỉ cần chuyển toàn bộ nội dung bản dịch sơ lược này qua ứng dụng Cohesive.so, bộ công cụ trí tuệ nhân tạo của ứng dụng sẽ giúp người dùng viết lại hoàn toàn lời thoại của nhân vật truyện với các giọng văn khác biệt. Sau khi có cốt truyện mới, lời thoại nhân vật trau chuốt, người sản xuất nội dung số nhập toàn bộ dữ liệu sang ứng dụng Capcut để dựng thành phim hoặc vẽ truyện tranh với ứng dụng MidJourney. Toàn bộ thời gian hoàn thiện một tác phẩm có độ dài từ 3 đến 5 trang nội dung chỉ vỏn vẹn hơn 1 giờ.
Việc ngày càng có nhiều ứng dụng sử dụng trí tuệ nhân tạo trong sáng tạo nội dung số giúp liên kết giữa các loại hình tác phẩm. Chỉ cần thành thạo một vài ứng dụng trí tuệ nhân tạo trên nền tảng số được cung cấp miễn phí, một người có thể cùng lúc làm nội dung cho cả truyện tranh và video hoạt hình. Qua tìm hiểu của phóng viên, các ứng dụng này tương đối thân thiện với người dùng. Từ chỉnh sửa nội dung, viết lời thoại đến thiết kế đồ họa, phối màu, chuyển cảnh phim đều hoạt động dưới hình thức chạy tự động trên nền mẫu của đơn vị cung cấp. Việc duy nhất người sử dụng là “nhấp chuột” chọn cách thể hiện mình thích.
Điều 19 và 20 Luật Sở hữu trí tuệ 2019 quy định quyền tác giả đối với tác phẩm gồm quyền nhân thân và quyền tài sản. Trong đó, với quyền tài sản, tác giả có quyền làm tác phẩm phái sinh, sao chép tác phẩm, phân phối, nhập khẩu bản gốc hoặc bản sao tác phẩm. Tổ chức, cá nhân khi khai thác, sử dụng các quyền kể trên phải xin phép và trả tiền nhuận bút, thù lao, các quyền lợi vật chất khác cho chủ sở hữu quyền tác giả…
Hiện nay, những nội dung số được sản xuất thông qua công cụ trí tuệ nhân tạo thường được lấy tư liệu từ nguồn mở trên internet. Thông thường đây là những dữ liệu phổ thông, như truyện dân gian, truyện cổ tích hoặc những tác phẩm có nhiều biến thể, không rõ chính xác người sáng tác. Bên cạnh đó, cũng có một số tác giả sáng tác nội dung phi lợi nhuận, chia sẻ các tác phẩm của mình hoàn toàn miễn phí trên không gian internet. Song song với nguồn tư liệu miễn phí, thực tế có một số cuốn sách, truyện được đăng ký quyền tác giả nhưng vẫn bị những người làm nội dung số tự khai thác, chuyển thể mà không xin phép tác giả. Điều này dẫn tới thực trạng, một số nội dung số sau khi được chuyển thể, vừa đăng tải trên các mạng internet ngay lập tức bị khóa nội dung do vi phạm quyền tác phẩm. Mới đây nhất, chính nhóm của anh Hoàng Trọng Dương cũng bị xóa 3 đoạn video trên nền tảng Reel của Facebook do tự ý chuyển thể một tác phẩm truyện tranh Nhật Bản thành phim ngắn.
Đồng chí Nguyễn Ngọc Minh Hòa, Phó trưởng phòng Văn hóa- Thông tin quận Hồng Bàng cho rằng, bản thân chính những người làm nội dung số cũng cần phải xác định, mỗi mẩu truyện tranh, video ngắn trên nền tảng internet được chuyển thể cũng là một tác phẩm. Để tránh những tranh chấp không đáng có liên quan tới vấn đề bản quyền sau khi nội dung được đăng tải trên internet, người sản xuất nội dung số cần nắm chắc tính hợp pháp của mỗi nội dung cốt truyện được chuyển thể. Đối với những tư liệu là nội dung, kịch bản, tác phẩm được cơ quan chức năng cấp bản quyền, người làm nội dung số thông qua công cụ trí tuệ nhân tạo bắt buộc phải làm thủ tục xin phép chuyển thể tác phẩm từ tác giả.
Nhà thiết kế Nguyễn Quang Thắng, Công ty cổ phần thiết kế Deha (quận Ngô Quyền) cho rằng, việc ai cũng có thể tham gia vào quá trình sản xuất nội dung số thông qua các công cụ trí tuệ nhân tạo cũng làm gia tăng nguy cơ xuất hiện tình trạng xâm phạm quyền tác giả. Do đó, chính những tác giả cần nâng cao ý thức tự bảo vệ tác quyền đối với tác phẩm của mình; chủ động làm thủ tục đăng ký bản quyền trước khi công khai tác phẩm trên không gian mở của mạng internet./.
Minh An
