(HPĐT)- Theo kế hoạch của thành phố, đến ngày 31-12-2024, 100% số xã, phường, thị trấn trên địa bàn thành phố thực hiện phân loại rác thải tại nguồn. Tuy nhiên, việc phân loại rác thải tại nguồn theo quy định còn gặp nhiều khó khăn liên quan đến hạ tầng kỹ thuật, cơ chế xử lý, định mức thu phí…. Thực tế này đặt ra vấn đề làm thế nào để triển khai công tác phân loại rác thải tại nguồn, khi nhiều điều kiện thực hiện chưa có đủ.
Người dân xã Bát Trang (huyện An Lão) phân loại rác từ nguồn. Ảnh: TRUNG KIÊN
Hiệu quả chưa ổn định
UBND thành phố vừa có văn bản về việc lấy ý kiến các ngành, đơn vị, địa phương liên quan về kế hoạch thực hiện phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn. Theo dự thảo, đến cuối năm 2023, 20% số xã, phường thị trấn chọn làm điểm hoàn thành triển khai thực hiện phân loại chất thải rắn tại nguồn. Đến ngày 30-4-2024, phấn đấu ít nhất 30-50% số xã, phường thị trấn hoàn thành công tác này; tiếp đó đến ngày 31-10-2024 cơ bản hoàn thành công tác phân loại chất thải rắn tại nguồn. Chỉ còn hơn 10 tháng để hoàn thành mục tiêu thành phố đề ra, tuy nhiên đến việc thực hiện quy định phân loại rác còn một số hạn chế, cả ở khu vực nội thành và ngoại thành. Đến thời điểm này, tại 15 quận, huyện đều tổ chức xây dựng mô hình điểm phân loại rác thải tại nguồn ở 57 xã, phường, thị trấn. Tại một số mô hình điểm phân loại rác trên địa bàn thành phố, còn tình trạng người dân vẫn bỏ chung các loại rác vào một thùng đựng duy nhất.
Nguyên nhân là việc tổ chức thu gom chưa phù hợp, do thiếu điều kiện về phương tiện thu gom, nhất là ở khu vực ngoại thành. Giám đốc HTX Dịch vụ Nông nghiệp - Vệ sinh môi trường Vinh Quang Phùng Văn Năm cho biết, tại khu vực ngoại thành, người dân phân loại thành 2, 3 túi nhưng cơ sở thu gom lại dồn thành một. Thực tế, nếu không dồn chung xe, 3 loại rác phải có 3 loại xe chuyên chở khác nhau, gây áp lực cho giao thông. Việc tích hợp loại xe “3 trong 1” chỉ thực hiện được đối với ngày bình thường, khi lượng rác thải ra không quá lớn, nhưng trong dịp lễ, Tết, lượng rác tăng đột biến, rất khó thực hiện. Bên cạnh việc thiếu các điều kiện về phương tiện thu gom, sự thiếu hợp tác của người dân vẫn là trở ngại lớn nhất. Ông Phùng Văn Năm thông tin thêm: Đối với một số xã nông thôn mới, mô hình phân loại rác thải dù được ưu tiên triển khai nhưng không phải địa phương nào cũng thực hiện tốt. Có địa phương thời gian đầu người dân hưởng ứng khá tốt, nhưng sau đó, nhiều hộ bỏ ngang vì lý do chậm thu gom. Một số địa phương ban đầu còn phát túi phân loại cho người dân, nhưng sau do thiếu nguồn kinh phí nên dừng lại… Theo anh Vũ Văn Quân, Trưởng ca sản xuất Xí nghiệp Môi trường đô thị Hải An 2, vướng mắc lớn nhất hiện nay chính là vấn đề nhận thức và tư duy. Công tác tuyên truyền mới chỉ dừng ở việc phổ biến, vận động, chưa theo sát hướng dẫn, kiểm tra do đó các hộ gia đình, chủ nguồn thải chưa hoàn toàn chủ động phân loại.
Tuyên truyền nâng cao ý thức người dân
Theo Phó giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Phạm Văn Thuấn, Luật Bảo vệ môi trường 2020 quy định việc thu phí rác thải dựa trên khối lượng hoặc thể tích thay cho việc tính bình quân theo hộ gia đình hoặc đầu người. Cơ chế thu phí này góp phần thúc đẩy người dân phân loại, giảm rác thải phát sinh tại nguồn. Quá trình thực thi vẫn đang trên lộ trình. Song, để đưa luật vào cuộc sống, giải pháp quan trọng là đẩy mạnh công tác tuyên truyền, trong giai đoạn này rất cần sự vào cuộc quyết liệt của các cấp ủy Đảng, chính quyền, các tổ chức đoàn thể và nhân dân thành phố để phân loại rác thải tại nguồn trở thành thói quen, nếp sinh hoạt văn minh.
Thực tế cho thấy địa phương nào chính quyền, tổ chức đoàn thể vào cuộc tích cực, việc phân loại rác thải đạt được kết quả tốt hơn. Phường Hoàng Văn Thụ (quận Hồng Bàng) là điển hình. Theo Bí thư Đảng ủy phường Hoàng Văn Thụ Trần Thị Tâm, hiện phường có 6/6 tổ dân phố thực hiện mô hình phân loại rác thải tại nguồn. Với quyết tâm cao, Đảng ủy phường có nghị quyết lãnh đạo triển khai mô hình. Các chi hội, đoàn thể hướng dẫn hội viên thực hiện, vận động hội viên tích cực thực hiện tốt nhiệm vụ. Việc thực hiện nghị quyết là cơ sở để đánh giá phân loại đảng viên cuối năm.
Tương tự, tổ dân phố số 6, phường Cát Bi (quận Hải An) là đơn vị được chọn làm điểm của quận Hải An. Tổ dân phố đang thực hiện song hành vừa tăng cường tuyên truyền, phổ biến đến hộ dân, vừa hướng dẫn theo hình thức “bắt tay chỉ việc”; hội viên phụ nữ đóng vai trò nòng cốt trong việc tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân và trực tiếp thực hiện phân loại rác thải sinh hoạt hằng ngày trong gia đình.
Để công tác phân loại rác thải tại nguồn đạt được kế hoạch đề ra, các địa phương trên địa bàn thành phố cần tích cực triển khai quyết liệt và đồng bộ các biện pháp tuyên truyền, hướng dẫn, tập huấn cho người dân. Cùng với đó, cần có cơ chế giám sát để tạo và duy trì thói quen phân loại rác thải trong cộng đồng dân cư. Cùng với đó, thành phố khẩn trương chỉ đạo ngành chức năng sớm có kế hoạch đầu tư thiết bị thu gom; xây dựng cơ chế vận hành hoạt động thu gom rác thải thống nhất trong toàn thành phố.
