(HPĐT)- Sở Tài nguyên và Môi trường đang triển khai việc cắm mốc giới hành lang bảo vệ nguồn nước không thuộc công trình thủy lợi của thành phố. Việc đẩy nhanh tiến độ cắm mốc giới hành lang là giải pháp để quản lý, bảo vệ nguồn nước chặt chẽ hơn.
Hồ Phương Lưu (quận Hải An) đang được khảo sát để cắm mốc giới hành lang bảo vệ nguồn nước. Ảnh: TRUNG KIÊN
Nhiều sông, hồ bị xâm phạm, ô nhiễm
Hệ thống nguồn nước không thuộc công trình thủy lợi được sử dụng nhiều mục đích khác nhau: Phục vụ nước sản xuất cho công nghiệp, nông nghiệp, cải thiện môi trường, điều hòa sinh thái góp phần làm trong lành không khí, phục vụ hoạt động giao thông thủy, du lịch, nuôi trồng thủy sản, tạo cảnh quan đô thị,… Nhưng nhiều năm qua ở nhiều đoạn sông, hồ trên địa bàn thành phố xảy ra tình trạng lấn chiếm mặt nước, tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh ảnh hưởng chất lượng nguồn nước. Phổ biến là tình trạng bãi tập kết vật liệu, đóng gạch, xây dựng công trình bán kiên cố sát bờ sông.
Như bờ sông Cấm đoạn thuộc địa bàn xã Hoa Động (huyện Thủy Nguyên), khu vực sông Mới (huyện Vĩnh Bảo)... có nhiều bãi tập kết vật liệu xây dựng; tại đây nhiều cơ sở sản xuất làm cầu neo tàu ra ngoài sông. Ví dụ khác là hồ điều hòa Phương Lưu rộng 24 ha, nằm trên các phường Đông Khê (quận Ngô Quyền) và phường Đông Hải 1 (quận Hải An), được cải tạo, đưa vào sử dụng từ năm 2007. Sau khi được đưa vào sử dụng, nhiều khu đất trống ven hồ bị một số hộ dân, tổ chức lấn chiếm. Hơn 6.828 m2 đất ven hồ bị lấn chiếm biến thành các quán ăn, nhà hàng, quán giải khát, cơ sở bảo dưỡng xe ô tô… Do đó, cơ quan chức năng, chính quyền địa phương mất nhiều công sức giải tỏa, cưỡng chế.
Tình trạng xâm phạm, làm ô nhiễm nguồn nước đang diễn ra dưới nhiều hình thức, quy mô khác nhau, nhất là những đoạn chảy qua địa bàn dân cư. Hệ quả là hầu hết nguồn nước này bị ô nhiễm. Kết quả quan trắc chất lượng nước mặt trong các năm 2022, 2023, sông Cấm, sông Lạch Tray và sông Họng có dấu hiệu ô nhiễm bởi các thông số Amoni, Phosphat, Coliform BOD5 và COD. Tương tự, kết quả quan trắc chất lượng nước mặt kênh hồ và cửa xả khu vực nội thành thành phố cho thấy dấu hiệu ô nhiễm bởi các nhóm thông số hữu cơ, dinh dưỡng, vi sinh vật (Ecoli, Coliform), dầu mỡ và kim loại… Thực tế này đặt ra yêu cầu cần khẩn trương xác lập, cắm mốc giới bảo vệ, đồng thời nâng cao trách nhiệm cộng đồng trong quản lý, sử dụng hành lang bảo vệ nguồn nước.
