Chỉ những cơ sở có cán bộ y tế đã được tập huấn, có kỹ năng về xử trí, cấp cứu sau tiêm chúng mới được tiến hành tiêm chủng.
- Đề nghị bác sĩ cho biết kế hoạch triển khai tiêm vắc- xin “5 trong 1” mới ComBE Five ?
- Hải Phòng sẽ triển khai tiêm vắc- xin mới ComBE Five từ ngày 25 đến 27-1- 2019 tại tất cả các điểm tiêm chủng trên địa bàn thành phố. Ngành Y tế chuẩn bị việc này từ tháng 12- 2018, sau khi thành phố ban hành kế hoạch triển khai tiêm vắc- xin ComBE Five từ tháng 11- 2018. Trung tâm y tế dự phòng đã tổ chức tập huấn việc tiêm vắc-xin mới cho tất cả các cán bộ y tế dự phòng tại các trạm y tế xã, phường, về những vấn đề cần lưu ý khi tiêm, việc quản lý, giám sát sau tiêm. Các quận, huyện rà soát trẻ chưa tiêm vắc- xin hoặc chưa tiêm đủ 3 mũi vắc- xin 5 trong 1 thuộc địa bàn quản lý trong năm 2018, xác định rõ, số trẻ cần tiêm vắc- xin “5 trong 1” ComBE Five trong tháng 1- 2019 là 16.493 trẻ. Đến ngày 15-1, hơn 10 nghìn liều vắc- xin ComBE Five đã được Trung ương cấp phát về Hải Phòng, đang được bảo quản đúng quy định tại Trung tâm Y tế dự phòng. Vắc- xin sẽ được vận chuyển về Trung tâm y tế các quận, huyện trước thời điểm tiêm phòng 2-3 ngày. Tại các kho của Trung tâm y tế quận, huyện, vắc-xin được bảo quản theo đúng quy định. Do lượng vắc-xin về Hải Phòng chưa đủ theo nhu cầu nên trong tháng 1, Trung tâm Y tế dự phòng chỉ đạo các trạm y tế xã, phường tập trung tiêm cho những trẻ chưa tiêm đủ 3 liều vắc-xin “5 trong 1” theo quy định, do các bé bị nhỡ tiêm khi vắc-xin Quinvaxem dừng sản xuất từ tháng 12-2017. Từ tháng 2-2019, sẽ triển khai tiêm vắc- xin mới mũi 1 cho trẻ từ 2 tháng tuổi.
- Thời gian qua, thông tin việc triển khai thí điểm tiêm vắc-xin ComBE Five tại 7 tỉnh có xuất hiện nhiều ca phản ứng sau tiêm? Vậy độ an toàn của vắc- xin mới như thế nào?
- Vắc-xin ComBE Five được lựa chọn để thay thế vắc-xin Quinvaxem trong Chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia, do Ấn Độ sản xuất và được lưu hành tại quốc gia này từ năm 2010. Vắc-xin này cũng được Tổ chức Y tế thế giới tiền thẩm định, về độ an toàn được sử dụng ở 43 quốc gia trên toàn thế giới với hơn 400 triệu liều. Năm 2017, vắc-xin ComBE Five được đăng ký lưu hành tại Việt Nam với thành phần và lịch tiêm chủng tương tự với vắc-xin Quinvaxem. Trước khi mở rộng triển khai trên toàn quốc, từ tháng 10-2018, Bộ Y tế triển khai tiêm ngừa vắc-xin ComBE Five quy mô nhỏ tại 889 xã, phường ở 7 tỉnh, gồm: Hà Nam, Bắc Giang, Yên Bái, Kon Tum, Bình Định, Đồng Tháp, Bà Rịa - Vũng Tàu với 17.356 trẻ được tiêm, đạt tỷ lệ tiêm chủng 75,6%. Trong số hơn 17.000 trẻ được tiêm chủng bằng vắc-xin ComBE Five có 964 trường hợp có phản ứng thông thường sau tiêm như sốt, sưng đau vết tiêm, chiếm 5,5%. Đặc biệt, đã ghi nhận 3 trẻ có phản ứng nặng sau tiêm như: sốt cao, co giật, có cơn ngừng thở, tím tái… tại tỉnh Bình Định và Bắc Giang. Hội đồng chuyên môn các địa phương trên đều kết luận các phản ứng này là phản ứng phản vệ sau tiêm vắc- xin. Tuy nhiên, theo Tổ chức Y tế thế giới, đây là tỷ lệ phản ứng thông thường. ComBE Five có thành phần ho gà toàn tế bào tương tự như vắc-xin Quinvaxem nên việc trẻ có những phản ứng sau tiêm cũng tương tự vắc-xin này.
