(HPĐT)- Cách đây 71 năm (rạng sáng 7-3-1954), trận tập kích sân bay Cát Bi của các chiến sĩ quả cảm Tỉnh đội Kiến An làm nên chiến thắng lớn nhất về tiêu diệt phá hủy nhiều máy bay của địch trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, góp phần quan trọng vào chiến thắng lừng lẫy trong chiến dịch Điện Biên Phủ “chấn động địa cầu”. Từ “Cát Bi rực lửa” trong kháng chiến chống Pháp, cùng sự phát triển của thành phố, Cảng hàng không quốc tế Cát Bi được đầu tư, nâng cấp hiện đại, là sân bay cấp 4E theo tiêu chuẩn của Tổ chức hàng không dân dụng quốc tế - ICAO.
Từ Cát Bi rực lửa...
Sân bay Cát Bi được người Pháp khởi công năm 1912, vị trí ở phía Đông Nam Hải Phòng, khi đó là căn cứ không quân lớn nhất của thực dân Pháp tại Đông Dương. Thực dân Pháp xây dựng và biến nơi đây thành một cứ điểm quan trọng, là khu vực tập kết vũ khí, trang bị kỹ thuật quân sự, cầu hàng không lớn trực tiếp chi viện cho chiến trường Bắc bộ, Lào và nhất là phục vụ tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Để bảo vệ sân bay, thực dân Pháp dồn dân, lập vành đai trắng, xây dựng hệ thống phòng thủ nhiều tầng, nhiều lớp, gồm 77 lô cốt, tháp canh rải khắp sân bay, sáu, bảy lớp hàng rào dây thép gai xen lẫn bãi mìn đủ loại.
Với sự bố phòng cẩn mật, lại thêm ba mặt Bắc, Đông và Nam đều có biển và sông bao bọc, căn cứ Cát Bi được người Pháp coi là nơi “bất khả xâm phạm”. Trong cuốn Lịch sử Hải Phòng tập 3, do Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật xuất bản ghi: Để phối hợp với mặt trận Điện Biên Phủ, Tổng Quân ủy, Bộ Tổng tư lệnh, Khu ủy và Bộ Tư lệnh Khu Tả Ngạn chỉ thị cho Tỉnh đội Kiến An tổ chức một trận tập kích vào sân bay Cát Bi- một trong những sân bay lớn nhất của Pháp ở Đông Dương nhằm triệt phá cầu hàng không chủ địch tiếp tế cho tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.
Với ý thức chấp hành mệnh lệnh rất cao, từ tháng 7-1953, tỉnh đội huy động các chiến sĩ quân báo đột nhập vào sân bay điều tra tình hình. Một mũi trinh sát từ Đồ Sơn dùng thuyền vượt biển vào Đình Vũ, rồi từ đó vượt qua bãi sình lầy vào sân bay. Một mũi khác vào xã Hòa Nghĩa (huyện Kiến Thụy), nay là phường Hòa Nghĩa (quận Dương Kinh) để xây dựng cơ sở bí mật, đưa lực lượng trinh sát vào sân bay nắm tình hình địch…
Đến 18 giờ ngày 5-3- 1954, đơn vị tập kích sân bay gồm 32 người xuất phát từ thôn Chử Khê, xã Hùng Thắng (huyện Tiên Lãng), bí mật vượt sông Văn Úc sang Tân Trào, Cổ Trai (huyện Kiến Thụy); qua sông Đa Độ sang Minh Tân, Tân Phong (Kiến Thụy).
Đến 4 giờ sáng ngày 6- 3-1954, bộ đội ta tập kết tại các căn hầm bí mật trong xã Hòa Nghĩa (huyện Kiến Thuỵ) và tối đó hành quân từ Hòa Nghĩa qua Quán He, đường 14, vượt sông Lạch Tray và tiếp cận sân bay Cát Bi.
Tổ quân báo nhanh chóng cắt hàng rào, tạo hai cửa mở và lúc 0 giờ 45 phút ngày 7-3-1954, các mũi tiến công tiếp cận từng mục tiêu, nhất loạt dũng cảm xông vào khu đỗ máy bay đặt bộc phá, giật nụ xòe phá hủy máy bay. Cuộc chiến đấu diễn ra trong vòng khoảng 15 phút, nhưng 59 máy bay địch bị phá hủy cùng nhiều binh lính, phương tiện, vũ khí hiện đại của thực dân Pháp tại sân bay bị nổ tung. Sân bay Cát Bi ngùn ngụt trong biển lửa suốt 17 giờ. ...
...đến cảng hàng không quốc tế, hiện đại
Cảng hàng không Cát Bi mở cửa hoạt động dân dụng từ năm 1985 và qua nhiều lần nâng cấp. Tuy nhiên, trước đòi hỏi nhu cầu vận tải hàng không dân dụng ngày càng lớn, năm 2012, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Cảng hàng không quốc tế Cát Bi đến năm 2015 và định hướng đến năm 2025. Đến tháng 3-2013, dự án mở rộng sân bay Cát Bi được khởi công, gồm các hạng mục: khu bay, nhà ga hành khách và đài kiểm soát không lưu.
Sau hơn 3 năm thi công, ngày 12-5-2016, dự án cải tạo, nâng cấp Cảng hàng không quốc tế Cát Bi hoàn thành, đưa vào khai thác. Sau khi nâng cấp, Cảng hàng không quốc tế Cát Bi đạt cấp 4E theo Tiêu chuẩn của Tổ chức hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) và sân bay quân sự cấp 1, đáp ứng hoạt động của các loại máy bay hiện đại như Boeing 747, Boeing 777 và tương đương. Hiện, nhà ga hành khách có công suất lên đến 4 triệu hành khách/năm. Vào giờ cao điểm, nhà ga có khả năng tiếp 6 chuyến bay A320 - A321 trở lên với số lượng lên tới 2.000 hành khách.
Tháng 10-2021, UBND thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư xây dựng Nhà ga hàng hóa cảng hàng không quốc tế Cát Bi. Đến tháng 11-2024, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam phối hợp UBND thành phố khởi công dự án xây dựng nhà ga hàng hoá- Cảng hàng không quốc tế Cát Bi với tổng mức đầu tư 724 tỷ đồng. Quy mô công suất 100 nghìn tấn hàng hóa/năm và hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, có khả năng mở rộng lên tới 250 nghìn tấn hàng hóa/năm. Dự án phấn đấu hoàn thành, đưa vào khai thác vào tháng 1- 2026. Dự kiến, tháng 6- 2025, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) khởi công xây dựng nhà ga hành khách T2 tại Cảng hàng không quốc tế Cát Bi. Từ Cát Bi rực lửa năm nào, Cảng hàng không quốc tế Cát Bi được đầu tư đồng bộ, hiện đại và tương lai, cánh cửa đi ra thế giới và mang thế giới đến Cát Bi được mở rộng, nối dài.
