(HPĐT)- Mũi thọc sâu binh chủng hợp thành của Tiểu đoàn 6 Trung đoàn 24, Sư đoàn 10, Quân đoàn 3 (tiền thân là Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 42, Quân khu Ba) biên chế gần 400 tân binh người Hải Phòng nhập ngũ năm 1970 và 1971. Phát huy truyền thống cách mạng quê hương “Đứng trên đỉnh núi ta thề/ Không giết được giặc không về Núi Voi”, các chiến sĩ thành phố Cảng anh hùng hăng hái khoác ba lô lên đường vào chiến trường Tây Nguyên ngày 2-11-1971… - ông Trần Thế Thi (81 tuổi, trú tại Bình Kiều 1, phường Đông Hải 2, quận Hải An) nguyên Trợ lý Tham mưu Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 24 bồi hồi kể lại.
Tham gia chiến dịch Tây Nguyên
Sau hai tháng vượt Trường Sơn vào đến chiến trường Tây Nguyên ác liệt, bom máy bay B52 ném tan hoang rừng núi, chất độc da cam rải xuống làm chết khô cây cối. Những chiến sĩ Hải Phòng không sợ hy sinh, gian khổ chiến đấu kiên cường, dũng cảm. Chiến dịch Bắc Tây Nguyên hè năm 1972, Tiểu đoàn 6 thuộc Trung đoàn 95 đánh cắt đường 14, địch quyết thông đường, ta quyết chặn đứt đường tiếp tế của địch, chiến sự vô cùng ác liệt, giành giật từng quả đồi, khúc đường 14. Trong chiến đấu, có nhiều gương dũng cảm, như các đồng chí: Nguyễn Văn Tảng được tặng Danh hiệu dũng sĩ diệt xe cơ giới; Nguyễn Văn Thuấn một mình sử dụng 4 thứ vũ khí đánh địch bật ra khỏi chiến hào, giữ vững trận địa chốt... Trong chiến đấu, thương vong không tránh khỏi, những chiến sĩ Hải Phòng còn lại trưởng thành là cán bộ chỉ huy vững vàng.
Chiến dịch Tổng tấn công mùa xuân 1975, trưa 11-3-1975, giải phóng thị xã Buôn Ma Thuột; chiều, Tiểu đoàn 6 cơ động bằng ô tô từ Đức Lập về Buôn Ma Thuột trong đêm bao vây hậu cứ Trung đoàn 45. Sáng 12-3-1975, có xe tăng và pháo binh chi viện, sau 2 giờ tấn công, ta làm chủ trận địa, tiêu diệt và bắt sống gần 500 tên địch, thu toàn bộ vũ khí và trang thiết bị. Ngay đêm 13-3- 1975, Tiểu đoàn 6 vận động qua đồi chè, cà phê, bao vây Tiểu đoàn 2, Sư đoàn 23 đổ quân xuống cao điểm 581. Sáng 14-3-1975, ta nổ súng tiến công, địch hoảng loạn tháo chạy về Nông Trại, Phước An. Đại đội 9 hợp quân cùng Tiểu đoàn 4 bao vây, chia cắt, tiến công đánh tan rã 2 tiểu đoàn của Sư đoàn 23 ngụy đổ quân xuống âm mưu tái chiếm Buôn Ma Thuột…
Từ ngày 9 đến 20-3- 1975, Sư đoàn 10 đánh, tiêu diệt toàn bộ quân ngụy trong thị xã Buôn Ma Thuột, sau đó đánh bại 2 Trung đoàn 44 và 45, Sư đoàn 23 đổ bộ tái chiếm Buôn Ma Thuột. Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu gấp rút điều Lữ dù 3, lực lượng tổng dự bị từ Quân khu 1 ra đèo M'Đrăk có Trung đoàn 40, Sư đoàn 22 phối thuộc; lợi dụng đồi núi hiểm trở lập tuyến phòng ngự làm lá chắn trên đường 21, dài 15 km, có các trận địa pháo 105 ly và 155 ly và 175 ly ở Lam Sơn, Dục Mỹ chi viện, có Sư đoàn 6 không quân ở Phan Rang yểm trợ tối đa…
Trận đánh oai hùng tại đèo M’Đrăk
