Trường Đại học Hàng hải Việt Nam - trung tâm đào tạo nhân lực ngành kinh tế biển

Thiếu nhân lực

Hải Phòng là trung tâm kinh tế biển trọng điểm phía Bắc, có hệ thống cảng biển lớn nhất miền Bắc, nhiều khu công nghiệp, khu kinh tế và trung tâm logistics trọng yếu.

Theo dự báo đến năm 2030, lĩnh vực kinh tế biển của thành phố đang đứng trước nguy cơ thiếu hàng trăm nghìn lao động tập trung ở một số ngành như: logistics, đóng tàu, vận tải biển và nhân lực khoa học - công nghệ biển. Ngành dịch vụ logistics dự báo sẽ tăng trưởng trung bình 20 - 25% mỗi năm.

Tuy nhiên, nguồn nhân lực logistics của Hải Phòng hiện thiếu cả về chất lượng, số lượng; nguồn nhân lực chất lượng cao chỉ đáp ứng khoảng 40 - 45% nhu cầu.

Dự báo đến năm 2030, ngành logistics cần 460.000 lao động, trong đó có 368.000 lao động đã qua đào tạo.

Tương tự, trong lĩnh vực đóng tàu, các doanh nghiệp cũng luôn trong tình trạng “thừa việc, thiếu người”. Ông Hoàng Văn Nguyên, Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH một thành viên Đóng tàu Phà Rừng cho biết công ty đang đóng mới 10 tàu chở dầu hóa chất và sửa chữa khoảng 70 - 80 tàu/năm, nhưng việc tuyển dụng thêm công nhân rất khó khăn. Dự kiến đến năm 2028, công ty mới có thể hoàn thành được đơn hàng.

Nguồn nhân lực không chỉ thiếu lĩnh vực cơ khí chế tạo, đóng tàu truyền thống và logistics vận hành thủ công mà thiếu hụt nhân lực ở các lĩnh vực mũi nhọn như: công nghệ thông tin - điều khiển cảng thông minh; vận hành hệ thống tự động hóa và robot; công nghệ vật liệu biển, năng lượng gió ngoài khơi; kỹ thuật số trong logistics và quản trị chuỗi cung ứng.

Bên cạnh đó, chất lượng nhân lực chưa cao, số lao động có kỹ năng làm việc với công nghệ tiên tiến, phần mềm quản lý cảng (TOS), hệ thống quản lý vận tải (TMS/WMS) hoặc các thiết bị tự động hóa còn hạn chế.

Theo khảo sát năm 2023, chỉ khoảng 28% số nhân lực kỹ thuật trong các cảng lớn được đào tạo về vận hành thiết bị tự động hoặc phần mềm chuyên dụng. Phần còn lại vẫn vận hành theo phương thức truyền thống.

Trường trọng điểm quốc gia về đào tạo, nghiên cứu phục vụ phát triển bền vững kinh tế biển

Trên địa bàn thành phố có một số trường đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế biển như: Trường Đại học Hàng hải Việt Nam, Trường Cao đẳng Hàng hải 1, Trường Cao đẳng VMU, Trường Cao đẳng Nghề Bách Nghệ Hải Phòng… song chủ lực vẫn là Trường Đại học Hàng hải Việt Nam.

Mới đây, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà ký Quyết định số 1901/QĐ-TTg phê duyệt Đề án xây dựng Trường Đại học Hàng hải Việt Nam là trường trọng điểm quốc gia về đào tạo, nghiên cứu phục vụ phát triển bền vững kinh tế biển giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Việc phát triển Trường Đại học Hàng hải Việt Nam là trường trọng điểm quốc gia về đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, tập trung vào lĩnh vực kinh tế biển, phục vụ phát triển bền vững kinh tế biển, góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước.

Mục tiêu đặt ra đến năm 2030, Trường Đại học Hàng hải Việt Nam nâng quy mô đào tạo lên 26.000 - 28.000 sinh viên, trong đó học viên sau đại học chiếm khoảng 7,5%.

Nhà trường tập trung ưu tiên phát triển các ngành, lĩnh vực trọng điểm như: Khoa học hàng hải, cơ khí động lực, đóng tàu, điều khiển và tự động hóa, kinh tế biển - logistics... Đến năm 2035, quy mô đào tạo dự kiến đạt 28.000 - 30.000 sinh viên, tỷ lệ học viên sau đại học đạt 10%. Các ngành mũi nhọn được mở rộng thêm gồm: Viễn thám và dẫn đường trên biển, vật liệu… bên cạnh những lĩnh vực truyền thống.

Về nhiệm vụ, giải pháp, đề án yêu cầu tập trung mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng đào tạo, nhất là các ngành, lĩnh vực trọng điểm có thế mạnh, truyền thống của trường; tập trung đầu tư, phát triển cơ sở vật chất, hiện đại hóa hạ tầng kỹ thuật, mở rộng không gian phát triển, tăng cường các điều kiện bảo đảm chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học ngang tầm khu vực, hướng tới chuẩn mực quốc tế. Đồng thời, nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên, nghiên cứu viên; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ; tăng cường hợp tác và hội nhập quốc tế.

Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang, Quyết định số 1901 của Thủ tướng Chính phủ mở ra bước ngoặt mới đối với sự phát triển của Trường Đại học Hàng hải Việt Nam, góp phần thực hiện chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Để triển khai đề án thực sự bài bản, đạt kết quả như kỳ vọng, nhà trường khẩn trương xây dựng chương trình, kế hoạch triển khai, chú trọng rõ lộ trình, thời gian, rõ trách nhiệm của từng đơn vị chức năng; đồng thời, thành lập Ban Chỉ đạo, tổ giúp việc, trên cơ sở bám sát các nhiệm vụ, chỉ tiêu đề án đặt ra để triển khai có trọng tâm, trọng điểm các nội dung.

Đồng chí Thứ trưởng Bộ Xây dựng gợi ý một số nhiệm vụ nhà trường cần tập trung trong quá trình chương trình, kế hoạch thực hiện đề án như: Đầu tư phát triển các dự án, xây dựng hệ thống cơ sở vật chất, nhất là xử lý những tồn đọng hiện nay; nâng cao năng lực, số lượng, chất lượng đội ngũ giảng viên đáp ứng yêu cầu phát triển quy mô đào tạo trong thời gian tới; có hệ thống giải pháp đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, tăng cường hợp tác quốc tế, trong đó tập trung cao đào tạo nguồn nhân lực, phát triển sản phẩm khoa học - công nghệ, sản phẩm hợp tác với các đơn vị, doanh nghiệp…