Từ gamer đến vận động viên thể thao điện tử

Trong 2 ngày 10 - 11/10 tới, khu vực quảng trường Nhà hát thành phố Hải Phòng sẽ trở thành một đấu trường đặc biệt. Không có đường chạy, sân bóng hay võ đài, nơi đây sẽ diễn ra vòng chung kết 3 giải thể thao điện tử cấp quốc gia, với sự tranh tài của 32 vận động viên trong khuôn khổ Games ON Hải Phòng 2026.

Các trận đấu chuyên nghiệp diễn ra giữa không gian công cộng mang đến cách tiếp cận gần gũi hơn với loại hình thể thao đang phát triển nhanh cùng công nghệ số. Khán giả có thể trực tiếp theo dõi các vận động viên thi đấu, đồng thời tham gia các hoạt động trải nghiệm công nghệ, văn hóa, nghệ thuật và ẩm thực. Từ màn hình máy tính, thể thao điện tử đang bước vào đời sống đô thị với tư cách một hoạt động thi đấu chuyên nghiệp.

Vị trí của thể thao điện tử đã được xác lập tại nhiều đấu trường lớn. Từ SEA Games 30, môn này được đưa vào chương trình thi đấu chính thức. Tại SEA Games 31 do Việt Nam đăng cai, các tuyển thủ nước ta giành 4 huy chương vàng, 3 huy chương bạc, đứng đầu bảng tổng sắp môn thể thao điện tử. Ở SEA Games 32, Việt Nam tiếp tục giành 1 huy chương vàng, 2 huy chương bạc và 4 huy chương đồng. Đến SEA Games 33, các tuyển thủ Việt Nam tiếp tục ghi dấu ấn, trong đó đội tuyển Liên Quân Mobile nữ giành huy chương vàng.

Ở cấp độ châu lục, ASIAD 19 tại Hàng Châu (Trung Quốc) năm 2023 lần đầu đưa thể thao điện tử vào chương trình tranh huy chương chính thức. Tại ASIAD 20 đang diễn ra ở Nhật Bản, thể thao điện tử Việt Nam lần đầu giành huy chương tại Á vận hội, với 2 huy chương đồng ở các nội dung Naraka: Bladepoint và Liên Minh Huyền Thoại. Đây là dấu mốc mới của thể thao điện tử Việt Nam trên đấu trường châu lục.

Những tuyển thủ thể thao điện tử hôm nay đã khoác áo đội tuyển quốc gia, thi đấu dưới lá cờ Tổ quốc và nỗ lực giành huy chương như vận động viên ở nhiều môn thể thao khác.

Vì vậy, cần nhìn nhận đúng giá trị của những người lựa chọn thể thao điện tử chuyên nghiệp. Phía sau mỗi trận đấu là quá trình tập luyện, nghiên cứu đối thủ, xây dựng chiến thuật, phối hợp đồng đội và chịu áp lực cạnh tranh lớn. Tại ASIAD 20, đội tuyển thể thao điện tử Việt Nam có 23 vận động viên, 6 huấn luyện viên, tranh tài ở 4 nội dung sau khi vượt qua vòng loại châu lục.

Sự thừa nhận đối với thể thao điện tử cũng đòi hỏi phân biệt rõ thi đấu chuyên nghiệp với chơi game thông thường. Giữa một người yêu thích trò chơi điện tử và một vận động viên chuyên nghiệp còn khoảng cách rất xa.

Một đứa trẻ thường xuyên đá bóng ngoài sân chưa vì thế trở thành cầu thủ. Một người chạy bộ mỗi sáng cũng không mặc nhiên có khả năng theo nghiệp điền kinh. Thể thao điện tử cũng vậy. Số giờ ngồi trước màn hình không thể là căn cứ chứng minh khả năng theo đuổi con đường chuyên nghiệp.

Sự khác biệt này càng cần được nhận diện rõ khi các giải đấu lớn, tiền thưởng và hình ảnh tuyển thủ nổi tiếng có sức hấp dẫn với giới trẻ. Thành công trên sân khấu dễ nhìn thấy, nhưng phía sau là quá trình tuyển chọn khắt khe và cạnh tranh để bước vào môi trường chuyên nghiệp.

Từ một gamer (người chơi điện tử) trở thành vận động viên thể thao điện tử cần một lựa chọn nghề nghiệp nghiêm túc. Năng lực phải được kiểm chứng trong môi trường cạnh tranh thực sự. Khả năng phản xạ cần đi cùng tư duy chiến thuật, tâm lý thi đấu, khả năng phối hợp đồng đội và kỷ luật. Việc tập luyện phải có kế hoạch, huấn luyện, chế độ sinh hoạt và bảo đảm sức khỏe. Tập luyện chuyên nghiệp vì thế không đồng nghĩa với chơi game kéo dài, thiếu kiểm soát rồi coi đó là rèn nghề.

Gia đình cũng cần phân biệt giữa sở thích giải trí và khả năng theo đuổi thể thao điện tử chuyên nghiệp. Mong muốn trở thành tuyển thủ cần được nhìn nhận nghiêm túc, nhưng không thể vì thế mà xem nhẹ việc học, sức khỏe và sinh hoạt. Người trẻ thực sự có tố chất cần được thử sức trong môi trường có tổ chức, được đánh giá bằng kết quả và có lộ trình rõ ràng. Nếu năng lực chưa đáp ứng, các em cần tỉnh táo điều chỉnh lựa chọn và chuẩn bị hướng phát triển khác.

Sự phát triển của thể thao điện tử cũng cần thêm những môi trường chuyên nghiệp để tài năng được phát hiện, đào tạo và cạnh tranh lành mạnh. Giải đấu chính quy, hệ thống tuyển chọn, huấn luyện viên, quy chuẩn tập luyện và định hướng nghề nghiệp càng đầy đủ thì sự khác biệt giữa thi đấu chuyên nghiệp và chơi game thông thường càng được nhận diện rõ.

Games ON Hải Phòng 2026 mở thêm cơ hội để công chúng nhìn nhận thể thao điện tử từ chính môi trường thi đấu chuyên nghiệp. Khi các giải đấu cấp quốc gia được tổ chức trong không gian mở giữa trung tâm thành phố, thể thao điện tử hiện diện với diện mạo hiện đại nhưng nghiêm túc, hấp dẫn nhưng có chuẩn mực, rộng mở với người trẻ nhưng đòi hỏi năng lực và trách nhiệm.

Cùng với sự phát triển của công nghệ, thể thao cũng có thêm những hình thức thi đấu và không gian phát triển mới. Với thể thao điện tử, điều cần thiết là nhìn nhận đúng giá trị của thi đấu chuyên nghiệp và con đường để trở thành một vận động viên. Với mỗi người trẻ muốn bước từ vị trí người chơi lên vận động viên, đam mê chỉ là điểm khởi đầu. Để khoác áo đội tuyển và thi đấu vì màu cờ sắc áo, phía sau màn hình vẫn là hành trình của tài năng, kỷ luật, ý chí và nhiều nỗ lực.