Hơn 30 sông, hồ, mương được cắm mốc giới
Theo Phó giám đốc Sở Tài nguyên- Môi trường Chu Thanh Lương, căn cứ Luật Tài nguyên nước 2023, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2023, hành lang bảo vệ nguồn nước được lập để bảo vệ sự ổn định của bờ, phòng, chống lấn chiếm đất ven nguồn nước; các hoạt động có nguy cơ gây ô nhiễm, suy thoái nguồn nước. Từ năm 2022, Sở tham mưu UBND thành phố ban hành quyết định về việc phê duyệt danh mục nguồn nước (không thuộc hệ thống công trình thủy lợi) phải cắm mốc giới hành lang bảo vệ. Hiện trên địa bàn thành phố có 50 phân đoạn nguồn nước thuộc lưu vực 16 sông, 15 hồ điều hòa và 3 mương thoát nước đô thị phải được cắm mốc giới bảo vệ.
Theo đó, tùy chức năng từng nguồn nước, phạm vi hành lang bảo vệ nguồn nước dao động từ 5 m đến 20 m, tình từ mép nước trở ra. Đối với nguồn nước có kè bờ, chạy qua khu dân cư tập trung hay nguồn nước có kè bờ bị sạt lở, chính quyền địa phương căn cứ tình hình cụ thể để xác định phạm vi hành lang bảo vệ rộng hoặc hẹp hơn theo khoảng cách quy định. Theo luật định trong hành lang bảo vệ nguồn nước nghiêm cấm các hành vi gây đe dọa, làm suy giảm chức năng của hành lang bảo vệ nguồn nước; lấn chiếm, sử dụng đất trái phép, không đúng mục đích; xây dựng mới hoặc mở rộng quy mô cơ sở y tế điều trị bệnh truyền nhiễm, nghĩa trang, bãi chôn lấp chất thải, cơ sở sản xuất hóa chất độc hại, cơ sở sản xuất, chế biến có nước thải nguy hại. Bên cạnh đó, tổ chức, cá nhân phải có ý kiến thống nhất bằng văn bản của Sở Tài nguyên và Môi trường khi thực hiện các hoạt động trong hành lang bảo vệ nguồn nước, như xây dựng kho bãi, bến, cảng, cầu, đường giao thông, các công trình ngầm và công trình kết cấu hạ tầng khác; san, lấp, kè bờ, khoan, đào; khai thác khoáng sản, vật liệu xây dựng....
Đến thời điểm này, đề án cắm mốc giới hành lang bảo vệ nguồn nước được thành phố phê duyệt đề cương, dự toán kinh phí thực hiện. Sở Tài nguyên và Môi trường ký hợp đồng với nhà thầu thực hiện nhiệm vụ. Các quận, huyện có nguồn nước cần cắm mốc giới hành lang bảo vệ tổ chức khảo sát, xác định mốc giới, hành lang cắm mốc. Hiện nhiều nguồn nước chạy qua địa bàn nhiều xã, phường, quận, huyện, trong đó, có nhiều hồ nằm “lọt” giữa khu dân cư đông đúc. Có nhiều công trình xây dựng nhà dân nằm trong phạm vi hành lang bảo vệ. Do đó, việc xác định mốc giới, tổ chức quản lý hiệu quả là vấn đề không dễ.
Phó Phòng Khoáng sản- tài nguyên nước (Sở Tài nguyên và Môi trường) Lã Thị Như Trang thông tin, Sở giám sát việc thực hiện kế hoạch bảo đảm theo tiến độ thời gian và quy cách của các mốc theo quy định. Sau khi triển khai thực hiện cắm mốc, Sở Tài nguyên và Môi trường kiểm tra, nghiệm thu bảo đảm đúng quy định và tổ chức tiến hành bàn giao lại chính quyền địa phương để quản lý, bảo vệ và sử dụng trong phạm vi hành lang được cắm mốc.
Để quản lý tốt hệ thống mốc giới được cắm, sau khi được bàn giao, chính quyền địa phương, các đơn vị, tổ chức cần đẩy mạnh tuyên truyền để người dân nâng cao trách nhiệm, thực hiện nghiêm túc các biện pháp bảo vệ theo quy định của pháp luật.
BÀI: NGUYÊN MAI
