(HPĐT)- Trong khuôn khổ các sự kiện nổi bật tại Lễ hội Hoa Phượng Đỏ - Hải Phòng 2022, từ ngày 8-5, tại Bảo tàng Hải Phòng, lần đầu bộ sưu tập cổ vật An Biên - bộ sưu tập sở hữu tư nhân lớn vào bậc nhất Hải Phòng về cả số lượng và chất lượng, nhất là nhóm 9 hiện vật “Gốm men trắng triều Lý” (thế kỷ 11-12) vừa được công nhận bảo vật quốc gia vào cuối năm 2021, chính thức ra mắt, được đông đảo giới yêu cổ vật và công chúng thành phố Cảng nồng nhiệt đón nhận...
Khách tham quan gian trưng bày cổ vật An Biên và 9 bảo vật quốc gia. Ảnh: ĐỖ HIỀN
Theo đánh giá của các chuyên gia ngành Bảo tàng, Hội Di sản văn hóa Việt Nam, giới yêu thích cổ vật cả nước và thành phố, đây là sự kiện đáng ghi nhớ khi lần đầu một bộ sưu tập tư nhân có đến 9 hiện vật được công nhận bảo vật quốc gia, thể hiện sự quan tâm, đánh giá cao của Nhà nước đối với các nhà sưu tầm cổ vật tư nhân, góp phần huy động sức mạnh của cả cộng đồng chung tay bảo tồn và phát huy những giá trị tinh hoa văn hóa dân tộc.
Ông Trần Đình Thăng, Giám đốc Công ty TNHH Nhật Việt, chủ thương hiệu giày Vento Việt Nam, có hơn 40 năm dày công sưu tập hàng nghìn hiện vật làm nên bộ sưu tập cổ vật mang tên mảnh đất khai sinh thành phố Hải Phòng - An Biên. Góp phần mang đến Lễ hội Hoa Phượng Đỏ - Hải Phòng 2022 sắc thái mới, nhà sưu tập cổ vật An Biên trưng bày khoảng 300 hiện vật, tựa bức tranh lịch sử khái quát diện mạo đời sống chính trị, xã hội mỗi thời kỳ, từng triều đại trong suốt hơn 2 thiên niên kỷ, được sắp đặt theo 4 không gian văn hóa. Qua loại hình, chất liệu và hoa văn trang trí trên nhóm hiện vật đồ gốm, đồ đồng (thuộc dòng đồ dùng sinh hoạt đời sống xã hội), có thể thấy, trong quá trình tiếp thu những yếu tố mới từ bên ngoài, những giá trị truyền thống vẫn được bảo lưu, thể hiện bản lĩnh của cư dân bản địa, toát lộ giá trị văn hóa truyền thống Đông Sơn, đồng thời bổ sung thêm kỹ thuật để làm ra loại sản phẩm đầy trí tuệ, tự hào đặt nền móng vững chắc tạo ra thời kỳ hoàng kim của nhà nước Đại Việt.
9 hiện vật gốm men trắng triều Lý vừa được công nhận Bảo vật quốc gia. Ảnh: HẢI ANH
“Dòng mạch ngầm” văn hóa dân tộc 10 thế kỷ đầu công nguyên chảy suốt 1.000 năm Bắc thuộc, để khi có cơ hội dâng trào, làm nên sự phục hưng văn hóa thời Lý - Trần - Lê. Câu chuyện “thời kỳ Phục Hưng” của văn hóa Việt Nam thể hiện trong không gian Hiện vật thời kỳ nhà nước phong kiến độc lập, tự chủ (thế kỷ 11- thế kỷ 18) với đủ loại hình, kiểu dáng, hoạ tiết của dòng gốm men trắng, men ngọc, hoa nâu ở 2 triều Lý - Trần và gốm hoa lam thời Lê - Mạc cho thấy nghề gốm đạt đỉnh cao nghệ thuật chế tác. Nhiều sản phẩm cao cấp của lò Hoàng thành Thăng Long phục vụ cho hoàng cung quốc tự. Sức sáng tạo của nghệ nhân làm nên kỳ tích đưa nghệ thuật sản xuất gốm của nhà nước Đại Việt tinh vi và bền vững nhất châu Á, định hình nên một truyền thống riêng biệt. Đặc biệt, bộ gốm men trắng triều Lý (thế kỷ 11-12) gồm 9 hiện vật được Nhà nước công nhận là bảo vật quốc gia (năm 2021). 9 hiện vật ngoài dáng đẹp cao sang, lớp men trắng thoát tục, văn hoa tinh mỹ thuần Việt mà mỗi hiện vật còn ẩn chứa trong đó tư duy, quan niệm, đạo đời, cõi giới. Bên cạnh đó, 2 không gian Đồ sứ Trung Hoa và Nghệ thuật Phật giáo cũng gây ấn tượng mạnh mẽ tới đông đảo công chúng yêu cổ ngoạn…/.
