Triệt để xử lý ô nhiễm nguồn nước thô

Công ty CP Kinh doanh nước sạch số 2 Hải Phòng lắp đặt phao ngăn dầu, bể trộn hóa chất tại khu vực lấy nước thô phục vụ sản xuất nước sạch.

(HPĐT)- Theo các công ty sản xuất, cung cấp nước sạch của thành phố, nguồn cung cấp nước thô từ các sông: Đa Độ, Rế, Giá, Chanh Dương, kênh Hòn Ngọc, hệ thống trung thủy nông Tiên Lãng  vốn bị ô nhiễm càng trở nên khó kiểm soát trong mùa mưa, bão sắp tới.

Gia tăng ô nhiễm trong mùa mưa bão

Theo kết quả kiểm soát khoảng 1.700 mẫu nước thô của Công ty CP Cấp nước Hải Phòng trong năm 2020, về mùa mưa, các mẫu nước thô thường có một số chỉ tiêu không đạt theo quy chuẩn và đang có chiều hướng gia tăng như: các hợp chất hữu cơ, amoni, nitrit, mangan, vi khuẩn. Nguồn nước tại các con sông, kênh lớn có nhiều điểm có nguy cơ ô nhiễm cao. Cụ thể, sông Rế có hơn 40 điểm; dọc trục sông Đa Độ có hơn 20 điểm; sông Giá, sông Hòn Ngọc, sông Chanh Dương và cống Ba Đồng có gần 20 điểm. Đáng chú ý, không chỉ đang bị ô nhiễm hóa chất, hữu cơ, vi sinh, lượng ô xy hòa tan thấp, trong năm 2020, các ngành chức năng còn phát hiện nguồn nước thô có tỷ lệ một số chất ô nhiễm có trong hóa chất bảo vệ thực vật, dư lượng kháng sinh, hợp chất gây rối loạn nội tiết (EDCs)… ngày càng tăng cao, nhất là sau những trận mưa lớn.

Nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước thô chủ yếu do nước thải từ các khu vực dân cư, khu vực sản xuất nông nghiệp, khu công nghiệp, làng nghề dọc 2 bên sông. Sau những trận mưa to, nguồn nước thải từ các khu vực này có nguy cơ chảy tràn ra các sông. Sông Rế có nguy cơ ô nhiễm từ khu vực dân cư phường Hùng Vương (quận Hồng Bàng); các xã: Nam Sơn, Bắc Sơn, An Đồng, Tân Tiến, Hồng Phong, thị trấn An Dương (huyện An Dương). Đồng thời, nước thải từ các khu công nghiệp Tràng Duệ, An Dương, Nomura và các trang trại chăn nuôi, sản xuất nông nghiệp trên địa bàn các quận: Hồng Bàng, An Dương và huyện Kim Thành (tỉnh Hải Dương) cũng có thể tràn qua hệ thống kênh vào hệ thống sông Rế khi có mưa to. Theo rà soát của công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi An Hải, trên toàn hệ thống An Kim Hải hiện có 430 điểm xả thải, trong đó có 372 điểm xả của doanh nghiệp. Trong số 52 doanh nghiệp thuộc diện phải xin cấp phép xả thải mới có 36 doanh nghiệp được cấp phép.

Tại các điểm quan trắc trên sông Đa Độ có gần 50% số mẫu đạt chỉ tiêu đầu vào cung cấp nguồn nước thô sản xuất nước sinh hoạt và có tới 10% mẫu bị ô nhiễm nặng. Theo rà soát của Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ, trên toàn hệ thống thủy lợi có 364 đơn vị đang hoạt động xả thải vào các công trình thủy lợi, trong đó, có 168 đơn vị thuộc diện phải xin cấp phép xả thải, song mới chỉ có 44 đơn vị được cấp phép. Ngoài ra, hàng loạt khu dân cư cũng đang ngày đêm trực tiếp xả nước thải sinh hoạt vào các công trình thủy lợi.

Chủ động giải pháp ứng phó

Chuẩn bị cho mùa mưa năm nay, các công ty công trình thủy lợi chủ động các giải pháp về kỹ thuật để hạn chế tối đa tình trạng nguồn nước ô nhiễm tràn vào các sông do mưa lớn. Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi An Hải đầu tư sửa chữa các cống đầu nguồn như: Tỉnh Thủy, Kim Sơn để chủ động nguồn nước bổ sung góp phần thau rửa, pha loãng nồng độ các chất ô nhiễm trong nước. Để hạn chế nước thải thoát ra sông Rế, công ty lắp đặt thêm các cống ngăn điều tiết nước thải kết hợp xây dựng và cải tạo một số tuyến kênh và các trạm bơm tiêu nước thải: Bắc Hà, Do Nha, Đồng Giới, Vân Tra… Đồng thời, phối hợp Viện Khoa học thủy lợi xây dựng thí điểm 1 trạm xử lý nước thải phân tán tại làng nghề bánh đa xã Tân Tiến với công suất 135 m3/ ngày đêm. Sau khi thí điểm thành công, công ty sẽ báo cáo thành phố để nhân rộng mô hình tại một số khu vực khác trên hệ thống sông Rế để hạn chế tình trạng nước thải ô nhiễm chảy trực tiếp vào sông Rế.

Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ vừa hoàn thành giải tỏa hơn 3,6 ha ao đầm lấn chiếm lòng sông Đa Độ trong năm 2020. Đồng thời, nạo vét, đắp lại hơn 60 km bờ sông bị xuống cấp; xây dựng, cải tạo 40/40 cống ngang dọc sông. Hiện nay, công ty đang thí điểm sử dụng thiết bị đóng, mở cống tự động bằng năng lượng mặt trời tại 3 cống, bảo đảm vận hành và điều tiết nước đúng quy trình, giảm thiểu nước thải từ các khu sản xuất nông nghiệp và khu dân cư chảy vào sông. Công ty phối hợp Đài khí tượng thủy văn khu vực Đông Bắc lắp đặt các thiết bị quan trắc tự động tại các cống Trung Trang, Cẩm Văn, Kim Côn, Mai Dương trên sông Văn Úc.

Để bảo đảm chất lượng nước sạch trong mùa mưa bão, các công ty cấp nước của thành phố chủ động nâng cấp công nghệ, xây dựng các phương án xử lý sự cố ô nhiễm nguồn nước. Theo đó, lắp đặt toàn bộ phao chắn dầu, cải tiến công nghệ xử lý nước như: thay thế cát thạch anh trong hệ thống lọc bằng cát bọc mangan, thêm chất ô xy hóa để xử lý hữu cơ, bổ sung ô xy để nâng cao hiệu quả hệ thống lọc tiếp xúc U-BCF tại các nhà máy nước… Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các công ty thủy lợi giám sát 24/24 giờ chất lượng nguồn nước thô thông qua các thiết bị kiểm soát tự động, bể cá chỉ thị sinh học, máy đo cầm tay. Bên cạnh đó,  các đơn vị hoàn thành thủ tục xin cấp phép khai thác tài nguyên nước và đề xuất thành phố phê duyệt vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước sinh hoạt tại trạm bơm Quán Vĩnh, các nhà máy nước: Vật Cách 1, Vật Cách 2, Cầu Nguyệt, Hưng Đạo…/.