Nền kinh tế tăng trưởng mạnh mẽ, thị trường lao động tiếp tục thắt chặt, tỷ lệ lạm phát gần chạm mức mục tiêu 2% là bức tranh nhiều điểm sáng mà Phó chủ tịch Ngân hàng Dự trữ liên bang Mỹ (FED) Ri-chắc Cla-ri-đa phác họa về nền kinh tế đầu tàu thế giới trong bài phát biểu đầu tiên kể từ khi nhậm chức. Những nhận xét “có cánh” của ông Cla-ri-đa được xem là chỉ dấu quan trọng cho thấy ngân hàng quyền lực nhất thế giới nhiều khả năng sẽ tiếp tục thực hiện lộ trình tăng lãi suất cơ bản trong thời gian tới. Tuy nhiên, tiến trình này đang gặp thách thức khi đối mặt sự chỉ trích mạnh mẽ của Tổng thống Mỹ Đô-nan Trăm cũng như những rủi ro nổi cộm khác.
Nền kinh tế Mỹ đang trong năm tăng trưởng kinh tế thứ 10 liên tiếp, đánh dấu giai đoạn tăng trưởng liên tục dài thứ hai trong lịch sử. Thị trường lao động tiếp tục khởi sắc với tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống 3,7%, mức thấp kỷ lục gần 50 năm. Ngoài ra, sau thời gian dài “ì ạch”, tiền lương tăng đáng kể phù hợp tăng trưởng sản xuất. Với thị trường lao động khoẻ mạnh và tỷ lệ lạm phát gần chạm ngưỡng 2%, nền kinh tế Mỹ đang tiến gần đáp ứng mục tiêu kép về lạm phát và việc làm mà FED đề ra.
Ngành công nghiệp ô tô Nhật Bản bị đe dọa trước yêu cầu giảm thuế suất của Mỹ. Ảnh Reuter
Dù báo cáo của FED là một trong những nguyên nhân dẫn tới phiên “bán tháo” tái diễn trên thị trường chứng khoán Mỹ ngày 24-10, song những đánh giá tích cực mới nhất của Phó chủ tịch FED phản ánh sự tin tưởng của ngân hàng trung ương rằng nền kinh tế lớn nhất thế giới đang dần thoát khỏi "cái bóng" của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Do đó, sẽ không có gì ngạc nhiên nếu FED quyết định tiến hành thêm đợt nâng lãi suất trước cuối năm nay sau 3 đợt điều chỉnh trong 9 tháng năm 2018, nhằm ngăn chặn nền kinh tế tăng trưởng quá nóng. Theo dự tính của FED, việc nâng lãi suất từ từ lên ngưỡng trên 3%, dù khiến nền kinh tế Mỹ giảm tốc đôi chút, song sẽ giữ lạm phát trong tầm kiểm soát. So với những năm trước khi FED phải "chiến đấu" với cả tỷ lệ thất nghiệp cao và mức lạm phát èo uột, đây là kịch bản tương đối sáng sủa mà hầu hết nhà phân tích cho là phù hợp chính sách hiện nay. Do vậy, ở góc độ nào đó, việc tăng lãi suất cao hơn không phải là mối đe dọa mà là tín hiệu về đà tăng trưởng của nền kinh tế.
Dẫu vậy, tiến trình tăng lãi suất của FED đối mặt sức ép lớn. Tổng thống Trăm công khai chỉ trích chính sách của ngân hàng trung ương, cho rằng FED đang đi ngược lại nỗ lực của ông nhằm kích thích nền kinh tế trong bối cảnh tỷ lệ lạm phát vẫn ở mức quá thấp. Động thái của ông Trăm được xem là điều chưa từng có tiền lệ trong lịch sử nước Mỹ khi tính độc lập của FED lâu nay vẫn được xem là yếu tố quan trọng đối với sự ổn định của nền kinh tế. Đỉnh điểm của sự bất mãn trên là sau phiên bán tháo cổ phiếu mạnh nhất trên thị trường chứng khoán Mỹ hôm 10-10, ông chủ Nhà Trắng đổ lỗi cho FED gây ra thảm họa chứng khoán bằng những từ ngữ nặng nề. Gần đây nhất, Tổng thống Trăm nói rằng “FED là mối đe doạ lớn nhất” khi cho rằng FED nâng lãi suất quá nhanh.
Trong khi đó, xuất hiện nhiều mối lo ngại rằng với lộ trình tăng lãi suất, FED cuối cùng sẽ đẩy nước Mỹ rơi vào suy thoái trong vòng vài năm tới. Điều này được báo hiệu khá rõ thông qua xu hướng đi ngang của đường cong lãi suất trái phiếu Mỹ - đồ thị biểu hiện mức chênh lệch giữa lãi suất trái phiếu chính phủ ngắn hạn và dài hạn.
Ngoài ra, cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung vẫn chưa hạ nhiệt cũng được xem là yếu tố buộc FED phải cân nhắc kỹ lưỡng. Ông Rô-nan Tem-bô, trưởng bộ phận chứng khoán Mỹ của Lazard Asset Management, nhận định sự kết hợp giữa chiến tranh thương mại Mỹ-Trung, mối quan hệ kinh tế đi xuống giữa Mỹ với Canada và châu Âu, và việc FED nâng lãi suất có thể khiến kinh tế Mỹ rơi vào suy thoái vào năm 2020. Các chính sách bảo hộ thương mại của Tổng thống Trăm có thể dẫn tới hệ quả là nền kinh tế Mỹ giảm tốc mạnh, nhất là khi xung đột thương mại diễn ra đồng thời với tăng lãi suất.
PHƯƠNG OANH