HẢI HẬUBảo vật quốc gia là những hiện vật có giá trị đặc biệt về văn hóa, lịch sử được Nhà nước Việt Nam bảo vệ và bảo quản theo chế độ riêng biệt, được Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia thẩm định chuyên môn trước khi Thủ tướng ký quyết định công nhận. Cuối năm 2021, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2198/QĐ-TTg công nhận 23 bảo vật quốc gia (đợt 10, năm 2021). Trong đó có nhóm hiện vật thuộc bộ sưu tập tư nhân, là sưu tập gốm men trắng An Biên, thuộc bộ sưu tập tư nhân An Biên của ông Trần Đình Thăng (Hải Phòng).
PGS.TS ĐỖ VĂN TRỤ, Chủ tịch Hội Di sản văn hóa Việt Nam: Có chính sách đặc biệt với bảo vật
Việc công nhận bảo vật quốc gia thuộc các bộ sưu tập tư nhân là động lực để có thêm các sưu tập tư nhân khác trong cả nước được công nhận bảo vật quốc gia. Theo quy định của Luật Di sản văn hóa, bảo vật quốc gia là những hiện vật có giá trị đặc biệt. Vì vậy, cần chế độ, chính sách bảo vệ, bảo quản… hết sức đặc biệt. Nhưng trong tình hình nước ta hiện nay, qua nhiều lần chúng ta công bố bảo vật quốc gia, trong chừng mực nhất định, các chế độ, chính sách bảo vệ, bảo quản còn hạn chế. Có những hiện vật được công bố bảo vật quốc gia nhưng chế độ bảo quản, phương tiện bảo quản và phát huy giá trị còn hạn chế.
Nên tôi cho rằng, khi được công nhận bảo vật quốc gia, thành phố sớm có chính sách, những biện pháp đối xử đặc biệt với đúng tên gọi bảo vật. Bảo vật quốc gia được công nhận rồi không phải chỉ để trong kho, mà cần được phát huy các giá trị để đông đảo người dân trong nước, khách quốc tế có thể hiểu được giá trị của bảo vật. Đối với 12 bảo vật này, thành phố cũng như tổ chức lưu trữ, chủ sưu tập cần có biện pháp bảo vệ chu đáo và kế hoạch bài bản để truyền thông giới thiệu…
TS. PHẠM QUỐC QUÂN, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia, nguyên Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Việt Nam:
Khuyến khích, động viên nhà sưu tập tư nhân BỘ sưu tập của ông Trần Đình Thăng, gồm 9 bảo vật quốc gia, là hiện tượng hiếm có đối với sưu tập tư nhân. Đây có lẽ là người thứ hai, nhóm bảo vật quốc gia thứ hai được công bố với tư cách thuộc bộ sưu tập sở hữu tư nhân ở Việt Nam. Điều này mở ra hướng phát huy giá trị của các bảo vật trong các bộ sưu tập tư nhân; khuyến khích, động viên các sưu tập tư nhân lưu giữ tốt hơn nữa. Để tiếp tục phát huy giá trị của bộ sưu tập cổ vật An Biên, không chỉ những hiện vật được công nhận bảo vật quốc gia này, mà với những hiện vật khác có giá trị, đại diện giai đoạn lịch sử nhất định, chủ bộ sưu tập cần tiếp tục lập hồ sơ đề nghị công nhận bảo vật quốc gia… Cùng với đó, cần công bố những hiện vật này rộng rãi hơn nữa tới công chúng, để công chúng được biết đến qua những trưng bày, những cuốn sách, những ấn phẩm tạo ấn tượng sâu đậm hơn nữa… Không chỉ có 12 hiện vật của Hải Phòng vinh dự được công nhận là bảo vật quốc gia, mà tôi nghĩ rằng, tiềm năng của Hải Phòng còn nhiều và rất cần phải được đánh thức, được khai thác tốt hơn.
Ông NGUYỄN BÁ THANH LONG, Phó chủ tịch Thường trực Hội Cổ vật Hải Phòng:
Bảo quản, phát huy tốt giá trị của các cổ vật TRONG tháng 5, Hải Phòng tổ chức nhiều sự kiện văn hóa, trong đó có sự kiện công bố bảo vật quốc gia và trưng bày bộ sưu tập cổ vật An Biên của nhà sưu tập Trần Đình Thăng. Cá nhân tôi nói riêng, các nhà khoa học của Việt Nam nói chung, đánh giá cao giá trị bộ sưu tập cổ vật An Biên mang lại, cũng như tinh thần, ý thức trách nhiệm đối với di sản văn hóa của nhà sưu tập này.
Để phát huy hơn nữa giá trị của các bảo vật quốc gia tại Hải Phòng, đề nghị ngành Văn hóa thành phố tham mưu để lãnh đạo thành phố quan tâm hơn nữa tới các di sản nói chung, các bộ sưu tập, nhà sưu tập tư nhân nói riêng trong bảo quản, phát huy giá trị của các di sản văn hóa tiền nhân để lại hậu thế. Đây cũng là nguồn động viên, khích lệ những sưu tập tư nhân, những cá nhân có ý thức phát huy gìn giữ di sản văn hóa quý của thành phố Hải Phòng - mảnh đất có bề dày lịch sử văn hóa của đất nước...