Nhận nhiệm vụ của Bộ Tư lệnh chiến dịch, Sư đoàn 10 sử dụng toàn bộ lực lượng 3 trung đoàn bộ binh, cùng Trung đoàn 40 pháo binh, Lữ đoàn xe tăng 273, Trung đoàn công binh chi viện và Trung đoàn 25 phối thuộc; với chiến thuật bao vây chia cắt, đột phá chính diện, cắt rời thế phòng ngự liên hoàn của địch. Riêng Trung đoàn 24 luồn rừng, vượt đèo cao dốc đứng suốt 5 ngày đêm chiếm lĩnh trận địa phía đông đường 21, khu vực cầu suối Chình, chân đèo M'Đrăk, khóa chặt đường rút chạy của địch về Dục Mỹ, Ninh Hòa. Từ sáng 29-3-1975, Sư đoàn trưởng Hồ Đệ lệnh cho các Trung đoàn 66 và 28 đồng loạt nổ súng tiến công. Trung đoàn 66 bao vây tiêu diệt Tiểu đoàn 5 dù; Trung đoàn 28 tiêu diệt Tiểu đoàn 6 và sau đó tiến công Tiểu đoàn 2 dù. Suốt 3 ngày đêm, được sự chi viện của pháo binh và xe tăng 273, các mũi đột kích tiến công toàn tuyến phòng ngự của địch.
Trận đánh diễn ra vô cùng ác liệt, có quả đồi, ta đột phá tới 3 lần mới chiếm được mục tiêu. Máy bay địch điên cuồng ném bom, bắn rocket, pháo binh địch liên tục trút đạn xuống trận địa ta. Có thời điểm, hai bên đấu pháo suốt 2 giờ đồng hồ, cả rừng núi M'Đrăk rung lên như sấm rền. Sáng 1-4-1975, cả 3 tiểu đoàn dù và Trung đoàn 40 ngụy bị tiêu diệt, bị bắt sống và tan rã hoàn toàn. Thừa thắng, Đại đội 10, Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 24 nhận lệnh đánh chiếm Trường huấn luyện biệt động quân Lam Sơn, đánh chiếm Trường hạ sĩ quan pháo binh, giải phóng thị trấn suối Chình, chân đèo M'Đrăk, khóa chặt đường rút chạy của địch về Dục Mỹ, Ninh Hòa... Trận chiến đấu vô cùng ác liệt của Sư đoàn 10 (Quân đoàn 3) đã đánh tan Lữ dù 3 và Trung đoàn 40 quân đội Sài Gòn, khi chúng lập tuyến phòng thủ trên đèo M'Đrăk chặn đường tiến quân của Sư đoàn xuống giải phóng tỉnh Khánh Hòa và quân cảng Cam Ranh, trong Tổng tấn công và nổi dậy mùa xuân 1975.
Sau khi đánh tan Lữ dù 3 ở đèo M'Đrắk, sáng 31-3- 1975, Tiểu đoàn 6 đánh chiếm Trường Biệt động quân ở Dục Mỹ, Ninh Hòa, ngày 2-4-1975 Trung đoàn 24 tiến về giải phóng thành phố Nha Trang và quân cảng Cam Ranh...
“Nhân kỷ niệm 74 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27-7), ngày 23-7-2021, Ban Liên lạc Bạn chiến đấu Sư đoàn 10, Quân đoàn 3 tổ chức lễ an vị vong linh 186 liệt sĩ tại Nhà bia tưởng niệm ở xã Cư M'Ta, huyện M'Đrăk; địa phương và bà con dân tộc xã Cư M'Ta đến dâng hương. Nhà bia tưởng niệm do Ban Liên lạc ở Hà Nội đứng ra tổ chức và xây dựng, kinh phí do cựu chiến binh Sư đoàn ở mọi miền tự nguyện đóng góp”, ông Trần Thế Thi bộc bạch.
Thắng lợi Tây Nguyên đánh dấu một bước suy sụp mới của Mỹ - ngụy, một bước ngoặt trong quá trình phát triển của cục diện quân sự và chính trị ở miền Nam. Với chiến thắng Tây Nguyên, cuộc chiến tranh cách mạng bước sang một giai đoạn mới, từ tiến công có ý nghĩa chiến lược phát triển thành tổng tiến công chiến lược trên toàn chiến trường miền Nam.
