Trung tâm cảng biển, dịch vụ logistics của vùng và cả nước

Bốc xếp hàng xuống tàu tại Cảng container quốc tế Tân Cảng Hải Phòng. Ảnh: Duy Thính

Lợi thế “độc quyền”

Nước ta có bờ biển dài hơn 3.200 km, với 6 cụm cảng, nhưng chỉ có 2 cụm cảng lớn phát triển thành trung tâm cảng biển, chiếm 2/3 tổng khối lượng vận tải biển cả nước. Đó là cụm cảng số 5 tại khu vực miền Đông Nam bộ, với trọng tâm là cảng Cái Mép (Bà Rịa - Vũng Tàu) và cụm cảng số 1 ở vùng Đồng bằng sông Hồng với trọng tâm là cảng Lạch Huyện (Hải Phòng).

Lợi thế để 2 cụm cảng này phát triển thành trung tâm cảng biển là nhờ phía sau có “hậu phương công nghiệp” to lớn và giàu tiềm năng. PGS.TS Bùi Tất Thắng, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), thành viên đơn vị tư vấn lập quy hoạch thành phố cho rằng, đối với cảng biển Hải Phòng, “hậu phương” này bao gồm toàn bộ vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ, mở rộng ra toàn miền Bắc. Có thể nói, đây là lợi thế “độc quyền” về cảng biển của Hải Phòng mà không địa phương nào ở miền Bắc có được. Bởi, chỉ tính riêng các tỉnh, thành phố vùng Đồng bằng sông Hồng, hiện có 85/325 khu công nghiệp đang hoạt động, chiếm 26% số khu công nghiệp của cả nước. Theo quy hoạch, trong thời gian sắp tới, số lượng các khu công nghiệp sẽ còn tăng nhanh, tạo nhu cầu rất lớn về chuyên chở hàng hóa, vật tư cần thiết để sản xuất và xuất, nhập khẩu qua cảng biển Hải Phòng.

Không những vậy, Hải Phòng nằm trong 2 hành lang kinh tế giữa Việt Nam - Trung Quốc. Với xu thế phát triển nền kinh tế “mở”, không gian “hậu phương công nghiệp” của Hải Phòng còn có thể mở ra vùng Tây Nam Trung Quốc, trực tiếp là 2 tỉnh Quảng Tây và Vân Nam. Đây thực sự là lợi thế mà cảng biển tại các địa phương khác không có được. “Mặt tiền” là biển, phía sau là “hậu phương công nghiệp”, đặt Hải Phòng vào vị thế cần phát triển nhanh hơn, mạnh hơn, lớn hơn, xứng đáng là thành phố cảng biển lớn nhất của cả miền Bắc.

Từ lợi thế này, Hải Phòng đang đầu tư đúng hướng để trở thành trung tâm cảng biển, logistics của vùng và cả nước. Ông Trần Thanh Hải, Phó cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu đánh giá, cảng biển nước sâu tại Lạch Huyện là 1 trong 2 cảng biển lớn nhất Việt Nam, nằm trong tốp 50 cảng container lớn nhất thế giới. Những năm gần đây, Hải Phòng cũng tập trung đầu tư hạ tầng giao thông có tính kết nối cảng biển với các địa phương trong vùng. Hải Phòng là địa phương tiêu biểu về logistics với đủ 5 loại hình vận tải, kết nối thuận lợi với các tỉnh, thành phố khác, đồng thời là một trong số ít địa phương hình thành trung tâm logistcis hiện đại, quy mô, áp dụng công nghệ tiên tiến.

Là nền tảng quan trọng nhất để thành phố phát triển lĩnh vực dịch vụ logistics, khu vực cảng biển Hải Phòng được xếp vào nhóm 1, loại cảng biển đặc biệt, được quy hoạch gồm nhiều khu bến. Khu bến Lạch Huyện tiếp tục được phát triển với chức năng cửa ngõ kết hợp trung chuyển quốc tế và mở rộng cảng Nam Đồ Sơn thành cảng cửa ngõ, kết hợp trung chuyển quốc tế, kết hợp quốc phòng an ninh khi có yêu cầu. Quy hoạch cũng bổ sung cảng hàng lỏng và cảng tổng hợp tại đảo Cái Tráp (huyện Cát Hải), cảng Văn Úc (huyện Tiên Lãng). Khu bến Đình Vũ tiếp tục xây dựng các bến phục vụ hàng tổng hợp, container, xăng dầu...

Trụ cột phát triển kinh tế của thành phố, động lực cho vùng

Nghị quyết 30 của của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh Vùng Đồng bằng sông Hồng, Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đều xác định “Thành phố Hải Phòng trở thành trung tâm logistics quốc tế hiện đại”. Nghị quyết Đại hội 16 Đảng bộ thành phố xác định cảng biển - logistics là 1 trong 3 trụ cột phát triển kinh tế thành phố.

Quy hoạch chung thành phố đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2050 được Chính phủ phê duyệt tiếp tục là cơ hội để Hải Phòng chủ động nắm bắt, phát huy lợi thế, đi đầu cả nước trong công nghiệp hóa, cảng biển, logistics. Theo Quy hoạch chung thành phố, về cảng biển tuân thủ theo Quy hoạch tổng thể phát triển cảng biển đến năm 2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tháng 9-2021.

Cùng với đó, quy hoạch chung thành phố cũng xác định mạng lưới logistics khoảng 2.200-2500 ha, gồm: trung tâm logistics quốc tế và cấp vùng ở khu vực Đình Vũ-Cát Hải; các trung tâm logistics cấp thành phố, trung tâm logistics chuyên dụng, trung tâm logistics hỗ trợ gắn với các đầu mối giao thương chính. Ngoài ra, các khu logistics gắn với khu vực sản xuất gắn với khu vực sản xuất công nghiệp, cảng sông, cảng.

Tại hội nghị triển khai Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 30 của Bộ Chính trị về phát triển Vùng Đồng bằng sông Hồng, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Tùng nhấn mạnh, việc xây dựng, phát triển Hải Phòng trở thành trung tâm cảng biển - logistisc luôn gắn với liên kết vùng trong tam giác phát triển Hà Nội - Hà Phòng - Quảng Ninh, với các địa phương ven biển Đông Bắc, cũng như sự liên kết hai hành lang kinh tế giữa Việt Nam và Trung Quốc. Để triển khai thực hiện quy hoạch, thành phố tiếp tục kêu gọi, ưu tiên đầu tư vào các bến cảng tại khu vực cảng Lạch Huyện và đầu tư tuyến đường sắt vào cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng; tập trung nghiên cứu phát triển, kêu gọi ưu tiên đầu tư khu cảng Nam Đồ Sơn.../.