Tiếng nói người trong cuộc
NSƯT Tống Toàn Thắng khẳng định tên tuổi bằng tiết mục biểu diễn với trăn trên sân khấu xiếc thú trong và ngoài nước.
Theo tổ chức AFA, hiện nay tại Việt Nam có 19 loài động vật khác nhau đang được sử dụng để biểu diễn tại các rạp xiếc, trong đó có cả những loài được xếp vào mức độ nguy cấp về bảo tồn tự nhiên. Qua các cuộc khảo sát và thu thập thông tin, AFA cho biết có rất nhiều cá thể bị nuôi nhốt trái phép. Những con vật sống trong điều kiện vô cùng nghèo nàn, nơi ở tồi tàn, chế độ huấn luyện mang tính ngược đãi động vật, bị khống chế bằng sự sợ hãi và đe dọa để ép buộc chúng phải thực hiện các hành vi phi tự nhiên trong trạng thái căng thẳng tột độ. Vì vậy, AFA mong muốn trong hoạt động biểu diễn xiếc tại ViệtNamkhông sử dụng động vật hoang dã trong bộ môn xiếc thú.
Trên thực tế, biểu diễn xiếc thú tồn tại và trở thành bộ môn nghệ thuật được yêu thích tại ViệtNamhơn 70 năm qua. Thậm chí, trong nhiều lần xuất ngoại tham gia các liên hoan xiếc quốc tế, nhiều nghệ sĩ và tiết mục biểu diễn xiếc thú của ViệtNamcòn giành các giải thưởng cao quý, bạn bè quốc tế đánh giá cao. Trước ý kiến của AFA, nhiều người trong cuộc lên tiếng.
NSƯT Tạ Duy Nhẫn, nguyên Trưởng đoàn Xiếc thú (Liên đoàn Xiếc Việt Nam) cho biết ở khu vực Đông Nam Á, không có nước nào “đọ” được về xiếc thú với Việt Nam. “Khi chúng tôi ra nước ngoài biểu diễn, nhiều người vẫn không thể tin nổi là Việt Nam lại có đoàn xiếc thú hùng hậu và các tiết mục đạt chất lượng nghệ thuật cao đến thế. Từ nuôi dưỡng, huấn luyện đến biểu diễn, tôi tự tin có thể khẳng định ViệtNamđã và đang làm tốt hơn rất nhiều nước. Xiếc thú, theo tôi, là bộ môn mang tính nghệ thuật cao nhất trong các bộ môn xiếc. Thế nên, nếu cấm xiếc thú, tôi thấy chẳng khác gì lĩnh vực âm nhạc cấm nhạc hàn lâm vậy!” – NSƯT Tạ Duy Nhẫn ví von.
NSND Tâm Chính – người có nhiều năm biểu diễn xiếc thú tại Việt Nam bày tỏ, yêu cầu của AFA chứng tỏ tổ chức này chưa hiểu hết đặc thù của việc biểu diễn và nuôi dạy thú trong ngành xiếc. NSND Tâm Chính cho biết, những con thú hoang dại nhưng được đưa về làm xiếc bao giờ cũng được huấn luyện, chăm sóc, thương yêu và dạy dỗ những động tác để biểu diễn phục vụ người xem chứ không phải đánh đập, dùng roi vọt như thông tin AFA đưa ra.
Ở góc độ quản lý nhà nước, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Vương Duy Biên cho rằng xiếc thú là một bộ môn nghệ thuật rất riêng. Ngay từ thuở sơ khai của ngành xiếc ViệtNam, xiếc thú đã hấp dẫn rất đông người xem, đặc biệt là các em thiếu nhi. “Vì thế, quan điểm của tôi là vẫn ủng hộ việc duy trì xiếc thú. Vấn đề còn lại là chúng ta phải quan tâm, trân trọng những con thú như những người bạn diễn và làm sao đó để chúng được thụ hưởng một cuộc sống tốt nhất thì sẽ không ai phải phàn nàn, nhắc nhở hay đưa ra những khuyến cáo”.
Định hướng cho tương lai
NSƯT Tống Toàn Thắng, Phó giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam cho biết, trước ý kiến mong muốn của AFA, Liên đoàn xiếc sẽ thực hiện nhưng cần có lộ trình. Trên thực tế, trước cả khi nhận được những khuyến cáo của AFA, Liên đoàn Xiếc Việt Nam đã có chủ trương giảm dần các tiết mục xiếc có sự tham gia của động vật hoang dã như sư tử, voi, gấu, cá sấu... để chuyển sang huấn luyện, dàn dựng các tiết mục gắn với những thú nuôi trong nhà như lợn, gà, vịt, chó và thậm chí là trâu, bò…
Theo Thứ trưởng Vương Duy Biên, khi có thư ngỏ của AFA, Bộ VHTTDL chỉ đạo Cục Hợp tác quốc tế xuống ngay Liên đoàn Xiếc Việt Nam để làm việc trên cơ sở trước hết là tiếp nhận những ý kiến của AFA, sau là rà soát lại việc chăm sóc thú, phương pháp huấn luyện... để đưa ra các giải pháp phù hợp.
Nhiều ý kiến cho rằng, điều quan trọng là cơ quan chức năng nên có quy định cụ thể về môi trường chăm sóc, môi trường huấn luyện và biểu diễn phù hợp với đặc thù của xiếc thú và từng loại thú. Trong trường hợp đơn vị nào nuôi nhốt, huấn luyện động vật hoang dã như voi, gấu, sư tử, khỉ... với mục đích biểu diễn xiếc thú nhưng trái với quy định và có hành vi tận diệt động vật thì cơ quan chức năng mới nên vào cuộc xử lý, đóng cửa.
Khôi Nguyên