- Để bảo đảm an toàn tiêm chủng, ngành Y tế đã chủ động thực hiện và có những khuyến cáo gì, thưa bác sĩ?
- Trong quá trình sử dụng vắc- xin có thể xảy ra các trường hợp phản ứng sau tiêm liên quan hoặc không liên quan đến tiêm chủng. Việc giám sát phản ứng sau tiêm chủng để phát hiện sớm và xử trí các tai biến xảy ra sẽ góp phần làm giảm diễn biến nặng của các trường hợp phản ứng sau tiêm chủng; đồng thời, giúp người dân yên tâm và tin tưởng vào việc tiêm chủng phòng bệnh.
Qua theo dõi ở các tỉnh, thành phố đã tiêm vắc-xin ComBE Five thường xảy ra muộn hơn so với vắc-xin Quinvaxem, có thể sau tiêm 1-2 ngày, nên chúng tôi yêu cầu các trạm y tế xã, phường triển khai tiêm vào buổi sáng và kết thúc tiêm trước 10 giờ 30, để theo dõi, giám sát được phản ứng sau tiêm cho trẻ. Việc tổ chức tiêm chủng phải đúng quy trình, kỹ thuật, bảo đảm an toàn, hiệu quả, vô trùng. Tất cả các điểm tiêm chủng tại trạm y tế, cơ sở tiêm chủng phải tuân thủ quy trình tiêm chủng an toàn theo đúng Quyết định 23 của Bộ Y tế như bố trí các bàn khám phân loại, bàn tiêm, bàn ghi chép, phòng theo dõi sau tiêm theo quy trình...Tất cả các điểm tiêm chủng thực hiện tiêm không quá 50 trẻ/1 buổi. Vắc-xin phải bảo đảm chất lượng và thực hiện đúng quy trình tiếp nhận, cấp phát, bảo quản.
Thực hiện khám sàng lọc, tư vấn trước khi tiêm được xem là bước quan trọng trong tiêm chủng. Cán bộ y tế phải thực hiện khám sàng lọc, tư vấn thật đầy đủ cho gia đình, người được tiêm chủng về lợi ích và bất lợi trong tiêm chủng. Chỉ tiêm chủng khi đã giải thích đầy đủ và được sự đồng ý của gia đình, người được tiêm chủng. Trước khi tiêm chủng, cán bộ y tế phải đưa cho gia đình, người được tiêm chủng kiểm tra tên vắc xin, hạn sử dụng của vắc xin sẽ tiêm. Tất cả trẻ được tiêm chủng phải được theo dõi tình trạng sức khỏe trong thời gian 30 phút sau khi tiêm tại cơ sở tiêm chủng. Sau khi tiêm chủng về nhà, phải hướng dẫn gia đình, theo dõi tình trạng sức khỏe trẻ tại nhà ít nhất 24 giờ sau tiêm. Khi có dấu hiệu phản ứng toàn thân hoặc phản ứng trở nên nghiêm trọng, phải đưa ngay trẻ đến cơ sở y tế để theo dõi, điều trị đến khi ổn định.
Tất cả cán bộ y tế có tham gia công tác tiêm chủng đều được tập huấn an toàn tiêm chủng và cấp giấy chứng nhận. Tất cả các điểm tiêm chủng trên địa bàn tỉnh đều thực hiện cam kết “Điểm tiêm chủng đạt tiêu chuẩn” và được thẩm định. Chúng tôi yêu cầu chỉ những cơ sở tiêm chủng có cán bộ y tế đã được tập huấn và có kỹ năng về xử trí, cấp cứu sau tiêm chúng mới được tiến hành tiêm chủng. Các quận huyện đều phải cử cán bộ có trình độ chuyên môn hợp lý từ tuyến trên xuống tăng cường cho các trạm y tế xã, phường trong sàng lọc, cấp cứu và xử trí sau tiêm chủng. Các nhân viên y tế tại các cơ sở tiêm chủng đều được huấn luyện về việc tư vấn cho các bà mẹ biết cách theo dõi trẻ sau tiêm chủng, phát hiện các triệu chứng của trẻ như sốt cao, quấy khóc kéo dài, co giật, sưng đau tại chỗ tiêm…để đưa trẻ đến ngay bệnh viện gần nhất để được khám, xử trí và cấp cứu kịp thời.
- Trân trọng cảm ơn bác sĩ!
Kim Oanh (thực hiện)
